Roter Himmel (2023)

Vreemd genoeg pas mijn eerste Petzold. Ik begreep van mij gezelschap dat het niet per se een heel representatieve is. Maar het is wel een erg goede. Een film over kijken. En dat je geen schrijver kunt zijn als je niet ziet wat er om je heen aan het gebeuren is. Of dat je zelfs niet creatief kunt zijn. Het schijnt het tweede deel te zijn van een losse trilogie. Waar Undine het eerste deel van is.

De film komt weg met een tamelijk lichtvoetig begin en een wat grotesker en serieuzer vervolg. Met een fijn ambivalent einde. Het levert vooral een gelaagde film op die op meerdere niveaus gewoon werkt. Als een filosofische en metaforische film over creativiteit, als een relatiedrama en in het begin ook als een awkward film vol glimlachmomenten over onderlinge omgang. Thomas Schubert is zeer goed in de hoofdrol.

Leon [Thomas Schubert] zit met een deadline voor zijn boek en zijn goede vriend Felix [Langston Uibel] werkt aan zijn fotografieportfolio voor zijn opleiding. Ze hopen rustig aan het werk te kunnen in het vakantiehuisje van Felix’ moeder vlak bij de Baltische Zee dat door de gunstige ligging gevrijwaard lijkt te blijven van de bosbranden die in de omgeving huishouden. Bij aankomst blijkt dat moeder een kamer heeft verhuurd aan Nadja [Paula Beer]. Vooral Leon stoort zich aan Nadja’s ogenschijnlijk nonchalante gedrag, maar is ook door haar gefascineerd. Volledig verteld vanuit het perspectief van Leon, een gefrustreerde, humeurige en daardoor nogal eens onvriendelijke jongeman die dankzij Schuberts innemende spel nooit de sympathie van de kijker verspeeld. Beer is een prachtig enigma in een film die vanaf het begin aanvoelt als een slowburner en overloopt van de sfeer. Het enige minpunt (en het is een behoorlijke) is dat het de verwachtingen niet waarmaakt en uiteindelijk met een sisser afloopt. Tot die tijd is dit een heerlijke, fascinerende film.

Erg genoten van het energieke spel van Schubert in deze film: zo gooit 18 keer een bal tegen een muur en vangt deze netjes weer op, helpt een fietser overeind, pleegt een telefoontje en rust welverdiend uit op het strand. Indrukwekkend!

Nee hoor, knap hoe hij een nukkige vent speelt waar je in eerste instantie om grinnikt en daarna toch mee gaat leven. Want hebben wij niet allemaal weleens dat soort buien waarbij we niet verder kijken dan onszelf? Dat Petzold geen traumatische gebeurtenis nodig heeft om zijn humeur/hulpeloosheid te verklaren maakt hem
des te geloofwaardiger.

Mooi subtiel carpe diem-drama, dat zich rustig ontvouwt.

Alleraardigst filmpje, al weet ik niet of hij me heel lang bij zal blijven. Het kabbelt allemaal lekker voort, wat goed aansloot bij de moe-maar-voldane zondagavondstaat waarin ik verkeerde.

Vooral het personage van de jonge schrijver vond ik geslaagd. Zijn hele leven draait om zijn tweede roman, die maar niet wil lukken. Dat brengt hem dermate van zijn stuk dat hij zichzelf en zijn omgeving nogal in de weg zit.

Aan het einde volgen de gebeurtenissen elkaar ineens wel heel snel op, dat hoeft voor mij niet zo. En die slotscène? Ach ja. Ik vind het meestal een zwaktebod als we moeten weten hoe het x maanden of jaar later met de personages gaat, dat kun je volgens mij beter aan de verbeelding van de kijker overlaten, maar ik zal er niet wakker van liggen dat Petzold een andere keuze heeft gemaakt.

De film is vermakelijk in de knorrige relatie tussen Leon en de mensen met wie hij opgescheept zit: waar die anderen ten volle leven en met elkaar de liefde bedrijven, is Leon ogenschijnlijk geheel gericht op z’n manuscript – hij heeft geen tijd voor plezier want moet ‘aan het werk’ terwijl hij zich in werkelijkheid niet kan concentreren op zijn werk en stiekem verliefd op Nadja is – en is hij eigenlijk onzeker, verbitterd en geobsedeerd met zichzelf. Waar Leon niets opmerkt buiten zichzelf en niet aan het leven toekomt en de anderen vooral met elkaar en het leven bezig zijn, hebben ze alle gemeen dat ze niet door hebben dat de bosbranden om hen heen catastrofaal zijn, waarmee ook wordt verwezen naar het politieke gebrek aan bewustzijn van de klimaatcatastrofe die steeds dichterbij komt (en waardoor we ons laten overvallen zoals de bewoners van Pompeï in 79 n.C. werden overvallen door de vulkaanuitbarsting).

De film gaat denk ik over liefde en natuur en daarmee Romantiek welke thema’s ook een schaduwkant hebben: verliefd worden is sterven (zoals in het geciteerde gedicht van Heine) en de natuur kan ons ook vernietigen. Daarbij zit de film vol symboliek die ik vast niet geheel doorgrond: bv. het schrijven staat voor niet leven of handelen want afstand nemen of observeren, de zee misschien voor het verlies van jezelf (extase maar ook eenzaamheid) en het vuur voor vernietiging maar ook voor hergeboorte (loutering; het schudt Leon wakker die zich zo kan heruitvinden en mogelijk de relatie met Nadja kan herstellen).

Drama over een humeurige schrijver met narcistische trekjes. In de kern een aardige karakterstudie, maar geen film die lang zal blijven hangen.

Originele film met een interessante sfeer en concept. Ik weet niet helemaal wat ik met deze film aan moet of dat ik hem helemaal begrijp. Het is enigszins mysterieus net zoals mensen mysterieus kunnen zijn of dat je ze niet helemaal begrijpt. Dit is een soort van coming of age film die soms droogkomisch is en uiteindelijk serieuzer maar nooit helemaal serieus. Ik weet ook niet helemaal wat ik met het einde aan moet of nou begrijp wat het einde betekend. De hoofdpersoon is gewoon best wel komisch omdat hij zo bloedserieus is over zijn 'werk,' en zijn 'werk' laat hem niet genieten van het leven om bijvoorbeeld even te gaan zwemmen. En dan blijkt dat hij de hele tijd bezig is met een matige roman dat Club Sandwich heet. Dat is best grappig.

Best lekker nummer Wallners - In My Mind

Slow burning cinema. Figuurlijk, maar in deze ook letterlijk. Je kreeg het gevoel dat er nog wel iets moest gebeuren met die bosbranden. En tot die tijd, leeft men onbekommerd verder met een soort van je-m'en-foutisme houding, een mengeling van onverschilligheid, ontkenning en zelfoverschatting.

Centraal staat Leon, een beginnend schrijver die bloednerveus is over zijn manuscript waar hij maar geen lijn in krijgt. Een weinig sympathiek personage ook, erg onzeker, een beetje narcistisch, een einzelgänger met beperkte sociale vaardigheden waarbij hij het moeilijk heeft hoe hij moet omgaan met sociale relaties en omstandigheden. Hij ervaart ook een gevoel van onbehagen en onrechtvaardigheid wanneer zijn momenten worden "gekaapt" door anderen. Ik ontwar wat autisme bij hem.

Daartegenover staat de erg joviale en open Nadja, een personage dat begeestert wanneer ze in beeld komt. En net als in haar andere films (Undine) heeft/geeft Paula Beer een bepaalde naturel en mysterieus gevoel (mee in haar karakterrol). De soundtrack hielp ook wel om er toch een dromigere ongedwongen film van te maken.

Petzold zet met zijn films de lijn bij mij door. Zeker niet slecht, maar een 4,0* heeft er nog niet ingezeten. Degelijk allemaal, maar ik miste iets. Sterk einde hier, dat wel, en ondanks het feit dat ik wel in de film zat, kabbelde het net iets te veel voort.

Enorm niet mijn film.

Het tobberige gedoe van de personages is wellicht een interessante observatie van het echte leven, maar het boeit me eigenlijk nergens. Mooi gespeeld wellicht, maar als je er maar nauwelijks uitkomt waar het over gaat en waar het naar toe wil, dan kan je ook daar zo’n beetje wel alle kanten mee uit.

Net als de vorige film van Petzold die ik zag, overigens - Undine (2020), en ook die is met de mooie Paula Beer, al zijn er narratief geen voor de hand liggende overeenkomsten. In vergelijking met die film vind ik deze nog wat minder toegankelijk, en de beelden zijn ook minder aantrekkelijk.

Het einde verpest het een beetje voor mij. De suggestie dat Leon en Nadja misschien wel de draad oppakken, vind ik een misser, omdat het ten eerste totaal onlogisch is en ten tweede banaal. Ook het voorgelezen stuk, waarmee het verhaal in een soort literair meta-perspectief komt te staan, beviel me niet.

Verder wel genoten van de vertelwijze en de sfeer. De onderlinge verhoudingen, de verhalen en de omgeving zijn allemaal intrigerend. Ook heeft Roter Himmel een sterke score, waarbij het orgel aan het eind niet onvermeld mag blijven. Ben benieuwd naar meer van Petzold. Ruime 3,5 hiervoor.

Typische, wat trage arthouse film waarin uitstekend wordt geacteerd, met veel metaforen en boodschappen, maar waarbij het feitelijk verhaal wat dun is.

Acteerwerk is echt meesterlijk, iedereen weet te overtuigen met in het bijzonder complimenten voor Thomas Schubert en Paula Beer. De film kon me net genoeg blijven boeien, maar ik had soms momenten van 'er mag nu wel wat gebeuren'. Zeker in het midden kakt de film wat in en heb je het wel gezien: je kent de groepsdynamiek en de patronen zijn helder. Uiteindelijk heeft de film toch genoeg ingrediënten om voldoende interessant te blijven. Uiteindelijk is voor mij het belangrijkste thema hoe je jezelf in de weg kunt zitten om te doen wat je wilt doen. Je ziet het, je weet het, je kunt het maar je staat het jezelf niet toe en blijft in je eigen cocon opgesloten zitten zonder dat je weet hoe je eruit moet komen.

Toch heb ik ook wat wat kritiekpunten. Wat voor mij niet hielp is dat je meer dan 1,5 uur naar de lusteloosheid van Leon moet kijken. Je wordt er zelf gewoon moe van . Verder is en blijft het verhaal zelf wat dun: het kabbelt allemaal wat voort met af en toe ineens een verassende wending. Ook de soundtrack is een beetje haat-liefde: het lukt zeker om er een sfeer mee te schetsen (je hoort bijna continu hetzelfde deuntje) en draagt bij aan het gevoel van herhaling en de saaiheid die het leven van Leon symboliseert. Maar het legt die saaiheid ook als een soort sluier over de film. Tot slot: de ontwikkeling die de personages doormaken is niet groot. Hoofdpersoon Leon is aan het einde van de film niet veel anders dan aan het begin van de film. Weinig hoopvol. Het open einde kan hier geen verandering in brengen voor mij.

Al met al een prima film met hele mooie elementen (acteerwerk, dubbele lagen als je daar van houdt, groepsdynamiek) en mindere zaken (traagheid, dun verhaal, weinig ontwikkeling). Gemiddeld kom ik dan toch op 3 sterren uit.

Roter Himmel biedt een nauwgezet uitgewerkt portret van een persoon die nog moet leren hoe te leven. Leon is een eenzaat die met zijn eerste boek een bescheiden succes had en nu krampachtig probeert een tweede boek te schrijven. Door zichzelf in beslag genomen neemt hij de wereld om zich heen amper waar. Hij draagt oogkleppen en barst van de vooroordelen. Als hij samen met zijn vriend Felix en de jonge vrouw Nadja een paar dagen in een vakantiebungalow in het bos doorbrengt, is hij sfeerbepalend aanwezig.

Regisseur Christian Petzold had bij het schrijven van het script zichzelf in gedachten bij het construeren van het personage Leon. Best dapper van Petzold, want Leon is bepaald geen sympathiek figuur. Toch is Leon geen personage waar je als kijker een hekel aan hebt. Zijn onzekerheid en talent voor het continu misslaan van de plank, maken dat je hem niet keihard afrekent op zijn egocentrische gedrag. Goed geacteerd trouwens door Thomas Schubert die met een tamelijk stevig postuur is uitgerust. Misschien helpt dat feit ook iets om zijn nare gedrag te vergoelijken.

De twee andere personages zijn anders. Felix is wat onzeker, heeft een zorgzaam karakter en is sociaal beter uitgerust dan Leon. Nadja is een vrolijke open vrouw en Leon’s tegenpool. Opvallend leuke rol van Paula Beer als Nadja. Felix en Nadja zorgen voor het contrast, de levendigheid en de spanning in het verhaal. Het acteerwerk is over de hele linie goed. De personages worden overtuigend vormgegeven. Het zijn interessante personages die door Petzold worden voorzien van teksten die natuurlijk klinken en prettig toegankelijk zijn.

De film is mooi geënsceneerd. Wel een beetje gladjes hier en daar. Petzold hanteert een rustige stijl die de kijker in een meditatieve sfeer brengt. Achtergrondmuziek wordt slechts spaarzaam ingezet en dat past goed binnen de rustige toonaard van de film. De sereniteit wordt in de loop van de film een beetje bedreigd door het gevaar voor bosbranden. In de verte zijn de branden soms zichtbaar en werpen voorzichtig een onheilspellende en metaforische schaduw over het verhaal dat verder hoofdzakelijk in een lichtvoetige en tragikomische ambiance verkeert.

Die ambiance is prettig, want het verhaal als zodanig is weinig opzienbarend en heeft af en toe de neiging om dermate kalmpjes voort te bewegen dat het bijna saai is. Misschien wel het meest frappante en intrigerende aan de film is dat dit steeds net niet gebeurt.

Thomas Schubert geeft staaltje natuurlijk acteren weg waarin hij een goede tegenspeelster vindt in Beer. Het geheel is een sterk staaltje innerlijke projectie van zelfmedelijden gekoppeld aan een verlangen dat hij buiten zichzelf zoekt. De vonk die hem de aansporing geeft om uiteindelijk tot resultaat te komen is er één met verstrekkende gevolgen. Het liefdesvuur komt in al zijn kracht naar boven en creëert de uiteindelijke opening naar zijn eigen bevrijding. Prachtwerk van Petzold. Opmerkelijk: de haarkleur van Beer.

Geen van de personages kwam voor mij geloofwaardig uit de verf. Al vanaf het begin gaat het mis met die koffers en rugzakken door dat bos nadat de auto het had begeven. Wat een amateurtoneel. Dat de schrijver niet al te sympathiek moest overkomen was me wel duidelijk, maar het gemis aan persoonlijkheid en diepgang maakte deze film een ontiegelijk lange zit. Zelfs Paula Beer kon de boel niet opvrolijken noch vlot trekken. Haar schwalbe met de fiets was bijna hilarisch. Kortom, een film om heel snel te vergeten.

Lastig. De eerste helft of driekwart vond ik wat aan de saaie moeizame kant. Op zich is alles wat er gebeurt en hoe Leon zich voelt wel realistisch gedaan (het zal wel niet voor me pleiten, maar ik herkende me nogal in zijn buitenstaandergevoelens en gedrag), maar het zorgt niet echt voor een leuke kijkervaring.

Ik vroeg me ook af waar de film nog naartoe ging aangezien de brand helemaal geen rol leek te spelen in het geheel.

Op het laatst ‘doet’ de film dan eindelijk wat meer, en wordt het wat interessanter, maar heb er alsnog wat gemengde gevoelens bij. Niet slecht, maar ook niet leuk, zeg maar. Door de overtuigende psychologie van de personages en de scherpe observaties over hoe mensen bedoeld en onbedoeld met elkaar omgaan krijgt het net het voordeel van de twijfel.

3,25*