de neo-tarkovskianen

Deze term is denk ik exclusief gebleven voor de Nederlandse filmjournalistiek(?) en dan denk ik, denk ik, aan Hans Beerekamp en Dana Linssen. En sowieso is het er eentje die je de laatste jaren niet meer hoort.

In eerste instantie werd ze gebruikt om drie Oost-Europese filmmakers te groeperen die gezien werden als filmmakers in dezelfde traditie en van dezelfde klasse als Tarkovsky: Bela Tarr, Alexandr Sokurov en Sharunas Bartas.

In tweede instantie, of misschien wel omdat ik de term vooral tegenkwam in reviews van de films van Bartas, werd er ook een vriendenclub rond Bartas/Golubeva mee omschreven waartoe Leos Carax en Claire Denis gerekend werden, maar ook Nederlandse filmmakers als Nathalie Alonso Casale of Paul Ruven werden soms genoemd.

Naar aanleiding van mijn IFFR verslagje waarin ik stelde dat Tsai Ming-Liang gezien kan worden in het verlengde van deze groep (en vervolgens Lisandro Alonso en alle jongere filmmakers die door hen beïnvloed zijn, tot je uiteindelijk bij de huidige 'slow cinema' typering uitkomt) had ik daar wat discussie over en werd ik verder aan het denken gezet.

De 'Story of Film' is altijd veelzijdiger dan een simpele groepering doet vermoeden. Maar hoe groot is/was de invloed van Tarkovsky werkelijk? Stammende uit de nogal geïsoleerde Russische film-traditie, met een beperkt aantal films is het makkelijk om Tarkovsky boven alles als uniek te bestempelen. Toch zijn er veel overeenkomsten met Russische tijdsgenoten en deze 'school' had ook zijn navolging in het Midden-Oosten, India en China... misschien wat minder in het Westen?

Misschien is het leuk om een tijdlijn te ontrafelen... misschien onmogelijk...

elke aanvullende mening over de term 'neo-tarkovskianen' lijkt me interessant!

Qua Westerse filmmakers die al in de neo-tarkovskiaanse traditie werkte voordat de term werd bedacht reken ik Theo Angelopoulos.

Wat betreft navolgers van Tarr/Sokurov/Bartas, of mensen waarvan bekend is dat ze direct door Tarkovsky zijn beïnvloed denk ik uiteraard aan Andrey Zvyagintsev. Sergei Loznitsa ook wel dan. Buiten Rusland misschien vooral Nuri Bilge Ceylan (en de vele Turkse art-house filmers die weer door hem beïnvloed zijn). Bij von Trier zie ik het meestal niet zo, ook al vind hij het leuk om in al zijn films verwijzingen naar de door hem bewonderde filmmaker te stoppen...

Oshii was fan. Volgens mij kan je Tenshi no Tamago wel ergens toevoegen als zijpadje. Avalon en Stalker worden ook vaak in dezelfde zin genoemd.

Lastig, voor een hele rits regisseurs zal Tarkovsky een (grote) invloed zijn. Malick wordt ook vaak met hem vergeleken, maar is toch wel heel anders van toon en stijl. Ook Lopushansky wordt als een regisseur in de stroomlijn van Tarkovsky gezien. Oshii wordt ook zeker terecht door Onderhond genoemd. Er zijn inderdaad regisseurs die rechtstreeks aan Tarkovsky refereren in hun films (Ceylan, Von Trier, Bartas, Zvyagintsev, Reygadas, Balabanov, en toch ook Malick) en soms een duidelijk verwantschap tonen (Von Trier, Balabanov en Malick niet bepaald). Verder schieten deze films met hele sterke Tarkovsky invloeden me te binnen: Záhrada (1995), Somnambuul (2003)

Ben even vergeten of Oshii nu expliciet Tarkovsky noemde of meer de Poolse cinema, maar bij Avalon valt er inderdaad wel wat voor te zeggen... vind wel dat bij die, en andere films uit Oost-Europa of met Oost-Europese setting, dat ik qua 'look' de invloed van Sokurov ondertussen eigenlijk veel groter/duidelijk vind bij nieuwe filmmakers... dus de grens wordt ook vager.. zo kan Somnambuul ook gewoon door Bartas zijn geïnspireerd

Eentje die ikzelf nog vergeten was is Japón (2002) waarbij ik me kan herinneren dat Reygadas directe invloeden van Tarkovsky claimde... in mijn geheugen niet zo direct (lees: rip-off) als de Dreyer invloed in zijn latere films... en ik kan me ook nog vergissen met La Marea (2007) dat destijds werd aangeprezen als 'geregisseerd door de cameraman van Japon'

Voor Malick wil ik de quotes wel eens zien Dat is toch écht een heel andere stijl!?!?

En wat is je mening over Tsai? ,,, zit die meer richting de beschouwende familiekronieken van Hou en Yang (als toch ook belangrijk exponent van de Taiwanese new-wave) of raakt zijn stijl toch wel aan de neo-tarkovskianen zoals ik durfde te suggereren...

Wat Tsai en Tarkovsky alvast gemeen hebben is hun waterfetisj. Qua invloeden vind ik hem verder lastig te plaatsen, heeft misschien toch echt te veel een eigen stijl weten te creëren. Door de locaties en culturele achtergrond zal je hem eerder aan zijn Aziatische 'voorganger' linken, maar of dat terecht is? Gevoelsmatig denk ik bij Tsai meer aan Antonioni, om een andere grote voorloper van de 'slow cinema' te noemen. Al borduurt hij in het begin van zijn carrière natuurlijk wel verder op de (Taiwanese) new wave.

Wat betreft Malick en Tarkovsky doet een google search wonderen. Denk ook aan de zwevende Chastain. Hoewel soms wat vergezocht, staan hier wel een paar aardige vergelijkingen.

Corrigeer me als ik de plank finaal missla, maar op grond van 'Nemuru Otoko' van Kôhei Oguri en 'Shara' en 'The Mourning Forest' van Naomi Kawase vind ik dat je hen (op grond van die films) ook wel neo-tarkovskianen kan noemen.

Ik vind dat goede suggesties

Weet niet of beiden ooit iets over een mogelijke invloed hebben gezegd, maar vooral Oguri heeft een thematiek en stijl (en output snelheid) die wel overeenkomsten vertoond.

Qua beeld- en vergelijkingsmateriaal vind ik het artikel niet overtuigend. Dan is dit een stuk duidelijker.

^^ Over Malick gesproken. ^^ Is Tarkovsky in zijn beeldtaal weleens gekopieerd in reclames?

Zag er pas twee echter deze Sloveense regisseur mag ook wel genoemd worden: Vlado Skafar