A Ciambra (2017)

Na het zien van A Ciambra begrijp ik volledig waarom Martin Scorsese zich als uitvoerend producent aan deze film verbond. Stilistisch én inhoudelijk echoot dit zware drama het Italiaanse neorealisme (eind jaren veertig- begin jaren vijftig), de stroming die Scorsese zo nauw aan het hart ligt. De construerende elementen komen in de Zuid-Italiaanse regio Calabrië stuk voor stuk terug: veel acteurs spelen zichzelf, montage is spaarzaam en de bewegende camera heeft als belangrijkste doel de leefwereld van de personages zo realistisch mogelijk weer te geven.

De hoofdpersoon is Pio (Pio Amato), een veertienjarige jongen uit een getroebleerd arbeidersgezin. Een gebrek aan zorg (en kennelijk ook aan onderwijs) brengt hem al vroeg in aanraking met de kleinere buurtcriminaliteit; onder de hoede van Ayiva (Koudous Seihon) passeren inbraak en (auto)diefstal de revue. Tel daar de drank en de sigaretten bij op, en het schrikbeeld van de opgroeiende tiener is compleet. Toch lijkt regisseur Jonas Carpignano (Mediterranea) geen moment te oordelen over zijn belangrijkste personage. Moraal en/of duidelijke sturing ontbreken. De dicht op de huid gefilmde beelden werken verstillend en verdringen de vragen van het narratief naar de achtergrond.

A Ciambra is een mooie, maar ook lange film, die de aandacht vasthoudt zonder ergens geheel te overtuigen. Het ongelukkig gekozen dancenummer in de slotfase zorgt op de valreep voor een enigszins wrange nasmaak.

De familie Amato speelt zichzelf in dit relaas van een criminele, racistische zigeunerfamilie in Zuid-Italië. Centraal staat Pio, een tiener, die zijn mannelijkheid wil bewijzen en daarom graag met z'n vader op pad wil om door middel van diefstal en heling zijn familie van een inkomen te voorzien. Wanneer hij Ayiva [Koudous Seihon], een immigrant uit Burkina Faso, leert kennen, ontdekt Pio dat de wereld buiten zijn eigen kamp niet zo vijandig of uitzichtloos is als zijn familie hem heeft doen geloven.

De eerste helft van de film bestaat vooral uit ogenschijnlijk geïmproviseerde scènes zonder ontwikkeling in karakter of verhaal, waarbij de camera constant in beweging is en de karakters uitsluitend in close-up filmt. Het oogt amateuristisch, het is vermoeiend, heeft geen enkele filmische waarde en eerlijk gezegd was voelde dat uur als een eeuwigheid. De film verbetert aanzienlijk - al wil dat niet veel zeggen - wanneer de film zich richt op Pio's vriendschap met Ayiva. Seihons vertolking is - samen met een korte fantasiesequentie met een paard - het beste element van deze film, die veel teveel tijd nodig heeft om te komen tot een einde dat bij lange niet de uitwerking heeft die het had kunnen en moeten hebben. Een langdradig werkje dat lang niet zo veelzeggend is als het zelf denkt te zijn.

Geweldige film. Staat in een lange deels Italiaanse traditie. Niet alleen het sociaal realisme maar ook bijvoorbeeld de close ups van door het leven getekende gezichten. Verder een klassiek coming of age verhaal, maar wel een erg goede. Heerlijk ook om zo'n film met een 16mm korrel te zien, tegenwoordig bijna een gewaagde keuze, maar het maakt de film alleen maar levendiger en onnadrukkelijk fraaier. Bijvoorbeeld in scenes in het donker tegen kunstlicht.

De film doet wel meer goed. De consequent subjectieve vertelstijl bijvoorbeeld, ook in het camerawerk. We zijn waar Pio is en kijken uit zijn ogen en over zijn schouder mee. Ander voorbeeld: Hoe de film regelmatig stilvalt en scenes lekker lang aanhoudt zodat je de sfeer en details kunt voelen. Of hoe de film van druk langzaam naar een heel stuk zonder dialoog waar de beelden verder vertellen gaat. En dan de toon die warm is maar de bedenkelijke moraal van de groep zigeuners waarin Pio zit bepaald niet uit de weg gaat.

De surrealistische scenes met het paard balanceren op het randje, maar ik vond het eigenlijk alleen maar mooi dat hij dat durfde in zo'n realtische (nood)lotsdrama waarin het vrije leven waarover de opa verteld een wereld is waaruit hij niet kan ontsnappen en de keuze die Pio gedwongen wordt te maken (er is eigenlijk door zijn generatieslange roots geen keuze) zijn leven voor een flink deel verder zal bepalen.

Ben van plan om van 2018 weer veel meer een echt filmjaar voor me te maken dan 2017 was. Als deze mijn jaar top 10 niet haalt was het in elk geval een belachelijk goed jaar.

Aardige film, maar niet meer dan dat en het weet helaas niet in de buurt te komen van het prachtige Mediterranea. Bij '(neo-)realistische' films ligt de toegevoegde waarde wat mij betreft niet enkel in het tonen van een 'rauwe werkelijkheid', en er zijn teveel regisseurs die in die valkuil trappen wat mij betreft. Carpignano is daar één van.

Waar Mediterranea een goede mix was van realisme en poëzie, en dat heel knap deed bij een zo gevoelig thema (migratie), richt A Ciambra zich vrijwel alleen op het tonen van de rauwe levensstijl van zigeuners in Calabrië. Een in zichzelf interessant (en deprimerend) thema, maar Carpignano heeft er weinig uitgehaald. Het is weliswaar mooi geschoten, en de spaarzame scenes die tonen dat het geen documentaire is maar film (bijvoorbeeld met het paard) zien er erg mooi uit. Maar ze voelden té onnatuurlijk aan te midden van de rauwe bedoening. De vriendschap met de Afrikaan was misschien nog het meest interessant, maar ook dat had meer uitwerking verdiend.

Verder moet gezegd dat de getoonde realiteit voor mij niet echt nieuw was - misschien beïnvloedt dat ook het een en ander - maar ik vind dat film sowieso meer te bieden moet hebben dan het laten zien wat voor kutleven sommige mensen hebben.

Carpignano schrijf ik nog niet af - hij weet wel degelijk hoe hij een verhaal moet vertellen, en in Mediterranea steeg hij zeker boven de middelmaat uit. Maar het bewieroken van zo'n film vanwege mogelijke banden met het beroemde Italiaanse neo-realisme vind ik niet proportioneel.

Alweer een onbekende film, maar deze was toch iets minder m'n ding. De cast deed het nochtans prima, maar het verhaal lag me iets minder. Het was ook een redelijk lange film.

Ik heb hem uitgekeken en het me niet beklaagd, maar hoef deze niet meer terug te zien. Zo goed voor een keertje.

Tijdens de opnames van de korte film "A Chjàna" uit 2012, werd de Fiat Panda van regisseur Jonas Carpignano en zijn crew vol met filmapparatuur gestolen. Ze gingen naar de Roma-gemeenschap in de Ciambra om te onderhandelen over hun auto. Carpignano kwam op deze manier in contact met de familie Amato, die in deze film centraal staat. Net zoals zijn voorganger Mediterranea uit 2015, bestaat de cast uit onervaren acteurs en actrices. Carpignano ontmoette hen in de stad Gioia Tauro in Calabrië, Italië. De vader van Carpignano heeft een korte cameo in de film. Het verhaal is fictief, en speelt zich af in een levensechte omgeving. Dit was de inzending van Italië voor de Foreign Language Film Award. Dit tijdens de 90e jaarlijkse Academy Awards.

Een typische arthouse-film voor de liefhebbers. Dit met authentieke personages, en het mooie dynamische camerawerk.

3,0 *