Als je gevangenen op een afstand moet houden, waarom komt deze dan zo verdomde dichtbij?

Gevangenen zijn als grenzen; ze moeten bewaakt worden. De verhoudingen moeten duidelijk zijn voor beide kanten. Iedereen weet in deze dynamiek zijn of haar plaats te vinden. Maar Vogter - internationaal bekend als Sons - laat zien dat persoonlijke motieven ervoor kunnen zorgen dat de balans plotseling behoorlijk ver te zoeken is.

In een Deense gevangenis zijn cipier Eva Hansen (Sidse Babett Knudsen) en haar collega's de handhavers van de orde. Ze neemt haar beroep heel serieus en behandelt de gedetineerden met respect, iets wat ze goeddeels ook van hen ontvangt. Eva helpt hen bij hun taken, hun huiswerk en geeft zelfs yogalessen om de gevangenen te helpen kalmeren. Tegenover de andere bewakers bewaart ze enige afstand.

Lees ook: Bezoekers lopen weg bij 'Joker: Folie à Deux', film breekt pijnlijk laagterecord: 'Ontslag voor de bedenker'

Haar wereld komt op zijn kop te staan zodra ze op een bewakingscamera ziet dat een nieuwe groep veroordeelden arriveert. Eén ervan, Mikkel (Sebastian Bull), herkent ze direct. Ze zoekt hem op in het systeem en ziet dat hij wordt opgesloten in de zwaarst beveiligde afdeling. Eva vraagt om overplaatsing aan naar zijn cellenblok, een verzoek dat direct wordt ingewilligd. Ook al vertelt ze niemand iets, ze heeft wel degelijk haar zinnen gezet op de jongeman in cel 17. Maar wat is haar doel en hoever is ze bereid te gaan om dat te bereiken? En wie van hen heeft eigenlijk de regie in handen?

Gesloten kader

Sinds films in breedbeeld worden uitgebracht, lijkt het 4:3 formaat misschien achterhaald. Het heeft echter wel degelijk een functie. Het bekendste recente voorbeeld is Zack Snyder's Justice League, die op deze manier gekadreerd werd om de projectie op IMAX te verbeteren en de actie te focussen. Dat moet ook de reden zijn voor de toepassing ervan in Saul Fia - oftewel Son of Saul; Het beperken van de reikwijdte van het beeld maakt wegkijken onmogelijk.

Sterker nog, in films die hier in de afgelopen maand werden besproken, lieten ook de makers van Here en Head South hun werk in deze semi-vierkante aspectratio projecteren - ook al zou muziek in laatstgenoemde het wereldbeeld van de protagonist letterlijk verbreden. Voor Vogter helpt het formaat ook de blik te focussen en krijg je als kijker dat claustrofobische gevoel van opgesloten zitten. Dus ook al wordt 4:3 zeldzaam, het heeft wel degelijk een functie.

Ontstoken lont

Het mooie aan Eva is dat ze zich zo afzijdig houdt. Er wordt wel degelijk gesproken in de film, maar het duurt een behoorlijke tijd voordat je langzaam maar zeker leert wat haar connectie met Mikkel is. En zodra je daar eenmaal achter bent, is het niet direct duidelijk wat je met die informatie moet. Dat wil zeggen dat je er geen idee van hebt wat Eva precies van plan is, maar dat geldt voor haarzelf waarschijnlijk ook.

Terwijl het drama zich langzaam maar zeker ontvouwt, geven de summiere dialogen van Eva's kant de kijker voldoende rust en tijd om de puzzel zelf te gaan leggen. Niet dat het plot nodeloos ingewikkeld is, maar de opbouw zorgt dat Vogter in een aangenaam en eigen tempo geconsumeerd kan worden. Het ritme geeft extra ruimte om je al dan niet in de hoofdpersoon te verplaatsen. In hoeverre zijn haar motivaties en acties te begrijpen en te rechtvaardigen? En kan de ontstoken lont nog tijdig worden gedoofd?

Vraagtekens

Zonder te veel weg te geven, moet wel gezegd worden dat de plot qua geloofwaardigheid enige haken en ogen heeft. Deze hebben onder andere te maken met het rekruteringsproces voor de functie van gevangenbewaarder. De film heeft daar wel een korte toelichting op, maar als de weergave in Vogter klopt met de werkelijkheid, laat zorgvuldigheid absoluut te wensen over en worden problemen actief in de hand gewerkt.

Bovendien worden bepaalde zaken en handelingen door niemand gadegeslagen of opgemerkt. In hoeverre dat realistisch is, kun je je afvragen. Deze factoren storen niet genoeg om de film lam te leggen. Maar toch blijven ze enigszins knagen en doen ze lichte afbreuk aan het geheel. Gelukkig blijft het boeiende drama op de voorgrond, gedreven door het sterke spel van Knudsen en Bull, plus de strakke regie van Gustav Möller.

Vogter

Het script leent zich, vanwege de centrale locatie in het verhaal, net zo goed voor een film als voor een toneelstuk. Dit dramatische relaas over een compleet scheve machtsverhouding tussen twee gebroken zielen is de gehele 100 minuten uiterst boeiend. Toch zijn er bepaalde elementen aan die de geloofwaardigheid licht in twijfel trekken, maar die leiden niet genoeg af om Vogter een onvoldoende te geven. Verre van, zelfs.

Sterker nog, de morele implicaties nodigen uit om je af te vragen wat je zelf in de situatie van Eva - en in mindere mate die van Mikkel - zou doen. Het beklemmende spel en de vakkundige regie maken van dit drama een behoorlijk sterk geheel. Daar willen we zeker een 3,5/5 aan geven.

Bekeken in de persvoorstelling van Slieker Film in Leeuwarden. Ben je nieuwsgierig geworden naar Vogter? Dan kun je de film vanaf nu gaan bekijken in een bioscoop of filmhuis bij jou in de buurt. Bekijk de trailer hieronder.