Pass Over (2018)

Hier wordt pijnlijk duidelijk dat de tijden van Jungle Fever, Do the Right Thing en 25th Hour ver achter ons liggen en Spike Lee tegenwoordig moeite heeft om ons een lekkere nieuwe joint aan te bieden, eigenlijk was Inside Man uit 2006 alweer zijn laatste goede film. Op zich is het idee om een toneelstuk letterlijk naar film te brengen nog wel gedurfd en redelijk origineel maar de uitwerking is een desastreuze mislukking. Ondanks een speelduur van slechtst 75 minuten toch nog langdradig en vervelend maar vooral onbegrijpelijk en tegen het einde kinderlijk moralistisch. Lee wekt de indruk op zijn 61ste al behoorlijk op zijn retour te zijn en het heilige vuur om nog één keer iets gedenkwaardigs af te leveren te missen, maar moet hij als alternatief ons lastig vallen met een niet te volgen, ondoordacht en nietszeggend drama? Uiteindelijk zo slecht dat je het moet zien om te geloven, maar of dat nou een aanbeveling is om dit ogenschijnlijk freewheelende experiment te gaan kijken?

Mensen die niets met theater hebben kunnen Pass Over echt beter overslaan. Toch lijkt dit in Lee's handen meer dan slechts een registratie van een indrukwekkende toneeluitvoering.

Nwandu's toneelstuk is een variatie op Becketts Wachten op Godot, maar dan over de raciale problematiek waar African-Americans mee te maken hebben, en die wij hierin het tijdperk van Michael Brown en de Ferguson rellen, ook via de media meekrijgen. Lee's film is opgenomen tijdens de uitvoeringen waarin dit toneelstuk werd opgevoerd. Niet met statische camera's, maar op de huid. Ja, het blijft toneelmatig, maar het is een stijlmiddel dat werkt wanneer je je er als kijker bij neer kunt leggen en aan over kunt geven. Het versterkt de emoties, en maakt het makkelijker om je te concentreren op wat er in deze karakters omgaat.

Moses en Kitch willen van die Corner af en dromen over een ander leven, wat door meerdere factoren ongrijpbaar lijkt. Pass Over is rauw, en boos, maar dwingt vooral om onszelf opnieuw een aantal belangrijke zaken af te vragen, en schuwt daarbij de straattaal niet.

Pass Over is erg goed gespeeld, en Lee's tactiek om heel spaarzaam te laten zien wat er omgaat in het publiek haalt de kijker niet uit de film, maar benadrukt eerder dat we niet naar fictie zitten te kijken. Het wortelt de materie in de realiteit; deze opgevoerde situatie is een afspiegeling van wat voor veel mensen de pijnlijke werkelijkheid is. Dat sommige mensen Lee's film simpelweg afdoen als politiek pamflet, of 'weer zo'n Black Lives Matter productie', alsof dat iets afdoet aan de gruwelijkheid van wat er daadwerkelijk speelt, voelt dan extra verdrietig. Het naar adem happen van een publiek als hier in deze zaal, kan dan klinken als een donderslag.

4*

Registratie van het toneelstuk van Antoinette Nwandu met toneelregie van Taymar en beeldregie van Spike Lee over Moses [John Michael Hill] en Kitch [Julian Parker], twee jonge zwarte mannen die op straat rondhangen en dromen van een betere toekomst. Hun vaak hilarische woordenwisselingen worden regelmatig opgeschrikt door schoten waardoor ze verschrikt plat op de grond gaan liggen. Hun dromen komen in een heel ander daglicht te staan door confrontaties met twee ‘passanten’: een mysterieuze blanke man [Ryan Hallahan] die praat en zich kleedt als een welgestelde Amerikaan van 100 jaar terug en politie-agent Ossifer [Blake DeLong] die zijn minachting voor de twee jonge mannen niet onder stoelen of banken steelt. Tijdens de eerste dramatische wending toont Lee ons de gezichten het toekijkende publiek dat volledig uit zwarte Amerikanen bestaat en aan het einde doet hij dat nog eens. Daarmee wil hij duidelijk maken dat het verhaal van Moses en Kitch hun eigen leven weerspiegelt. Het lijkt preken voor eigen parochie, maar Hill en Parker zijn voortreffelijk.