The Hot Rock (1972)

Eén van de leukste heistfilms ooit gemaakt, waarbij het niet zozeer gaat om een ingenieus plan als wel om de incompetentie van de bandieten. Dortmunder [Robert Redford] wordt direct nadat hij een celstraf heeft uitgezeten benaderd door zijn zwager, die hem in contact brengt met Dr Amusa [Moses Gunn], die bereid is er flink wat geld tegenaan te gooien om een waardevolle diamant in bezit te krijgen. Het is aan Dortmunder en zijn handlangers om dat voor elkaar te krijgen en het lukt ze... alleen moeten ze de diamant verstoppen wanneer het alarm afgaat. Daardoor moeten ze de diamant dus opnieuw stelen!

Redford speelt zijn rol volstrekt serieus en dat versterkt de vele komische elementen in deze bij vlagen hilarische misdaadkomedie, waarin elk nieuw plan complexer, waanzinniger en niet te vergeten veel duurder wordt. Zero Mostel is subliem als een derde partij die probeert zijn slaatje te slaan en Gunn speelt zijn toenemende ongeduld en frustratie met de waanzinnige materiële eisen van de dieven op sublieme wijze. De montage door Frank P. Keller en Fred W. Berger leverde het duo (terecht) een Oscarnominatie op en Quincy Jones zorgt voor een heerlijke soundtrack.

Een leuke en droge misdaadkomedie van Peter Yates. Gebaseerd op het gelijknamige boek van Donald Westlake, die meer komische misdaadverhalen schreef over het personage dat in deze film de hoofdrol heeft, John Dortmunder.

Donald Westlake heeft behoorlijk wat scripts voor films geleverd. Ook zijn verhalen zijn vaak verfilmd. Ik had nog nooit van Donald Westlake gehoord. Ook niet van John Dortmunder trouwens. Ik kan ter verdediging aanvoeren dat ik mij in boeken of in films niet vaak in de pure misdaadhoek bevind. Toch maar eens gekeken naar het rijtje films met de naam Westlake erop geplakt. En het klopt. Ze zeggen mij amper iets.

John Dortmunder dus. Hij is een planner. Iemand die minutieus een overval plant. In deze film gaat het om de diefstal van een diamant uit een museum. De film heeft een originele aanpak. In plaats van veel tijd te besteden aan het plannen en uitvoeren van de diefstal, bemoeit de film zich met mislukking. De running gag en rode draad van de film is dat de diamant meerdere keren moet worden gestolen en Dortmunder meerdere keren wordt uitgedaagd om zijn creativiteit bot te vieren op steeds weer andere omstandigheden waaronder de diamant moet worden bemachtigd. En dat is bijzonder vermakelijk.

De verwikkelingen zijn grappig. De personages zijn branieachtig, schreeuwerig, impulsief en wat onnozel. Eigenlijk zijn ze prettig nietszeggend. Prima materiaal om je als kijker mee te vermaken. John Dortmunder wordt gespeeld door Robert Redford. Die doet dat wat cooler dan zijn maten. Maar ja, hij is dan ook het brein achter de diefstal. Redford speelt hem serieus maar geeft hem tegelijkertijd een schelms laagje. Ook leuk.

The Hot Rock is prima vermaak. Gemakkelijk te verstouwen kost die nergens zwaar op de maag ligt en dientengevolge ook weer gemakkelijk is verteerd.

Aardige misdaadkomedie werkt omdat er niet gemikt wordt op de bulderlach, het kansloos najagen van de kostbare steen wordt vrij serieus gebracht, het is vooral de toenemende absurditeit die op de lachspieren werkt. Redford is daarom ook perfect voor de hoofdrol, want die heeft sowieso altijd een ernstige uitstraling, en ook zijn kompanen worden goed vertolkt, al zijn dat wel meer rare typetjes. Het is daarom jammer dat Zero Mostel aan boord is gehaald, want die valt met zijn overdreven performance nogal uit de toon. Maar verder een plezierige atypische heist-film met voldoende vaart en grappige situaties.