Crimes of the Future (2022)

Vintage Cronenberg wat mij betreft, met de gebruikelijke verknoping van technologie en body-horror die al eerder aan bod kwam in onder andere Videodrome, The fly, Naked lunch en eXistenZ, en met personages die allemaal doen alsof het de normaalste zaak van de wereld is dat ze met meer of minder interne of externe organen dan de rest van de mensheid rondlopen. Of wórdt dat ook echt normaal in deze tijden van klimaatverandering en extreme milieuvervuiling? Intrigerende vragen, vooral wanneer in de loop van de film duidelijk wordt dat er wel degelijk een serieus en begrijpelijk plot aan alle zelfmutilatie ten grondslag ligt. Stevig in de (Cronenbergiaanse) werkelijkheid verankerd door de vertolking van Viggo Mortensen die aan de bizarre filmrealiteit een mooie menselijkheid meegeeft, maar ook Scott Speedman als Breckens vader maakt indruk.

Ook bij de derde kijkbeurt groeit deze film veder in mij.

Cronenberg schets een buitengewoon bizarre en verontrustende wereld. Dat maakt deze Crimes of the Future ook bij herziening weer een buitengewoon enerverende film. Centraal staat een duo performance artists die lichaamsverminking tot kunst verheffen. Dat geeft natuurlijk genoeg aanleiding voor de body horror die vooral het oude werk van Cronenberg typeren.

Maar wat het vooral interessant maakt is de wereld en de cultus eromheen die hij schetst. Fandom, kunst, kafkaiaanse ambtenarij, techniek, milieuproblematiek, kunstkritiek en obsessies maken dit een hele rijke vertelling en overtuigende wereld. Soms schokkend, maar soms ook heel geestig. Een film waarin Cronenberg zich niet herhaalt, (volgens de kritiek van sommigen), maar een die juist volledig organisch aansluit op zijn oeuvre. Conceptual Continuity noemde Frank Zappa dat.

En wat een geweldige openingsscene!

4,5 blijft staan en ik kijk enorm uit naar zijn volgende: The Shrouds.

Het schitterende lichaam van Lea Seydoux, puur natuur, en dan gaat David Cronenberg erin snijden. Doelloos voor de lol? Ik beken dat ik enkele scenes doorgespoeld heb; mijn innerlijk kompas zei "Nee."

Botox, siliconen, borstverkleining dan wel vergroting, neus- en oogcorrectie, privékliniek, liposuctie, tattoo, piercing, en de oeroude besnijdenis (is in wezen een verminking van geslachtsorganen) in naam van een of ander vermeend opperwezen, noem de hele santenkraam maar op, de moderne mens doet er alles aan om "perfect" voor de dag te komen. Allemaal buitenkant. Cronenberg draait dit binnenstebuiten, maar slaat naar mijn idee een beetje erg door, waardoor bevreemding de boventoon voert. Nee, dan heb ik duizendmaal liever zijn Cosmopolis als spiegel van de moderniteit.

O ja, "Ik ben niet zo goed meer in de oude seks" vond ik dan weer wel hilarisch.

Fascinerend. Met een interessant gegeven (chirurgie als performance act, de sterren van morgen zullen de chirurgen zijn - een verwijzing naar de hype van plastische chirurgie ?) weet Cronenberg nog steeds boeiende cinema te maken. Met veel filosofie : bv geen pijn is geen ziel maakt hij een brug naar zijn welbekend thema ( mutatie lichaam naar kunstmatige omgeving) en daarmee ook in eensklaps een samenvatting van zijn oeuvre vanaf Shivers. Inspiratie was dan ook een experimentele film door Cronenberg met dezelfde titel die in 1970 werd gemaakt. Paralellen met Videodrome, Dead ringers, (vooral) Crash en Existenz zijn ook gemakkelijk te maken. Het is ook een scenario geschreven door Cronenberg zelf, iets dat sinds Existenz niet meer was gebeurd. En dan was Videodrome de volgende Cronenberg scenario dat alweer ongeveer 15 jaar eerder verschenen was.

Visueel is Cronenberg sinds het nieuw millennium (sinds A dangerous method) opvallend zeer sober, ik zou haast zeggen een TV matige in beeld brenging met veel medium shots en revers shots. Zelden (bijna nooit) een totaal of introductie shot maar de scene begint meestal onmiddellijk in een ruimte naar shot in andere ruimte met dialoog. Overgang van een locatie naar andere locatie is er niet, soms personage die een deur ingaan maar nooit totaal overzicht. De film is gefilmd op locatie in Griekenland (een must van zijn producenten - zijn films zijn moeilijk te financieren wegens 'niet-commercieel') maar Cronenberg gebruikt de kustlijn, de straatjes, de gebouwen als een duister post universum.

Maar de reden waarom ik de film minder vind dan meesterwerkjes zoals Cosmopolis en Videodrome (om er maar een paar te noemen) is toch een meer oppervlakkige analyse dan de genoemde films. Surgery is the new sex bv gaat nooit verder dan een paar (knappe weliswaar) scenes. De combi opwinding-dood was beter in Crash en het gecreëerde universum van een maatschappij in verval is nooit ten volle gebracht, vind ik. Daarmee nog een abrupt einde wat ik nooit een goed idee vind. Je kan ook een zwak plot tot de minpunten voegen maar vermits Cronenberg nooit veel interesse in plot heeft gehad, bedek ik dit maar met de mantel der liefde.

Crimes of the future is daarmee misschien een mindere Cronenberg maar nog steeds een film die uitdaagt en tot bezinning dwingt over hoe de maatschappij met zijn technologie evolueert. Dit zou genoeg moeten zijn om de film te bekijken. Anders moet je binnen 20 jaar niet afkomen dat je van niks wist waarom alles rondom jou heen artificieel is maw niet kijken zou weleens een 'crime of the future' kunnen zijn.

David Cronenberg krijgt het onmogelijke voor elkaar: 'Crimes of the Future' (2022) is namelijk doodsaai. Ondanks topacteurs als Viggo Mortensen, Léa Seydoux en Kristen Stewart. Ondanks een surrealistische nachtmerriewereld waarin orgaanoperaties net zo gewoon zijn als tatoeages. Ondanks een terugkeer naar de seksueel geladen body horror uit zijn vroegere werk. Maar 'Crimes of the Future' (2022) kakt voort met een overgecompliceerd plot waarin personages vooral heel erg veel praten over de spelregels van de dystopie waarin ze leven. Tot op het punt dat het zelfs lachwekkend wordt als zij hun ellenlange dialogen houden over 'body politics' en de rol van de kunstenaar. Zelfs de gruwelijke operatiescènes ogen te clean en te absurdistisch om werkelijk binnen te komen. Als de personages geen pijnreceptoren hebben, dan wordt ook de kijker afgestompt om nog weerzin te voelen naar hun lijden.