Dr. Jekyll and Mr. Hyde (1941)

Dit is het idd niet helemaal.

Het verhaal is natuurlijk bekend, maar ik heb wel eens leukere uitwerkingen gezien, al is Tracy wel behoorlijk goed.

Leuke verrassend sensuele scene voor die tijd ook met Tracy en Bergman in het begin van de film.

Groot minpunt: Ingrid Bergman met Londens accent. .

Het vaak gehoode commentaar op deze film is dat Tracy miscast is terwijl Bergman er als enige ongeschonden uit te voorschijn komt, maar zelf zie ik dat eigenlijk precies andersom: Tracy is sterk en overtuigend, met in zijn transformatie een goede mix van akteerwerk en subtiele make-up (maar ik ben dan ook een groot fan van hem), terwijl Bergman, tja… een aristocratische schone met Zweeds accent die een vulgaire barmeid met cockney-accent speelt, nee, dat gaat er bij mij niet in. Maar wat is daarentegen die Lana Turner hier heerlijk (zeker met dat fraaie camerawerk).

Zinloos maar grappig detail: deze film is momenteel samen met de versie van 1931 op één DVD verkrijgbaar, en de twee acteurs die zo op één schijfje Jekyll en Hyde spelen (Fredric March en Tracy) waren ook de eerste twee acteurs die ooit twee Oscars voor de beste hoofdrol wonnen.

The world is yours, my darling, but the moment is mine!

Het personage Dr. Jekyll/Mr. Hyde is er één dat volgens mij ondertussen wel in elke tak van cinema heeft gezeten. In sci-fi nonsens zoals The League of Extraordinary Gentlemen, in komedies zoals die van Abbott & Costello en zelfs Hammer gebruikte het verhaal als bronmateriaal voor een horror. Het was dankzij deze verfilmingen dat ik geïnteresseerd geraakte in het oorspronkelijke verhaal van Robert Louis Stevenson en dat vind ik vandaag de dag nog altijd één van de beste boeken die ik heb gelezen. Ik probeer de meeste verfilmingen wel mee te pakken en naar deze was ik wel erg benieuwd.

Voornamelijk omdat dit van de hand van Victor Fleming is. Ik heb enkel nog maar Gone With the Wind en The Wizard of Oz gezien en daar is maar bitter weinig op aan te merken dus ik hoopte dat hij deze lijn zou kunnen verder zetten. Toch is Dr. Jekyll and Mr. Hyde niet geheel foutloos te noemen. Volgens de openingscredits zou de film gebaseerd zijn op het verhaal van Robert Louis Stevenson, maar het had correcter geweest mocht Fleming hier hebben gezegd dat hij zich heeft laten leiden door het afgeleide toneelstuk van T.R. Sullivan. De personages Ivy en Bea komen überhaupt niet voor in het originele boek dus ik was wel wat teleurgesteld dat dit niet een meer getrouwe verfilming was. Gelukkig blijft het verhaal op zich nog wel vrij goed overeind staan en is vooral Ivy een interessante toevoeging aan de interne strijd van Jekyll. Al is het wel jammer dat de producers niet het idee van Tracy hebben geprobeerd, die wou graag een meer realistische aanpak waar Jekyll in Hyde veranderde na het gebruik van alcohol of drugs.

Zelf vond Tracy dit trouwens één van zijn slechtste performances en blijkbaar waren praktisch alle critici het daar mee eens. Tracy werd te Amerikaans genoemd, straalde niet genoeg angst uit en was te 'ruw' om geloofwaardig te zijn als een upper class dokter. Nu ben ik sowieso wel een fan van Tracy geworden maar ik heb niets van dit alles gemerkt. Tracy zet de dubbelrol met verve neer en ook de transformatie vond ik degelijk. Oorspronkelijk was het de bedoeling dat Lana Turner de rol van Ivy, de barmeid, op haar ging nemen en Ingrid Bergman die van Bea, de verloofde, maar Bergman vond de rol van Ivy interessanter en slaagde erin om de producers te overtuigen om de actrices om te wisselen. Ik snap wel dat Bergman liever de rol van Ivy voor haar rekening nam want het personage Bea heeft maar erg weinig om handen. De 20-jarige Turner moet dan ook niet veel meer doen dan mooi te wezen, maar ik had het oorspronkelijke resultaat wel eens willen zien. Vooral omdat Bergman zich hier een nogal geforceerd accent aanmeet en ook niet altijd weet te overtuigen.

Uiteindelijk is deze Jekyll & Hyde verfilming op zijn minst vermakelijk te noemen maar hier had meer mee gedaan kunnen worden. Tracy is goed op dreef als het titelpersonage en ook het uitgangspunt is boeiend genoeg voor een film van 2 uur. Veel schoon vrouwvolk met Turner en Bergman op kop maar die stellen in hun rol op zich wat teleur.

3.5*

Can this be evil?

Het klassieke verhaal Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde van Robert Louis Stevenson over een dokter in Victoriaans Londen wiens monsterlijke kant aan de oppervlakte komt, is in de afgelopen eeuw vaak verfilmd. De eerste verfilming uit 1908 wordt als verloren beschouwd, maar het aantal adaptaties is duizelingwekkend .

Twee jaar na The Wizard of Oz (1939) en Gone with the Wind (1939) voegde Victor Fleming daar deze bijdrage aan toe, met Spencer Tracy, Ingrid Bergman en Lana Turner. Zowel bij Tracy als Bergman wordt vaak het woord miscasting gebruikt wanneer het om deze film gaat. Tracy is een prima acteur, maar zijn Hyde is niet echt eng in de monsterlijke zin. Het Hyde karakter is hier meer dezelfde man, alleen niet meer in staat de kwaadaardige kant van zichzelf in toom te houden na een drankje genomen te hebben. De fysieke transformatie weerspiegelt dat, door vrij minimaal te zijn vergeleken met eerdere verfilmingen. Bergman is vrij sexy op sommige momenten, maar schijnt zelf ook het gevoel te hebben dat ze niet op haar plaats was als Londense barmeid.

Hoewel de Hays Code toen deze film uitkwam al actief was, is de verleidingsscène van Bergman nog behoorlijk suggestief. Maar het feit dat ze het karakter van prostituee naar barmeid hebben veranderd, is natuurlijk wel indicatief voor de veranderde realiteit. Wat horror betreft, de 1920 versie

Dr. Jekyll and Mr. Hyde (1920) met John Barrymore heeft een engere Hyde, en ook de verfilming Dr. Jekyll and Mr. Hyde (1931) gooit het meer over de monsterboeg. Frederic March's Hyde is meer een vroege weerwolf qua uiterlijk, terwijl die van Tracy voornamelijk een maniakale blik in de ogen heeft, iets wilder haar en minder vaak gepoetste tanden. Die laatste versie uit 1931 van Rouben Mamoulian is tot nog toe mijn favoriete. Duidelijk pre-code...

Flemings Dr. Jekyll and Mr. Hyde is degelijk, en de scènes waarin Hyde zijn drankje inneemt en transformeert zijn behoorlijk creatief geschoten. Toch is het qua sfeer en cinematografie verder wat vlak, en betwijfel ik of het zelfs destijds wel als eng werd ervaren. Het schijnt dat ze Tracy's Hyde personage vermeden in de trailers destijds, omdat ze bang waren dat het publiek zou lachen. Zover zou ik niet niet gaan, en hij speelt prima, maar ik prefereer mijn Hyde persoonlijk toch iets monsterlijker.

3*

Het verhaal van Robert Louis Stevenson over dokter Henry Jekyll die ervan overtuigt is dat elk mens een goede en een slechte kant heeft en dat die van elkaar te scheiden zijn, waardoor hij Mr. Hyde laat verschijnen, is met zoveel verfilmingen, denk ik, wel bekend. In deze versie wordt Jekyll/Hyde gespeeld door Oscarwinnaar Spencer Tracy. Daarnaast zijn Lana Turner als zijn verloofde Beatrix en Ingrid Bergman als de wulpse barmeid Ivy te zien. Dus zeker niet de minste, toch overtuigd de film niet echt. Deze versie uit 1941 is te braaf. Dit komt natuurlijk ook door de censuurcode, die in 1934 van kracht werd. Ondanks dat zag Ingrid Bergman er trouwens soms wel heel sexy en ondeugend uit.

Echter komt het ook doordat de regisseur op de wens van Tracy de nadruk meer leg op de psychologische kant van het hoofdpersonage, deze had namelijk geen zin zich te laten uitdossen met dikke lagen make-up. Het gevolg hiervan was dat zijn Mr. Hyde nauwelijks te onderscheiden is van zijn Dr. Jekyll. Ook van de innerlijke strijd die Dr. Jekyll met zichzelf voert, is in deze film maar weinig van te zien. Dit nekt natuurlijk de film!

Ook Ingrid Bergman verzocht regisseur Fleming om de rollen van haar en Lana Turner om te draaien, omdat zij, slim als ze was, inzag dat de rol van Ivy veel interessanter was. Haar overdonderende aanwezigheid is dan ook de belangrijkste reden om de film te kijken! Hoewel ze veel te stijlvol is en ook haar accent te wensen overlaat, weet ze als enige te overtuigen. Prachtige decors, weelderige zwart-wit camerawerk en een sterrencast; er is door MGM duidelijk met geld gesmeten om hier iets van de maken. Maar al die uiterlijke schijn kan niet voorkomen dat ‘Dr. Jekyll and Mr. Hyde’ teleurstelt.

Zeker niet de eerste "Dr. Jekyll and Mr. Hyde" die er gemaakt werd. De 10 jaar oudere versie met Fredric March en Miriam Hopkins zal ik ook wel eens bekijken. Deze versie heeft wel een meer bekendere cast. Spencer Tracy vond ik wel passend voor deze rol als de gespleten persoonlijkheid. De man heeft een van nature uit kalm overkomende gezichtsuitdrukking waardoor het contrast met de psychopatisch kijkende Jekyll nog meer tot uiting komt. Trouwens vond ik de transformatie (alhoewel het er ouderwets uitziet) best geslaagd. En dan zijn er Ingrid Berman en Lana Turner nog. Twee wel enorm beeldschone vrouwen uit deze tijd. Ben benieuwd of andere versies van "Jekyll & Hyde" hetzelfde niveau halen.

In de DVD-hoes zaten zowel deze versie als die uit 1931. Beide films verschillen niet zo van elkaar. Alles verloopt redelijk synchroon tot zelfs enkele dialogen. Ik heb dan ook geen specifieke voorkeur voor deze of ande andere film.

Hyde en Jekyll hebben onderling niet zo´n ruime metamorfose ondergaan, althans fysisch toch niet. Minder eng en het kwaadaardige schuilt hem nog meer in het psychologische aspect. Wel een prima rol van Tracy. Verder viel Ingrid Bergman op, hoe kan het ook anders met zo´n gracieuze schoonheid.

Best wel van genoten en ik heb geen specifieke voorkeur voor deze of de andere film. Deze komt misschien iets vlakker over, maar blijft onderhoudend.