Le Filet Américain (1981)

Het "einde" van Fugitive Cinema

In 1966 richten Robbe De Hert, zijn broer Jos 'Grapjos' De Hert, muzikantcomponist Walter Heynen, de fotografen Louis en Frans Celis, geluidsman André Boeren en uitgever Kris van den Bogaert Fugitive Cinema op. Een Vlaams filmcollectief dat in de loop der jaren hoge toppen scheerde maar opeens leek het gedaan te zijn. Intern waren er al de nodige strubbelingen geweest (zo verlieten Guido Henderickx en Patrick le Bon het collectief wegens ruzie rond budgetten) en plots was er De Witte. Het grootste succes van De Hert en een film waarin de regisseur compleet leek te breken met al wat hij voordien had gemaakt.

Wie echter wat bekend is met het Fugitive Cinema filmcollectief herkent nog genoeg elementen in die verfilming van Ernest Claes die De Hert nauw aan het hart lagen maar het blijft wel een feit dat het voor een verandering in zijn oeuvre zorgde. De Witte werd in 1980 uitgebracht en met de winst besloot De Hert om dan toch nog een oud project af te werken: het in 1974 gestarte Le Filet Américain. Daar zit meteen dan ook het probleem als je het mij vraagt. Waar producties als S.O.S. Fonske of De Dood van een Sandwichman nog enorm actueel waren, was Le Filet Américain door alle productieproblemen bijna achterhaald nog voor de montage gedaan kon worden. Zo werden er fragmenten rond de Vietnamoorlog (naar het schijnt met Jane Fonda!) geknipt omdat die ondertussen toch ook alweer een aantal jaar afgelopen was maar er zit toch nog altijd wel fascinerend materiaal in. In het eerste deel is Ernest Mandel de spilfiguur met talloze interviews rond onder andere een staking bij Ford en in het tweede deel ligt de focus meer op Paul Vanden Boeynants.

Het segment met Vanden Boeynants, toen al een controversieel figuur die in de loop der jaren meermaals met de Bende van Nijvel in verband is gebracht en in 1989 nog werd ontvoerd door Patrick Haemers, is in ieder geval wel een stuk interessanter en meeslepender dan hetgeen Mandel vertelt. Het helpt natuurlijk ook wel dat hij over veel meer charisma beschikte dan Mandel maar het grote probleem aan de vertoning die ik zag is echter dat het om een niet ondertitelde versie ging. Een Latijnse opening, veel interviews in het Frans, sporadisch interviews in het Nederlands, Duitse tussenteksten, Engelse krantenartikels, ... Je moet een redelijk ontwikkelde talenknobbel hebben om echt alles te begrijpen en jammer genoeg ben ik niet al die talen voldoende machtig. Daardoor ontbrak ook het meeslepende aspect dat ik bij de andere Fugitive Cinema producties wel had. Het nut van het afwisselen met toneelstukken waarin onder andere Vanden Boeynants op de hak wordt genomen (wie goed oplet kan onder andere Jan Decleir en Bert André herkennen) zie ik ook niet eerlijk gezegd.

Fugitive Cinema zou uiteindelijk nog wel ettelijke jaren het hoofd boven water houden. De Hert maakte nog een aantal documentaires onder die - letterlijke - vlag (onder andere De Droomproducenten uit 1984 en Janssen en Janssens Maken een Film uit 1990) maar het maatschappijkritische karakter was verdwenen en de dood van monteur Chris Verbiest, die al sinds 1973 die perfecte mix tussen archiefmateriaal, interviews en zelf geschoten materiaal wist te benaderen, was de druppel. De Hert werd commerciëler maar bleef (uiteraard) nog altijd volop tegen de schenen schoppen. Zou dit graag nog eens in een ondertitelde versie willen zien, misschien dat het me dan beter bevalt.

2.5*