Mountain (2017)

Poging om een nieuwe Koyaanisqatsi te maken met prachtig beeldmateriaal. Hoewel de film 'in samenwerking met het Australian Chamber Orchestra' is gemaakt, is de samenhang tussen muziek en beeld vaak niet aanwezig. De talloze shots van bergtoppen, bergwanden en de mensen die ze beklimmen gaan op den duur wat vervelen, omdat er geen dramatische opbouw in de montage zit. De aandacht voor de duistere kanten van de fascinatie met het bergbeklimmen - met een aantal spectaculaire valpartijen, wat mij betreft de hoogtepunten van deze film - en voor de rol van de Sherpa's in dit alles is prijzenswaardig en hoewel de teksten soms wat pretentieus zijn, spreekt Dafoe ze op prachtige wijze uit. Ik heb ook he-le-maal niks met het onderwerp, dus thrillseekers en bergbeklimmers zullen deze documentaire ongetwijfeld meer waarderen. Maar aan Koyaanisqatsi kan dit toch echt niet tippen.

Mooie documentaire, vooral vanwege de prachtige bergen en natuur en de manier waarop die in beeld zijn gebracht. Minder vanwege de inhoud, omdat die mij weinig nieuwe inzichten heeft opgeleverd. De muziek van het Australian Chamber Orchestra ondersteunt de beelden op een prettige manier en is nergens storend of misplaatst. Spanningsopbouw is (inderdaad) vrijwel afwezig, al ontbreekt het de docu niet aan spanning; die zit voor mij met name in de halsbrekende capriolen die verschillende personen uithalen. Mooi overigens om te zien hoe nietig wij mensen zijn in die overweldigende natuur en dat we uiteindelijk nooit de natuur kunnen controleren (de natuur controleert ons). Ik heb de docu vooral gezien als een contemplatie van de mens in relatie tot de bergen en als een lofzang op de bergen. Niks mis met deze docu maar ook niet verheffend.

De bergen, ze verklaren ons nietig.

De bergen, ze leren ons opnieuw kijken.

De bergen, ze vertellen ons dat tijd een leugen is.

De bergen, ze lokken ons met hun onverschilligheid.

De bergen, ze representeren de dadendrang van onze dromen.

De bergen, ze herinneren ons aan de willekeur van het bestaan.

De bergen, ze zijn een ontmoeting tussen schoonheid en kracht.

De bergen, ze zijn een haven waar de wetten van succes en kapitaal niet van tel zijn.

Of…is dat nu net waar de bergen meer en meer wél aan toe zijn?

Wordt de Everest gekoloniseerd door mensen die binnen de comfortzone van hun Fitbit en hun Gore-tex outfit eens “hun grenzen willen verleggen” op de kap van sherpa’s die hun leven riskeren?

Worden de bergen ’s winters een decor voor een fractie geregisseerd avontuur, voor beats en voor het dronkenschap dat bij de après-ski hoort?

Mogen de bergen nog bergen zijn wanneer pistes worden aangelegd, kammen worden gerooid, liften worden aangesleept en stoere kerels op gevaar van eigen leven duizenden views proberen scoren op (a)sociale media door met hun GoPro halsbrekende toeren uit te halen?

Gaat het voor dat publiek nog over de stilte, de rust, de trots, het ongenaakbare van de bergen? Zijn die lefgozers nog ontvankelijk voor hun eigen futiliteit, waartoe zo’n bergmassief hen op elk ogenblik kan veroordelen? Oh, wacht even, dan filmen we die ene fatale lawine waarin een skiër zijn ski verliest! We zoomen in! Voor op YouTube, weet je wel! Want je kunt maar beter digitaal onsterfelijk worden wanneer je als niemendal fysiek over je nek gaat door veel te grote risico’s te nemen.

Tot zover. Zonder pamflettair te worden, plaatst Jennifer Peedom in ‘Mountain’ twee dimensies tegenover elkaar: de aantrekkingskracht versus de uitbuiting, de puurheid versus het machismo, het heldendom versus de idiotie. De contrasten zijn oncomfortabel groot, maar door zich zelden echt uit te spreken (een concreet narratief is er alvast niet), mag de toeschouwer in eigen persoon het verhaal van goed versus kwaad zien te construeren. Onder begeleiding van een resem prachtige beelden lukt dat aardig. De muziek is evenwel wat voorspelbaar (en wordt niet piekfijn uitgevoerd), en Willem Dafoe’s lofzang wordt gaandeweg een steeds moeilijker te verteren litanie. Maar dat terzijde: van genoten. En juist ja, hoog tijd om eindelijk eens een bergmassief voor de obligate trektocht komende zomer uit te kiezen.

3,25*

Prachtig geschoten documentaire over de rol die hoge bergtoppen spelen in ons leven. Adembenemende shots, ondersteund door mooie, soms iets te opdringerige muziek en bijzonder fraai ingesproken door Willem Dafoe.

Te melig.

Een ode aan de berg, maar Peedom's checklist lijkt van elder gekopieerd en het resultaat is dan ook extreem voorspelbaar. Uiteraard een karrevracht aan drone shots (want zo doen we dat tegenwoordig), wat zweverige muziek (want dat hoort bij zulke natuurpracht) en wat tekstjes die kundig opgedreund worden door Dafoe, maar hilarisch inhoudsloos zijn.

Daarbij kan Peedom het ook niet laten om majesteus moedertje natuur naast de commercieel uitbuitende mens te zetten. Nog zo'n mustje dat niet mag ontbreken in een documentaire als deze natuurlijk, maar erg overtuigend is het allemaal niet.

Ik kan me inbeelden dat een impressie als deze binnen 200 jaar nog wel enige waarde heeft. Het specifieke thrillseekersperspectief dat hier wordt uit de doeken gedaan kan dan interessant zijn, moest de mens tegen dan doorgeëvolueerd zijn. Maar wanneer je er nog middenin zit is het allemaal weinig verheffend.

2.0*

Voor de kritiekloze fan.

Daar ben ik er een van, kennelijk. Want de mooie plaatjes van Ozturk - wellicht grotendeels wat hij al had liggen - verbergen vrijwel volledig dat de hypnotiserende stem van Dafoe eigenlijk weinig inhoudelijks te brengen heeft, geen echt inzicht geeft in de onderwerpen die aangesneden worden. Is dat erg? nauwelijks, want ook zo is het een overdonderende en verstillende ervaring. Als enige punt wat me wel wat dwars zat, de wat oubollige en te veilige keuze in de klassieke soundtrack. Dat had toch wel wat gedurfder gemogen.