David Attenborough: A Life on Our Planet (2020)

Helaas enigszins een tegenvaller: Attenborough vertelt en toont weliswaar op een prima wijze hoe in een extreem korte tijd – namelijk gedurende zijn eigen 94-jarig leven – de mens de biodiversiteit op Aarde vernietigt, onder meer door de antropogene klimaatverandering, zodat een massa-extinctie voor de deur staat, maar het is allemaal al bekend en het mist dat beetje extra om echt te kunnen boeien zoals de prachtige beelden uit z’n gewone documentaires of de diepgang van een echte wetenschapper die ons zijn kennis deelt zoals Sagan in Cosmos. Het interview na de documentaire is zelfs ronduit zwak.

Wat ik wel fijn vind aan de documentaire is dat het de leugenachtige retoriek van de klimaatactivisten onderuit haalt en het echte verhaal vertelt: massa-extincties door extreem klimaat horen bij de evolutie, zijn dus niets nieuws en de Aarde of zelfs het leven hoeft niet te worden gered want overleeft het zeker, hetgeen Attenborough zelfs illustreert met de kernramp in Tjernobyl waar de mensen nu weg zijn maar ander leven volop is teruggekeerd. Maar dat doet niet af aan het feit dat de mensheid zich heeft kunnen ontwikkelen in een periode uit de geschiedenis van de Aarde toen de Aarde een heus paradijs was met een stabiel, vriendelijk klimaat en tjokvol leven en dat we dat paradijs nu in een extreem hoog tempo aan het vernietigen zijn omdat we niet beseften dat de Aarde c.q. het paradijs eindig is en we dus niet eeuwig kunnen groeien. De enige optie die we nog hebben is de enige optie die ook de primitieve mens had: duurzaamheid dus weer in evenwicht met de natuur gaan leven (‘to realize that we are not apart from nature but a part of nature’).

Deze boodschap is natuurlijk wel heel belangrijk en ik denk dat Attenborough goede voorstellen doet om het evenwicht met de natuur te herstellen volgens het devies ‘by saving nature, we save ourselves’ omdat deze – internationaal te realiseren – voorstellen ons meer opbrengen dan ze op korte termijn of op nationaal niveau kosten, zodat ik ze hier opsom:

1) stop de bevolkingsgroei door armoede te bestrijden en vrouwen onderwijs te geven

2) stop onmiddellijk de ontbossing

3) stop met fossiele brandstoffen en schakel over op duurzame energie (zon-, wind,- water- en aarde-energie)

4) verbied visserij in 1/3 van de oceaan zodat de visstand zich daar kan herstellen hetgeen ook extra vis zal opleveren in de 2/3 waar wel mag worden gevist (want vissen houden zich niet aan onze lijntjes op de kaart)

5) stop met vleesconsumptie want die vergt enorm veel land die daardoor niet kan worden benut voor het terugbrengen van de wildernis (een duurzame voedselpiramide heeft een kleine top)

6) maak landbouw effectiever, zodat meer monden kunnen worden gevoed door minder landbouwgrond, waarbij Nederland het goede voorbeeld geeft (de vernietiging van het paradijs is in feite begonnen toen we 10.000 jaar geleden de landbouw ontdekten: sindsdien zijn we steeds meer bossen gaan kappen of afbranden om er landbouwgrond van te maken).

"Deze boodschap is natuurlijk wel heel belangrijk..."

Dat vind ik natuurlijk niet omdat de wereld en haar bevolking gebukt gaat onder de leugens van de klimaatmafia die ons leegzuigt met onzinnige klimaat- en milieubelastingen die ervoor zorgen dat een selecte club van linksgroenen hun hobby's kunnen blijven uitoefenen.

Een must-watch voor eigenlijk iedereen. Nu zijn er de afgelopen jaren zat van dit soort films langsgekomen met ongeveer dezelfde strekking en voor iedereen die een klein beetje thuis is in de materie komt er weinig nieuws voorbij, maar het feit dat de 93-jarige autoriteit David Attenborough aan het eind van zijn leven de mensheid toespreekt maakt dit al het kijken waard. Mooi om te zien en belangrijk dat hij dit doet. Kan me voorstellen dat mensen liever iets van hem kijken en aannemen dan van Al Gore of Leonardo DiCaprio.

Heel helder uiteengezet wat het probleem is, en - vooral - wat de oplossing zou kunnen zijn. Nu kan ik niet beoordelen of dat inderdaad allemaal zo relatief simpel is als hij hier schetst (het ook echt doen is natuurlijk een tweede) maar ik als raspessimist zag het zowaar bijna weer zitten.

4*

De boodschap van deze docu is enorm belangrijk en dit verhaal moet ook zeker vertelt worden, maar als geheel vond ik het wel langdradig en rommelig. David Attenborough, ik kan me geen natuurdocu voorstellen zonder zijn heerlijke rustige Britse stem, maar het draait dan nog wel om de beelden. Hier had ik het na drie kwartier wel weer gezien. Het is vooral te hopen dat mensen hier wat van leren en dat de mensheid z'n best doet om ons en alles wat er op aarde leeft niet om zeep te helpen. Helaas is er geen makkelijke oplossing, want het mag natuurlijk niet van de economie en de welvaart af gaan. En daar wringt de schoen natuurlijk. Ieder geval goed dat Attenborough zijn nek uitsteekt om het nogmaals duidelijk te maken. We nemen het denk ik meer van hem aan, dan van die vervelende Greta Thunberg.

3*

Het is misschien geen heel verrassende boodschap en inhoudelijk is het wat voorspelbaar, maar het heeft wel wat om door de ervaringsdeskundige bij uitstek, de wijze natuurexpert David Attenborough in de 'slotact' van zijn leven nog even gewaarschuwd en tegelijkertijd aangemoedigd en zelfs gerustgesteld te worden dat we het anders moeten doen, het anders kúnnen doen en dat het ondanks alles nog steeds niet te laat is om het tij te keren.

Natúúrlijk is er geboortebeperking nodig, natúúrlijk moeten we minder vlees eten, natuurlijk moeten we minder regenwoud kappen en minder vissen. Dat is zo klaar als een klontje. Maar voor het intelligentste organisme op aarde zijn we tegelijkertijd ook het meest egoïstische, het meest arrogante en het wreedste wezen dat ooit bestaan heeft. Het doemscenario dat halverwege geschetst wordt, met massale opwarming, ontbossing en massasterfte lijkt me dan ook het meest voor de hand liggend. Ergens hoop ik het nog mee te maken; het is een geruststellende gedachte dat ik zou kunnen meemaken dat de mensheid vergaat, alsof je als laatste het licht uit mag doen in het Grote Verhaal van de mensheid.

Maar David Attenborough weet de kijker ook weer even die positieve noot mee te geven op het eind, en in dat opzicht is deze docu ook wel weer voorspelbaar. Ondanks alle doemscenario's is er toch nog dat sprankje hoop. Attenborough is nu eenmaal een goedzak en geeft 'ons' duidelijk liever een boodschap van hoop mee dan een boodschap van onheil. Dat zwakt misschien ook een beetje het gevoel van urgentie af, alsof we dan allemaal weer even in slaap worden gesust met 'het komt wel weer goed'.

Hoe dan ook, een mooie kroon op het levenswerk van Attenborough; voor iemand die nog zo goed ter been is en zo helder van geest is het te hopen dat ie nog even bij ons blijft, maar mocht hij genoodzaakt zijn te stoppen met documentaire-maken, dan kan hij in ieder geval met trots terugkijken op dit slotstuk.

Goede doc.film met hoe wij de wereld verzieken. Goed vertelt door Attenborough.

Sterke, confronterende documentaire met een zeldzaam gepassioneerde Attenborough. Zijn voice-over is doorgaans al geweldig, maar door zijn fysieke aanwezigheid door de hele documentaire krijgt de boodschap nog een extra krachtige lading. Verwacht geen standaard natuurdocumentaire; ondanks de werkelijk schitterende beelden is dit hoofdzakelijk een waarschuwing voor de toekomst, met een klein streepje licht aan het einde van de tunnel. Gezien de leeftijd van de beste man is dit naar alle waarschijnlijkheid min of meer zijn testament, wat de documentaire emotioneel nog meer aangrijpend maakt.

Is het echt zo eenvoudig als David Attenborough beweert? Minder kinderen, vegetarisch dieet, duurzame energievoorzieningen, “rewilding nature”, en voilà, onze bol is gered? Nee, er zal ongetwijfeld meer nodig zijn, drastischer actie, ingrijpender maatregelen… Maar Attenborough kiest allicht doelbewust voor een boodschap van hoop, een haalbaar alternatief voor alle doem die klimaatwetenschappers over de mensheid afkondigen, want werkt dat niet verlammend? Denk aan het contrast tussen Naomi Klein en Jelmer Mommers: bij het lezen van die laatste word je haast vrolijk – en je denkt “oké, fijn, hoe kunnen we hier samen aan beginnen?”

Net zo met deze film, die toont wat er op het spel staat, vooral vanuit een esthetisch-gevoelsmatige dimensie – dames & heren, de onderbuik! – kortom zonder al te zeer in techniciteiten te vervallen. Net dat zal veel toeschouwers aanspreken, of op z'n minst toch die grote groep die nog niet door het klimaatthema gegrepen of overtuigd is. En dat op zich is een verdienste, nog afgezien van Attenboroughs uitzonderlijke biografie. Slim gezien trouwens, dat hij het verhaal van een transformerende aarde verbindt aan zijn eigen omzwervingen, alsof je een betrouwbare bron uit eerste hand hoort (terwijl de man eigenlijk met relatief weinig feiten over de brug komt).

Enfin, het effect is doorzichtig, maar de film evenzeer noodzakelijk. Daarom, kijken maar!

3,5*

Het concept om alleen in het leven van David Attenborough die nu 94 is, te laten zien hoe wij als mensen de wereld verandert - en wilde natuur vernietigd hebben: is echt bijzonder goed en had heel indringend kunnen zijn. In wat, wat op evolutionaire schaal niks is, een aantal decennia.

Maar ik vind het niet indringend genoeg. De boodschap lijkt vooral (weer) op de CO2 gericht te zijn, wat het te abstract maakt. De statistieken die genoemd worden over in het wild levende dieren tegenover de dieren die de mensheid houdt voor voedsel, of de 'wilde natuur' die vernietigd is: dat zou al voldoende moeten zijn. Maar nu lijkt het meer als voetnoot te dienen om (weer) op CO2 en duurzaamheid te richten. Ook belangrijk, maar ik mis een soort.. Het wijzen op de absurditeit van 8 miljard mensen die allemaal een verwarmd huis, auto, wasmachine, Iphone, vlees 'verdienen', dat zeg maar: hoe we er allemaal naar kijken en het erg vinden, maar toch ook niet zonder die wasmachine kunnen. Het is niet indringend genoeg omdat het niet dichtbij genoeg komt.

Een charlatan en opruier, die na zelf een rijk te hebben geleid, de jonge generatie angst aanjaagt en vindt dat ze een sober leven moeten leiden. Greta is zo'n slachtoffer. Jeugd van tegenwoordig, neem deze propaganda niet te serieus a.u.b, het leven gaat door, ook voor jullie en ver na jullie. Attenborough's Arctic Betrayal - YouTube

Sir David Attenborough zijn mogelijk laatste wapenfeit is politiek gekleurder dan ooit. In 'Our Planet' werd al zichtbaar dat de educatieve boodschap steeds meer over politieke ontwikkelingen gaat. De natuur, die langzaam van onze aarde verdwijnt met alle gevolgen van dien wordt prachtig in beeld gebracht en de oude archiefbeelden geven soms een leuk nostalgisch gevoel. De film weet op overtuigende en heldere wijze de achteruitgang in beeld te brengen en de oorzaken hiervan uit te leggen. Ook draagt Sir Attenborough oplossingen aan die de balans op onze aarde zouden kunnen doen herstellen. Dit alles wordt uiteraard gebracht met een passievol dialoog door de man met de gouden stem.

Het is een educatieve film, en daardoor een wat lange zit. Ook laat Sir Attenborough enkele andere mogelijke oplossingen voor de huidige problemen buiten beschouwing, als je hiervan enige voorkennis hebt dan voelt het in de film toch als een gemis dat hier geen mening over gegeven wordt (of deze nou positief of negatief is, ik had Attenborough graag ook nog gehoord over een meer 'lokaal' dieet, als hij toch het voedingspatroon als oplossing aandraagt). Zonder iedereen over één kam te scheren denk ik dat deze film toch beter in de smaak valt bij de GroenLinks-stemmer dan bij de FvD'er. Al met al toch een wat te lange zit, af en toe wat te droevig gestemd en qua beeldmateriaal niet altijd even verbazingwekkend als sommige van zijn eerdere werken. Met Sir Attenborough zijn fantastische oeuvre in het achterhoofd scoor ik deze persoonlijk toch in de middelste tot onderste regionen daarvan, voorlopig 3 sterren.

Een oproep aan onze wereldleiders

Een beter milieu begint bij jezelf, maar is dat wel zo? Tot op zekere hoogte zal dit ongetwijfeld het geval zijn. Denk alleen al aan de grote hoeveelheid aan consumentenafval die in onze natuur beland en wat het verschil zou zijn wanneer ieder individu zijn afval in de afvalbak zou deponeren. Maar denk ook aan het belang van afval scheiden, minder vlees eten en enigszins beperkt gebruik proberen te maken van het vliegtuig. Wellicht voelen het volgen van deze voorbeelden als een druppel op een hete plaat, maar wanneer iedereen op dit soort voorbeelden zou letten, zal dit ongetwijfeld tot op zekere hoogte een impact kunnen hebben.

Dat deze impact minimaal zal zijn blijkt wel aan de adviezen die David Attenborough geeft, die alleen gerealiseerd kunnen worden door politieke besluitvorming. Want wanneer ik ervoor zou kiezen om minder te gaan vliegen stijgt dat vliegtuig nog steeds op, met of zonder mij. En wanneer er geen minder vlees geproduceerd gaat worden maakt het weinig uit wanneer ik een vegieburger in plaats van een quarter pounder bij de Mac donalds pak. Hierdoor trad een gevoel van machteloosheid bij mij op. Want even hypothetisch gezien; hoeveel impact kun je in Nederland als individu hebben, zelfs als heel Nederland, of zelfs heel Europa zijn ecologische voetafdruk probeert te verkleinen, wanneer de rest van de wereld er alsnog met de pet naar zou gooien? Dan zouden wij alsnog verdoemd zijn. Tenzij zaken op mondiaal niveau zullen worden aangepakt.

Bewustwording is en blijft daarbij de eerste stap. En hoewel de boodschap die hier verkondigt wordt wellicht een open deur is, kan deze niet vaak genoeg ingetrapt worden. Het is eigenlijk een oproep aan onze wereldleiders, maar eveneens is een stuk bewustwording van de ernst van de situatie bij de gewone burger, een absolute noodzaak. Al is het maar om begrip en inzicht te krijgen achter de reden van besluiten, die hopelijk naar aanleiding van o.m. deze documentaire, genomen zullen worden.

3,5*

Op het eerste oog indrukwekkend. Mooie beelden, goed verhaal.

Dat het slecht gaat, ja. Dat er meer aan gedaan kan worden, ja. Dat je er als individu aan kunt bijdragen, ja. Maar na wat meer te lezen heeft deze BBC held zich toch voor een - commercieel - karretje laten spannen. Helaas. Maar als het mensen aan het denken zet is dat een begin.

De wereld vergaat maar de situatie is niet hopeloos. In de eerste helft van deze mede door de WWF geproduceerde documentaire gebruikt de 93-jarige Attenborough zijn eigen ervaringen vanaf 1937, toen hij als 10-jarige zijn eerste ammoniet vond, tot aan het heden en toont aan hoe de mens de natuurlijke wereld in die periode heeft veranderd. In de tweede helft trekt hij die lijn op wetenschappelijk verantwoorde, maar vooral goed te begrijpen taal door naar de nabije toekomst. Die verduidelijking is één van de belangrijkste verdiensten van deze film. Een andere is dat Attenborough zich voor de beroept op al bestaande oplossingen die al op kleine schaal effectief blijken te zijn. Ook de Nederlandse tuinbouwers zijn onderdeel van de oplossing en tonen aan dat we het wiel niet opnieuw uit hoeven te vinden. Een aanrader voor iedereen die moeite heeft om uit te leggen waarom jongeren als Greta Thunberg zich zo'n zorgen maken over hun toekomst.

Gisteravond in quarantaine deze docu gekeken - ik dacht dat het passend zou zijn bij een jaar dat dwong tot reflectie. Het was veel deprimerender dan ik had ingeschat, maar in zekere zin werd mijn intentie van een reflectieve avond dus vooral bevestigd.

Het is een buitengewoon indrukwekkend getuigenis; ik heb zelden een zo sterk, duidelijk, en kort samengevat verhaal van de verwoesting van de planeet gezien. Elke zin is raak, de beelden zijn prachtig. Bovendien vond ik de focus van Attenborough erg overtuigend: het gaat over het voortbestaan van de mensheid, niet eens zozeer om het 'natuurlijke leven', dat zich ook zonder ons zal herstellen. Maar de mensheid is al heel snel in het geding, want de scenario's voor de jaren '30 en '40 zijn bij uitblijven van actie erg pessimistisch.

Het is knap hoe Attenborough in korte tijd de problemen helder uitlegt, helderder dan het voor de meeste mensen tot nog toe is. Het grootste probleem is wellicht niet alleen de wil, maar ook het bewustzijn van het probleem, dat volgens mij lang niet zo groot is als velen denken. Debatten verzanden al snel in een ongeordende opsomming van problemen, zonder dat de samenhang in zijn geheel wordt aangepakt. En dat nog eens in een toenemend polemische context. Hoe dan ook zijn wij als mensensoort de enigen die de balans en onze kansen op voorbestaan - althans volgens Attenborough - nog altijd kunnen herstellen, als we snel zijn.

Ik was om 23:45u klaar, en heb er een flinke borrel op gedronken. Dat de verandering in het nieuwe jaar maar snel zichtbaar mag worden.

Deze documentaire beschikt over fraaie beelden en David Attenborough kan boeiend vertellen, zodat het allemaal best behoorlijk wegkijkt. Veel nieuws heeft dit echter niet te bieden en qua diepgang valt het ook wat tegen.