House by the River (1950)

Hayward geniet van zijn succes als schrijver van misdaadverhalen. Wanneer hij de knappe dientsmeid probeert te verleiden, weigert ze in te gaan op zijn avances. Ze begint te gillen en hij wil verhinderen dat de buurvrouw haar hoort. Hij heeft haar echter per ongeluk gewurgd en wordt door zijn broer betrapt. Hij slaagt erin zijn broer medeplichtig te maken door hem te vragen dat hij helpt het lijk in de rivier te dumpen. Achteraf komt zijn broer echter te weten dat de zak, waarin ze het lichaam hebben gewikkeld, zijn naam bevat.
Een heerlijk ouderwets gotisch misdaadverhaal, fraai in beeld gezet en met een erg knappe sfeerschepping. Van de settings wordt optimaal gebruik gemaakt om een klimaat van spanning en angst te creëren. Ook de cast is erg overtuigend. Vooral Lee Bowman als de kreupele broer van Hayward, is knap in de uitbeelding van een eenzaam man, die gekweld wordt door schuldgevoelens. Alleen Jody Gilbert is pathetisch en wat irritant als de hatelijke oudere dienstmeid van Lee Bowman. Mel Dinelli die het script schreef, was ook de scenarist van het briljante "The Spiral Staircase" (1945). Een minpuntje is het wat geforceerde einde. Jammer dat de Kino DVD-print maar van matige kwaliteit is. Maar dat kan de pret niet bederven voor de fans van film-noir. Een dikke aanrader!

Een van de betere Fritz Langs, meen ik. Goed en duidelijk opgebouwd intrige, met knappe, aanvaardbare karaktertekening, wat ik soms bij Lang in andere films heb gemist. Ook de sfeerschepping is goed en al weet de kijker hoe de vork in de steel zit, toch blijft de suspens naar wendingen steeds aanwezig. Ook de acts zijn meer dan behoorlijk, vooral Hayward is goed als de meer dan "toevallige dader".

Overheerlijk, volvet gothic melodrama van Fritz Lang.

Schrijver Stephen Byrne (Louis Hayward) zit een beetje in een artistiek dipje. Geld heeft hij gezien het mooie huis aan de rivier waar hij met zijn vrouw Marjorie (Jane Wyatt) woont wel. (Wat de oorsprong van dat geld is, wordt nooit verteld.) Stephen is ook een enorme creep, die in het feit dat Marjorie een dagje op stap is een mooie gelegenheid ziet het dienstmeisje Emily Gaunt (Dorothy Patrick) te verleiden. Emily is daar niet van gediend en Stephens daarop volgende poging tot verkrachting leidt tot haar dood. Net als dat gebeurt, staat tot overmaat van ramp ook nog iemand aan de deur. Gelukkig voor Stephen blijkt het zijn broer John (Lee Bowman) te zijn. John is wel gewend dat zijn broer er een puinhoop van maakt, maar moord is een nieuw dieptepunt. Met larmoyante leugens - "Het was een ongeluk!", "Marjorie is net zwanger!" - weet Stephen John er van te overtuigen hem te helpen het lijk van Emily in de rivier te dumpen. Ze verzinnen het verhaal dat Emily spullen van Marjorie heeft gestolen en er vandoor is met een minnaar, hussy dat ze is. Alleen in de opening hebben we al gezien dat dingen die in de rivier liggen door getijdenwerking de neiging hebben terug te komen...

Fritz Lang draait natuurlijk zijn hand niet om voor een dergelijke noir. Schaduwen en licht, aparte camerahoeken, suggestieve montage: hij heeft het allemaal (mede) uitgevonden. Vooral de schitterende rivierbeelden lijken ook een grote inspiratiebron geweest voor Charles Laughtons Night of the Hunter. Waarmee Laughton nog origineel is, want 90% van de regisseurs gaat toch voor een Metropolis-citaat. Ik vind House by the River eigenlijk een betere film dan het bekendere Night of the Hunter, want je hebt geen last van matige kindacteurs.

Maar de grote ster van deze film is de mij eerder onbekende Hayward. Zo zet je een melodramaschurk neer. Hij zweet, hij trilt, hij vleit, hij sneert, hij bedreigt: allemaal op standje 11. Eén van de beste gewetenloze middelmatige mannetjes die ik ooit heb gezien, echt bijna niveau Rudolf Hrušínský als Kopfrkingl in The Cremator. Alleen al de scene in het begin, waarin Emily een bad neemt en hij geil luistert hoe het badwater wegstroomt door de rioolleiding...

Hij krijgt goed tegenspel van Bowman als de letterlijk stijve helft van de broers. Hij heeft namelijk een kreupel been en loopt lastig - dat soort metaforen kan je niet laten liggen in een melodrama. Ook is hij accountant. En niet eens een glamoureuze; we zien hem de boekhouding doen voor een oud boertje, die een kip heeft meegenomen naar zijn kantoor.

De vrouwenrollen zijn wat minder goed uitgewerkt en leunen vaak op ouderwets seksistische clichés. Wat de actrices niet altijd belemmert. Johns huishoudster miss Bantam is een enorm stereotype struise vrouw die zich overal mee bemoeit - John moet wel genoeg eten! - en maar wat graag de roddels die Stephen verzint over Emily's escapades om het alibi te versterken verspreidt. Maar Jody Gilbert stopt al haar ziel en zaligheid er in en houdt zo goed tred met Hayward.

(Gezien op Mubi)