Rafiki (2018)

Keniaans romantisch drama over de ontluikende liefde tussen de jongensachtige Kena [Samantha Mugatsia] en de (letterlijk) kleurrijke Ziki [Sheila Munyiva], dochters van twee rivaliserende politici in de Keniaanse hoofdstad Naïrobi. Een uur lang wijkt de film zelden af van de stroom aan de Amerikaanse tienerpulpromantiek die onze witte scherm teistert, maar het spontane spel van Mugatsia en Munyiva maakt veel goed, evenals de uitgekiende cinematografie van Christopher Wessels die gebruik maakt van natuurlijke belichting en kleuren om de gevoelens van Kena te versterken. Na een uur neemt de film een schokkende wending die veel zegt over hoe men in traditioneel Afrika omgaat met homoseksualiteit. Net zo schokkend is het feit dat deze film werd verboden in Kenia wegens 'het promoten van een lesbische levensstijl'. Nederland mag zich tolerant noemen, maar grote delen van de wereld zijn nog lang niet klaar om homoseksualiteit op wat voor manier dan ook te normaliseren. Dit romantische drama drukt ons nog maar eens met de neus op dat onaangename feit.

Een fijne film. Mooi helder en kleurrijk beeld. Hij duurt niet te lang en niet te kort, en de twee hoofdrolspelers acteren goed. Sommige personages die een bijrol spelen vind ik minder goed acteren. Het verhaal is eerst vooral romantisch, maar neemt naar het eind toe een zeer schrijnende wending. Het feit dat de film in Kenia verboden is, maakt het nog schrijnender. Jammer dat er veel landen zijn waarin er nog zo negatief over homoseksualiteit wordt gedacht en het niet geaccepteerd wordt. Ik vind het juist positief dat films als deze gemaakt worden, omdat ze tegen het taboe, dat wat mij betreft geen taboe hoeft te zijn, ingaan. Een 7. 3,5*

Wanneer twee jonge vrouwen verliefd worden op elkaar, is het hek van de dam. Te meer omdat het de dochters betreft van twee politieke rivalen.

Een prijzenswaardige poging om een lesbische relatie voor het voetlicht te brengen in een conservatieve samenleving waar niet alleen homoseksualiteit bij wet verboden is, maar ook de politieke tegenstellingen gemakkelijk het kookpunt bereiken.

Regisseur Wanuri Kahiu heeft er een emotioneel, authentiek ogend drama van gemaakt zonder te vervallen in valse sentimenten. Gezien het gebrek aan ervaring wordt er opvallend sterk geacteerd, in het bijzonder door Samantha Mugatsia in de rol van Kena.

Mijn eerste kennismaking met een film uit Kenia is mij buitengewoon goed bevallen.

Het thema van een lesbische relatie in een afkeurende omgeving is al vaker gebruikt, maar het feit dat het zich in Kenia afspeelt, maakt het extra prangend. Homoseksuele relaties zijn daar nog steeds strafbaar, al is de wetgeving vooral tegen relaties tussen twee mannen gericht. De Kerk veroordeelt sodomie als tegennatuurlijk, en past soms exorcisme toe om de kwade geest uit te drijven.

We krijgen geen schrijnende armoede te zien in Afrika, wel een realistisch beeld van Nairobi. Er staan grote flatgebouwen met afbladderende verf en was die hangt te drogen. Er is een opkomende jeugdcultuur, met dansfeestjes en motoren. Op het terrasje met frisdanken wordt wat afgeroddeld. De inwoners spreken Engels met een grappig accent, en Swahili. De titel Rafiki (vriend) slaat op de situatie dat minnaressen zich als “gewoon vrienden” voor moeten doen.

Dat hun vaders politieke rivalen zijn, zorgt voor een gelijkenis met Romeo and Juliet. Kena ziet er jongensachtig uit met haar korte haar en haar skateboard. De linten in de deuropening lijken op het kapsel van Ziki. Het roze in haar haar en haar nagellak ligt niet zo ver van het purperen priesterkleed. Blacksta draagt de Afrikaanse kleuren rood, geel en groen. Het is een kleurrijk portret van een cultuur in beweging.

Kena en Ziki zijn twee jonge vrouwen afkomstig uit verschillende sociale lagen van de Keniaanse samenleving. Zij raken verliefd. Vervelend is dat de vaders politieke tegenstanders zijn en dat vriendschappelijke omgang met iemand uit het andere kamp niet wenselijk is. Nog vervelender is het feit dat homoseksualiteit in Kenia is verboden.

De film was trouwens ook lange tijd verboden in Kenia. Dat verbod werd opgeheven. Niet omdat de censuur op films die de lesbische liefde propageren opeens werd opgeheven, maar omdat de film op talrijke filmfestivals over de gehele wereld met veel succes werd getoond. En wel met zoveel succes dat hij werd genoemd als mogelijke Keniaanse inzending voor de Oscars. Om ingezonden te worden moet een film echter in eigen land worden vertoond. En dat kon dus niet. Regisseur Wanuri Kahiu spande een rechtszaak aan tegen de Keniaanse overheid en won. De film draaide gedurende zeven dagen in het land voor volle zalen. De nominatie ging jammer genoeg niet door. Het land besloot Supa Modo (2018) in te zenden. Die film haalde de eindronde niet.

Rafiki is geen erg verrassende film. Het verhaal is niet bepaald een explosie van creativiteit. Twee vrouwen ontmoetten elkaar, raken nader tot elkaar en verliefd en worden geconfronteerd met tegenslag. Geen overdonderend plot. Toch is Rafiki een leuke film. De film sprankelt. De film is dynamisch. Het kleurgebruik is fel. De personages zijn fris en levendig. Ook is het interessant om eens een kijkje te nemen in het maatschappelijke leven in Nairobi.

Het acteerwerk is goed te noemen. Althans dat van de twee hoofdpersonen. Enigszins verwonderlijk is dat wel omdat Samantha Mugatsia die de rol van Kena speelt geen enkele acteerervaring heeft. Sheila Munyiva als Ziki heeft die ervaring wel. Beide actrices spelen hun rol heel naturel en overtuigend. In de tweede lijn gaat het er bij de meeste acteurs een stuk houteriger aan toe.

Rafiki is in dramatisch opzicht geen erg subtiele film en geen erg originele film. Rafiki is wel een erg plezierige film. Een kleurige film. Een film met twee charismatische hoofdrollen. Wat mij betreft genoeg pluspunten om de film tot een prima film te maken. Ik heb me in ieder geval goed vermaakt.

De intro is heel tof, lekkere montage, fijne muziek, sfeerbeelden, je wordt direct in die wereld getrokken. Jammer dat de rest een heel stuk duffer is. Het acteren is vlakjes (te vlak om echt betrokken te raken), het verhaal rond dit thema al duizend keer verteld en visueel ook een stuk saaier ineens. Soms wel leuke kleuren nog en aardige momentjes tussen de twee vrouwen, maar te weinig voor de beperkte speelduur. 2,5*.