Inside Lehman Brothers (2018)

Voor TV gemaakte documentaire het faillissement van Wall Street makelaarsfirma Lehman Brothers richt zich niet zozeer op de wereldwijde catastrofale gevolgen hiervan – hoewel het uiteraard aan bod komt – maar op de oorzaak van de financiële crisis. Dat doet Deschamps aan de hand van een aantal klokkenluiders die ruim van tevoren aangaven dat Lehman Brothers, onder leiding van Richard S. Fuld, de boel op grote schaal belazerde. Bovendien toont deze documentaire hoezeer het leven van de klokkenluiders is veranderd door de cultuur van verdoezeling, intimidatie en manipulatie waar zij tien jaar later nog steeds slachtoffer van zijn. Maar het maakt ook op pijnlijke wijze duidelijk hoe en waarom het systeem zichzelf in stand houdt en dat President Trump met zijn hervormingen van het financieel stelsel de deur wagenwijd heeft open gezet voor een herhaling van deze catastrofe.

Voor wie dacht dat het wel meeviel... Naast de klokkenluiders werden vooral huiseigenaren en kleine spaarders de dupe, terwijl de CEO's er netjes uitsprongen en hun bank nog even snel uitkleedden alvorens door de achterdeur te vertrekken. Medelijden hoef je in ieder geval niet te hebben: één van de klokkenluiders merkte in een volgende baan dat de man die haar ontsloeg in een vorig leven voor Lehman Brothers had gewerkt, dus kennelijk was hij na verloop van tijd toch weer op z'n pootjes terechtgekomen (in tegenstelling tot de klokkenluider in kwestie). En of het opnieuw kan gebeuren, daar gaf ook Joris Luyendijk al antwoord op in zijn zeer lezenswaardige Dit kan niet waar zijn : "Zouden we morgen de hele City naar een onbewoond eiland afvoeren en vervangen door een kwart miljoen nieuwe mensen, dan ben ik ervan overtuigd dat we in no time hetzelfde wangedrag weer zullen zien. Het probleem is het systeem, en in plaats van individuele bankiers woedend te verwijten dat ze toegeven aan perverse prikkels, zouden we onze energie erin moeten steken die aan te pakken en weg te nemen." Maar zolang het systeem niet wezenlijk verandert (en de menselijke natuur ook niet) zullen die prikkels altijd hun slachtoffers blijven eisen – op de onderste sport van de maatschappelijke ladder.