Berdreymi (2022)

Heerlijke film, even rauw als warm. Je volgt aanvankelijk een jongen (Balli) die extreem gepest wordt, maar na een tijdje wisselt het perspectief en wordt de jongen die zich over hem ontfermt (Addi) het hoofdpersonage.

Dat ontfermen gaat niet van harte. Addi hoort bij een groepje van drie, een vechtersbaas en een meeloper, die er aanvankelijk wat moeite mee hebben dat Balli er ineens steeds bij is.

De jongens testen elkaar voortdurend uit. Ik herken het uit mijn eigen jeugd, dat eeuwige haantjesgedrag, dat naar beneden schoppen om maar niet zelf in de laagste positie terecht te komen. Gelukkig ging het er bij ons in het dorp een stuk minder ruig aan toe dan daar in Reykjavik. Wie niet tegen lomp geweld kan, moet deze film maar links laten liggen.

Het knappe van de film is dat je die jongens af en toe wel kunt schieten, maar tegelijkertijd zie je dat ze allemaal een klein hartje hebben, en dat hun wangedrag ergens vandaan komt. En zo worstel je voortdurend met je eigen moraal.

Ik vond het in ieder geval mooi om te zien hoe die gepeste jongen langzaam ontdooide en een beetje plezier kreeg in het leven toen hij kennismaakte met het fenomeen vriendschap. Het bescheiden magische sausje vond ik ook goed werken, verder zat er een lekker tempo in en werd er uitstekend geacteerd door die jonge gasten. Wat kun je nou nog meer verlangen van een film?

Net als de eerdere film Hjartasteinn (Film, 2016) van deze regisseur is ook deze film een indrukwekkende en hele fijne coming-of-age-film. Het (puberale) gedrag van de 14-jarige jongens die we volgen is de hele tijd heel realistisch dus herkenbaar en ofschoon het rotjochies kunnen zijn zit er weinig kwaad in hen – zeker niet in Addi die het verhaal vertelt – maar laat de film zien dat je het leven, inclusief je ouders maar ook je vrienden, niet zelf kunt kiezen en dat je omgeving deels je gedrag en/of je lot bepaalt. De jongens zijn zo invoelbaar zowel dader als slachtoffer; ze zijn wreed maar ook kwetsbaar. Daarbij komt dat er aldoor nieuwe dingen gebeuren zodat de film een fijn tempo heeft en van begin tot eind boeiend blijft; er zitten ook dromen en – onder invloed van drugs – hallucinaties in die de film een extra magisch realistische laag vol symboliek of onheilspellende voorgevoelens geven. Maar bovenal worden de thema’s van geweld door jongeren (dat de pers verslaat), huiselijk geweld (dat achter de voordeur gebeurt) en vriendschap (dat voor jongens van deze leeftijd zo belangrijk is en zowel positieve als negatieve effecten heeft) op integere en gevoelige wijze voor het voetlicht gebracht.

Drie bevriende tieners raken geïntrigeerd door Balli [Áskell Einar Pálmason] nadat die op televisie is verschenen omdat hij zo ernstig was mishandeld door een leeftijdsgenoot dat zijn neus is gebroken en besluiten na enige aarzeling hem op te nemen in hun groep. Maar persoonlijke en sociaal-maatschappelijke problemen zorgen voor grote spanningen met hun omgeving. Guðmundsson weet zijn jonge cast tot ongekende prestaties te brengen en dankzij het fantastische camerawerk van Sturla Brandth Grøylen creëert hij een onbehaaglijke, beklemmende sfeer in dit diep verontrustende sociale drama met Lynchiaanse ondertonen. Perfect geacteerd met bijzondere lof voor Ólafur Darri Ólafsson als Balli’s stiefvader. De beste film van het jaar.

Sterke coming of age. Ik zag het debuut niet maar wil dat wel na het zien van deze. En film die vol thema's zit maar nooit vol voelt. En heel echt. De tijd waarin vriendschappen snel kunnen ontstaan, misschien wel dieper gaan dan in de rest van je leven maar ook snel over kunnen. Met een perfect einde en zeker Addi is een uiterst boeiend en goed uitgewerkt personage.

Uiteraard is Ijsland niet het walhalla, maar de reputatie van Ijsland heeft toch een mythische status: oude folklore, vele sagen en legendes en niet in het minst de ongerepte natuur. Een land met veel schapen, paarden en geisers afgewisseld met vulkanen. Heel anders is het in de steden. In diverse films viel me de troosteloosheid op. Ook met jeugd die weinig toekomst ziet op het eiland. Veel verslavingen en maatschappelijke problemen en vooral ook veel barakken en afgeleefde huizen die een erg slordige vervuilende indruk geven. Uiteraard is dit film, net als de andere films die ik zag, maar het geeft toch een bepaalde impressie.

Het begin hakt er meteen op in. Een wat sullige jongen die wordt gepest op school en daarrond. Hangjongeren die hun heil zien in wat verder gaat dan kattenkwaad, vandalisme en zinloze vechtpartijen gaan hand in hand. Neen, een fraai beeld van de jeugd is het niet.

Baldur, de gepeste jongen, tracht aansluiting te vinden met zijn leeftijdsgenoten. Geen idee wat net de klik maakte bij Addi, maar hij wordt opgenomen in de groep, niet van harte en eigenlijk niet door iedereen aanvaard, doch net gedoogd. Ik volg mezzanine wel wat. Hjartasteinn (Film, 2016) vind ik ook de betere van de twee. Zeker niet slecht, maar bij momenten wat doelloos en weinig concreet. Misschien dat een specifieke relatie dieper uitgewerkt kon worden.

Toch wel een stuk inhoudelijker dan de doorsnee films over jongeren die weinige correcte paden betreden en zich al te graag gewelddadig uiten.

Er zit meer menselijkheid in deze "Beautiful Beings" als deze jonge mensen wel degelijk beseffen wat er gaande is, waar de oorzaken van hun uitzichtloos bestaan zitten en hoe ze toch ook behoefte hebben aan onderlinge genegenheid, hechtere vriendschap en de noodzaak het goed te doen.

Indrukwekkend raak is de film wanneer hij in het laatste gedeelte een paar nieuwe personages naar voren brengt, onmisbaar belangrijk voor het gezinsleven, maar zo ellendig falend.

Alhoewel veel in de film zich binnenshuis afspeelt is hij niet te versmaden wat de buitenfotografie betreft.

Overtuigende, spontane vertolkingen.