Systemsprenger (2019)

Nu Hors Normes langzaam de bioscopen gaat verlaten, volgt het Duitse Systemsprenger deze bijna naadloos op. Beide films tonen dat reguliere zorgtrajecten en woongroepen niet altijd aansluiten op de behoeften van patiënten met een zwaardere indicatie en proberen dit aan de kaak te stellen. Echter, waar er in Hors Normes plek is voor een sprankje hoop, is die hoop in Systemsprenger niet terug te vinden. Een ander groot verschil is dat er in Hors Normes meerdere karakters worden gevolgd, terwijl Systemsprenger in zijn geheel om Benni en de band met haar omgeving draait.

Systemsprenger is een pittige, eerlijke film die de kijker toch eens goed na laat denken over de zorg voor kinderen zoals Benni. De situatie met haar moeder en de reactie daarop van de verzorgers die kennelijk meer geven om een gezonde, stabiele leefomgeving voor Benni dan de moeder zelf is ronduit schrijnend.

Hoofdrolspeelster Helena Zengel speelt de sterren van de hemel en draagt de film volledig.
Toch is de film niet perfect. Het camerawerk stoorde mij meer dan eens. Een voorbeeld hiervan is het schokkende beeld tijdens het rennen. Ik snap dat de regisseur niet voor een statisch beeld wil gaan, maar wanneer je zelf rent, kun je wel nog de focus houden. In deze beelden was dit niet zo. Ook vond ik de film met bijna twee uur wat aan de lange kant. Voor de sobere verhaallijn zonder subplot was 20 minuten minder afdoende geweest.

Het opmerkelijke spel van Helena Zengel als de 9-jarige Benni, de 'system crasher' uit de titel, maakt deze film alleen al de moeite van het bekijken waard. Zengel weet Benni afwisselend volstrekt onuitstaanbaar en ontwapenend te maken en die overtuigend gespeelde grilligheid is het centrale probleem in een psychologisch drama dat jammer genoeg geen inzicht geeft in de oorzaken voor het gedrag (afgezien van een traumatische ervaring met luiers) en uiteindelijk nergens toe leidt.

Regisseur/scenarist Nora Fingscheidt heeft veel oog voor de mensen die haar proberen te helpen en constant door Benni, haar moeder of een gebrek aan opties in de steek worden gelaten en daar duidelijk door geraakt worden. Maar als kijker bekruipt je al snel het gevoel dat de situatie voor Benni hopeloos is, mede doordat Ringscheidt je als kijker meer toeschouwer dan deelgenoot maakt van Benni's roerige leven. Het is dan ook onduidelijk wat Ringscheidt precies wilde bereiken met deze film, met oplossingen komt ze in ieder geval niet. Na afloop vraag je je wel af wat wij als samenleving zouden kunnen doen voor Benni. Sterker nog: is het de tijd en de energie wel waard?

Deze film, over de jongensachtig ogende systeem(not)springer Benni, behoudt steeds energie, de energie van Benni. Steeds strandt het weer in hopeloosheid maar je blijft hopen voor haar ergens een thuis te vinden, misschien nog geeneens het liefst de moeder. Of geeneens hoop je, misschien, je weet het ergens al. Maar ze is zo energiek. En innemend. Dat stuwt de film. De film eindigt waarschijnlijk niet voor niets bij de mafste oplossing die Das System nog weet te verzinnen: naar een of ander project in Afrika. Nog voor het vliegtuig gaat het fout, bij de checkautomaten, de lopende band. Ze vlucht op het vliegveld het terras van het vliegveld op, waar je naar de vliegtuigen kan kijken. Ze wordt achtervolgt. Ze springt. Dan eindigt de film. Je ziet niet dat ze valt, of desnoods magisch wegvliegt. Het beeld, als door een ruit, breekt, als eerder zij een ruit brak door er buitenspeelgoed tegen aan te smijten. Is dit einde letterlijk of figuurlijk, symbolisch of realistisch? Springt ze letterlijk uit het systeem? Ik vat het maar symbolisch op want ik zie graag een deel 2.

Goeie film over een getraumatiseerd en onhandelbaar negenjarig meisje waarmee de instanties zelf geen raad weten. Sommige zaken hadden wat beter uitgewerkt kunnen worden en hier en daar valt het in herhaling, maar de film bevat wel een aantal sterke scenes. Sentiment wordt vermeden, maar echt aangrijpend wil het ook niet worden. De jonge Helena Zengel zit in iedere scene, en dat is zeker geen probleem. Net geen 4.0 sterren.

Een iets te lijvig, maar wel bijzonder roerend drama over een 9-jarig meisje dat bij de onmachtige jeugdzorg geen doeltreffende hulp krijgt. Ze is een ‘systemsprenger’. Een onofficiële term voor kinderen die hulpbehoevend zijn, maar met wie absoluut niets valt aan te vangen. Ze zijn niet in staat zich ergens aan te conformeren en kunnen moeilijk omgaan met teleurstellingen. Aansluiting bij andere kinderen of plaatsing in een pleeggezin is bijkans onmogelijk.

Benni heet het meisje dat in deze film de systemsprenger is. Ze is licht ontvlambaar. Als ze explodeert, geraakt ze in een toestand van onbeheersbare razernij, waarin ze onbereikbaar is voor rede en alles vernield wat haar in de weg staat. Emotioneel en fysiek. Ze is een gevaar voor zichzelf en voor anderen.

De film verdiept zich in de (subjectieve) waarneming van Benni, die ontspoord is en een groot verlangen heeft naar haar moeder en naar een liefdevolle omgeving. De film neemt de kijker mee op een dollemansrit vol onbeheerste emoties en laat daarbij meteen de radeloosheid en hulpeloosheid van de jeugdhulpverlening zien. Zonder overigens met de vinger te wijzen. De film signaleert simpelweg gebeurtenissen en hint slechts lichtjes.

De camera hecht zich bijna de gehele film aan Benni. Razend en tierend, maar ook lief en aandoenlijk, presenteert ze zich aan de kijker. Haar onvoorspelbare aanwezigheid legt een stilzwijgende dreigende sfeer over de film. Dat voelt heel onaangenaam.

Haar innerlijke beleving komt ook aan bod. Intense droomachtige fragmenten die af en toe opduiken geven een indruk van haar eigen waarneming en gedachtewereld. Een impressie van een trauma en een mogelijke oorzaak voor haar gedrag schemeren door en verhelderen zich naarmate de film vordert.

Een intens verhaal. Een intens portret. Benni wordt indrukwekkend gespeeld door de getalenteerde Helena Zengel en bezorgt de kijker behalve een leeg en triest gevoel ook een gevoel van radeloosheid.

We bevinden ons niet in Hollywood. Regisseur Nora Fingscheidt biedt de kijker geen verlichting. Heel consequent ontzegt ze de kijker een verhalende reddingsboei of fantasievolle opluchtende twist. Geen soelaas dus. Wel een authentiek sociaal drama dat rauw binnendringt en nog langdurig en onbehaaglijk nasuddert.

Een indrukwekkende film. Dat blijkt wel uit bovenstaande. Toch bevat de film ook wat storende elementen. Zo blijft de film op momenten iets te lang in scènes hangen en valt daardoor soms dood. Misschien bedoeld om de sfeergevoelige omstandigheden te versterken, maar wat mij betreft werken die lange scènes eerder saai dan constructief.

Over de volwassen personages valt ook wel iets storends te zeggen. De volwassen personages zijn eigenlijk maar weinig interessant. Ze zijn erg onvolwassen, erg passief en tamelijk stereotiep vormgegeven. Ze gaan naar verloop van tijd irriteren.

De film is erg afgestemd op de hoofdrolspeelster. De omlijsting is verder vrij zwak. Ik denk dat Systemsprenger zonder de aanwezigheid van Helena Zengel veel minder had geïmponeerd.

De film oogt realistisch en die werkelijkheid is deprimerend: de film laat de schrijnende paradox zien van de hulpverlening waarbij een kind onhandelbaar is geworden omdat ze zich in haar thuissituatie in de steek gelaten voelt en zich dan hecht aan haar hulpverleners bij wijze van substituutouders die precies omdat zij niet haar ouders zijn haar ook weer in de steek moeten laten en haar zo alleen maar opnieuw traumatiseren. Er lijkt geen ontsnapping mogelijk uit deze vicieuze cirkel en je kunt je levendig voorstellen dat als zo’n meisje niet in een gesloten instelling eindigt ze op straat komt en daar snel een fout vriendje zal krijgen – eindelijk iemand die er altijd voor haar is! – door wie ze aan de drugs en in de prostitutie raakt.

De film heeft aldus een confronterende boodschap en de jonge actrice speelt voortreffelijk. Wel is de film eentonig en langdradig in z’n aaneenschakeling van soortgelijke agressieaanvallen en vluchtpogingen, hoe dramatisch die op zichzelf ook zijn. En waar je een goed einde verwacht of in ieder geval hoopt, nu het met de hulpverlener Micha bijzonder goed lijkt te klikken, neemt de film zelfs niet die wending waardoor de film net zo uitzichtloos eindigt als ie begon.

Ontzettend goed gespeeld door Helena Zengel. Ik ben erg onder de indruk. Wat leeft zij zich goed in in haar rol en wat is het geloofwaardig. De film raakte mij erg. Het verhaal is heftig en verdrietig. Ik leefde met Bennie mee. Ondanks ik me soms een beetje ergerde aan al haar geschreeuw, vond ik haar ook leuk en grappig. Een boeiend, eigenzinnig kind. Schrijnend dat dit soort situaties werkelijk plaatsvinden. Een sterke film! 5*

Heftig is een understatement. Aan de andere kant schuilt daarin ook de achilleshiel van deze film. Door de herhaling van zetten wordt de impact op d’n duur allengs minder.

Na News of the World (2020) mijn tweede film met een sterke hoofdrol van Helena Zengel. Toch wel imposant voor zo'n piepjong talent.

Aangrijpende film over een kind dat kampt met heftige agressie en haar driften moeilijk onder controle krijgt. Bij momenten echt meelijwekkend om te zien hoe zij afziet van haar stoornis, maar de hulpverlening of thuisomgeving er maar niet in slaagt dit onder controle te krijgen. Het zwart wit denken kan door een plotse situatie van de ene emotie naar de andere emotie flikkeren.

Bij momenten wat repetitief waardoor de impact op den duur wat vervelend wordt al wil ik zeker geen afbreuk door aan de stoornis zelf of het geheel van de film. Prima rol inderdaad van Helena Zengel die haar rol ten harte neemt en volledig opgaat in haar personage. De focus ligt volledig op haar personage waardoor wel andere personages wat oppervlakkig lijkt en uit het oog verloren worden.

Op foto's ziet Helena Zengel er schattig uit, maar hier speelt ze de rol van een onhandelbaar kind dat veel schreeuwt en agressieve buien heeft. Ze heeft een probleem met impulsbeheersing. De vraag is hoe opvoeders daarmee omgaan. Straffen en medicatie lossen het probleem niet op. In plaats daarvan probeert een geëngageerde jeugdwerker een band met haar op te bouwen. Doorheen haar wangedrag schemert toch iets vertederends door. De schokkerige camerastijl past wel bij het onderwerp.

Nora Fingscheidt maakt met haar eerste langspeler maar één fout: de film is toch wel wat lang.
Niettemin een schrijnend verhaal met onthutsende scènes van verstoord gedrag van een negenjarig meisje dat werkelijk niet te behandelen lijkt.
De film zinspeelt trouwens in het slot op het uitzichtloze van het geval en schenkt geenszins hoop op beterschap;
De jonge Helena Zengel zet een verbluffende acteerprestatie neer en opvallend - en ook geslaagd m.i; - is dat de hersenstoornissen bij een crisissituatie worden weergegeven door flitsende, verwarde en onsamenhangende, soms blanco beelden.
Film vatbaar voor discussie over oorzaak en schuld.
De moeder is mogelijks wel een zwak figuur, maar haar de volledige schuld geven lijkt mij toch ook niet correct. Benni is immers met iedereen, ook diegenen die het met haar zeer goed menen en die ze wel vertrouwt, extreem onbeschoft en gewelddadig.

Aangrijpende film met een zeer sterke rol van Helena Zengel die de 9jarige Benni grandioos vertolkt. Als kijker leef je mee met elk personage die een aandeel in de film heeft. Vaak vol met wisselende emoties, vol begrip en onbegrip, verbazing, schokkend, ongeloof... De film geeft een kritische kijk op het systeem van de maatschappij dat er geen uitweg is voor dit soort kinderen. Het slot komt misschien onbevredigend over, maar is eigenlijk wel heel toepasselijk. 7/10

Heel goed. Ook een mooie balans tussen 'rauw Europees' en soms toch wat meer 'filmisch'. De film valt alleen wel iets teveel in herhaling. Ik snap dat het de uitzichtloosheid voor Benni in het 'systeem' wil laten zien, maar dan had de film geen 2 uur hoeven duren wat mij betreft. Als ze op het einde weer wegrent is dat net even een paar keer teveel.

De progressie die ze maakt (o.a. te zien in de scène in de klas als ze tijdens het voorlezen rustig weet te blijven) is mooi om te zien, maar het is (begrijpelijk) niet een film die afstevent op een happy end of zelfs maar een hint daarop.

De prestatie van de jonge actrice Helena Zengel is verbazingwekkend en ik begrijp dat ze nu ook in een aantal Amerikaanse films heeft gespeeld.

4*

Krachtige film met knappe acteerprestaties, waarin duidelijk naar voren komt hoe de opvang m.b.t. dit soort kinderen en de 'specialisten' die ermee moeten dealen tegen enorme problematiek oplopen. Hierin komt ook goed naar voren hoe het kind keer op keer weer een beschadiging oploopt, gekoppeld aan het trauma wat in haar aanwezig is. Bijzonder dat er in de gehele film niet aan het psychotrauma wat in haar zit wordt gewerkt, doch alleen projectmatige gedragsbeïnvloeding wordt gebruikt. Sterk spel van Helena Zengel.