Ascension (2021)

I ascend and look far into my heart, only to find everywhere already razed”, zo luidt de quote uit een Chinees gedicht uit 1912 van Zhang Ze, de overgrootvader van Jesccia Kingdon. In deze monumentale documentaire van de Chinees-Amerikaanse Kingdon krijgen we een opvallend openhartig inzicht in de huidige Chinese cultuur die ons duidelijk maakt hoe eenvoudige Chinezen proberen zichzelf op te werken en hoe allerlei instanties proberen de persoonlijke ambities aan te wakkeren en daar van te profiteren. De opening toont hoe bedrijven gebruik maken van ouderwetse marktkoopmannen (met luide stem en lokkende oneliners) om potentiële werknemers te verleiden om voor hun te komen werken. Zittend werk is een luxe, het dragen van een bedrijfsuniform veelal een noodzaak. Later zien we hoe de door de staat gerunde bedrijven hun visie van discipline op de werkvloer erin rammen en hoe het er werkelijk aan toe gaat. Tenslotte krijgen we een kijkje in de keuken van persoonlijke trainingen op het gebied van (inter)nationale etiquette. Er is geen commentaar, maar de acties, opmerkingen en blikken van de betrokkenen spreken boekdelen. Soms schokkend, soms verbijsterend, soms hilarisch (de sequentie in een fabriek voor sekspoppen is een absoluut hoogtepunt) en vaak visueel verbluffend.

Rare jongens, die chinezen. Dat blijkt eens te meer uit deze indrukwekkend gefilmde documentaire die zich richt op de huidige economische groeispurt van het land. Er is geen voice-over en bijna geen muziek; de beelden spreken voor zich. Niet alle fragmenten zijn even interessant en bepaalde scenes hadden wat mij betreft op de montagetafel mogen sneuvelen, maar overwegend is dit een fascinerend en licht vervreemdend portret van een cultuur die momenteel aan enorme veranderingen onderhevig is.

Deze film doet wat denken aan American Factory van een paar jaar geleden, met van die grote cultuurverschillen die voor ons Westerlingen nogal komisch aandoen in een documentaire die vooral observerend is, alleen laat deze film op een wat bredere manier de horrors van kapitalisme en de consumptiemaatschappij zien. Bovendien is de stijl van filmen totaal anders. In deze film is alles schitterend geschoten, soms met beelden die haast abstract aandoen. De muziek schept ook veel sfeer.

Zo doeltreffend kan een documentaire zijn, prachtig.

Een wat bijzondere documentaire, aangezien er haast niet in gesproken wordt. Hij moet het echt van de beelden en de muziek, al was deze ook niet zo aanwezig. Het was wel de moeite om eens gezien te hebben.