De Matthäus Passion van Reinbert de Leeuw (2017)

Vanaf donderdag 16 maart in de bioscoop (Cinema Delicatessen)

Wat een rare score...

Nadat ik vorig jaar al de docu had gezien over de totstandkoming van dit concert (zie mijn bericht hier) nu voor de concertregistratie gegaan op DVD. Doordat het een live registratie is en mijn dvd-speler niet bepaald uitblinkt, boet je in op geluidskwaliteit (wel m'n tv verbonden met goede receiver en dito boxen), maar dat win je weer terug op andere terreinen. Klassieke muziek moet je volgens mij namelijk niet alleen horen maar ook zien. Dat heeft enorm veel voordelen. De abstracte schoonheid van de muziek wordt verbonden aan de alledaagse realiteit, je dwaalt minder af met je gedachten, je ziet het vakmanschap van de musici, het drama komt beter tot z'n recht doordat je de afwisseling zien van de twee koren en twee orkesten, en bijkomend voordeel in dit geval is dat je de tekst ondertiteld krijgt.

De vertolking door Reinbert de Leeuw heeft één nadeel, ook direct best een groot nadeel, want het mooiste deel van het stuk (en in principe de mooiste minuten muziek die ooit geschreven zijn), namelijk het openingskoor, komt absoluut niet tot z'n recht. De polyfonie wordt te weinig benut en het voelt te tam aan. Ook bij andere momenten van koorinteractie in het eerste deel mist de energie en de sprankelende transparantie van stemmen.

Maar, daar staat tegenover:

1. een fenomenale evangelist (Kristjanssón), bij wie je echt aan de lippen hangt.

2. zeer mooie interpretaties van Christus en van de solo sopraan.

3. een veel grotere spanning en dynamiek in de koralen dan je normaal hoort.

Vooral in het tweede deel komt de interpretatie van Reinbert de Leeuw echt tot leven. Hij wordt ook geholpen door de uitstekende musici van het Holland Baroque, die met name bij de aria's en recitatieven erg goed op dreef zijn. Over het slotkoor ben ik tweeslachtig: vocaal vond ik het zeer mooi (en weer vrij uniek) maar de orkesten zetten het teveel aan en zijn niet transparant genoeg.

Absolute aanrader in elk geval, zowel als je bekend bent met de Matthaus als wanneer dat niet het geval is. Ren volgend jaar naar je plaatselijke bibliotheek en zorg voor goede apparatuur. Sterren ga ik hier op een filmsite natuurlijk niet aan geven, maar als je het openings- en slotkoor van het eerste deel vervangt door een uitvoering van Herreweghe, dan verdient het niets minder dan de allerhoogste waardering.

Mooi hoe je hier tegenaan kijkt. Ik luister liever zonder te kijken want ik vind dat zeer vermoeiend als er niets gebeurt. En drie uur kijken naar musici die bezig zijn gaat al snel vervelen.

Ik heb hem een aantal maal in theater gezien, afgelopen vrijdag weer, met boekje met NL en DE tekst erbij dit keer. Niet van De Leeuw overigens, maar ik zit er ook niet op te wachten dit op film te kijken. Daarvoor duurt die net te lang.

Ik hoor trouwens wel liever een (mannelijke) altus dan (vrouwelijke) alt in dit werk.

Je bedoelt een live concert neem ik aan? Tot vorig jaar heb ik de Matthaus een paar keer op CD geluisterd, maar dat ging dan vaak in drie delen verdeeld over drie avonden en was soms een vrij taaie zit. Vorig jaar heb ik voor het eerst een concert hiervan bijgewoond, van de Nederlandse Bachvereniging, en dan komt het stuk pas goed tot leven en blijkt het veel dynamischer en energieker dan ik dacht, ook de delen die eerst wat saaiig lijken. Dezelfde ervaring had ik gisteren met de concertregistratie. Tussen de twee delen korte pauze gehad van 10 minuten maar ik heb me geen moment verveeld, het vliegt voorbij. Overigens geef ik doorgaans ook de voorkeur aan een countertenor. Vond de alt hier niet uitblinken maar het 'Erbarme dich' was precies juist qua tempo en frasering, zowel vocaal als instrumentaal.

Wat mij betreft gebeurt er trouwens van alles tijdens het kijken, dus die opmerking van je volg ik niet helemaal. Expressie, interactie, concentratie, technische beheersing, je kijkt je ogen uit. De concertregistratie hiervan is prima, met goeie close-ups ook van de dirigent, alleen jammer dat de instrumentalisten niet van heel dichtbij kunnen worden gevolgd.

Qua instrumentale klassieke muziek is voor mij het kwartje pas gevallen door het programma Podium Witteman. De ongelofelijke virtuositeit van een concertpianist of -violist kan mij echt op het puntje van m'n stoel brengen. Twee van de meest indrukwekkende staaltjes die op youtube te vinden zijn (wat verder niks met de Matthaus te maken heeft):

Argerich speelt Rachmaninov 3

Jansen speelt Tchaikovsky

Nee hoor, je volgt me prima. Er gebeurt van alles inderdaad en het is absoluut knap, maar voor mij is dat wel meer van hetzelfde en zeker niet iets waar ik langer dan een halfuur geboeid naar blijven kijken kan.