Yume to Kyôki no Ohkoku (2013)

Genieten.

Een eenvoudig documentaire, die niet zo heel veel meer doet dan registreren. Maar daarin ligt natuurlijk ook een geweldige kracht.

De focus van de docu is een beetje onduidelijk. Miyazaki staat centraal, net als de productie van Kaze Tachinu. Maar ook het bedrijf Ghibli krijgt veel aandacht, en hoewel hij zelf niet echt aan het woord komt, is Takahata ook nooit ver weg. Het Ghibli universum in de kijker dus.

Een docu die je eigenlijk samen met Jiro: Dreams of Sushi zou kunnen uitzenden. Twee docus over oude mannetjes die iets te passioneel met hun vak bezigzijn, weinig tijd hebben voor randzaken maar wél bij de allerbeste in hun vakgebied behoren.

Het staat mijlenver van de rich & fame van Hollywood af. De dagelijkse rituelen van Miyazaki laten zien hoe "klein" hij gebleven is, ondanks z'n internationale succes en status. Maar ook Ghibli als bedrijf komt er goed vanaf. Het lijkt in niks in die andere "inspirationele" bedrijven zoals Google, Apple of Pixar, waar alles zo "tof" en "hip" mogelijk moet zijn. Buiten een daktuintje is de werkplek een eenvoudig gebouwtje waar vooral veel papier rondslingert.

Enerzijds brengt de docu de Ghibli mythe terug op een menselijk niveau, anderzijds versterkt ze de mythe door het geloofwaardige karakter van de film. Deze docu heeft nooit de air een promo filmpje te zijn, integendeel zelfs. Weinig blitz en, zoals wel vaker in dit soort docus, kritische Japanners die het niet nalaten eerlijk over hun collegas te spreken.

Veel mooie scenes, al is het maar van het katje dat doorheen de Ghibli gebouwen rondwaart, over de vrouw die elke dag melkjes (?) komt brengen. Die eenvoud staat in zulk schril contrast met de films die ze afleveren, dat het weer iets magisch krijgt.

Mooie docu dus. Fans van animatie moeten deze echt gezien hebben, voor de occassionele Ghibli-liefhebber is het misschien allemaal niet spectaculair genoeg, maar daar ligt nu net het mooie van deze film. Integere docu, zo zie ik ze niet vaak.

3.5*

Het einde van een tijdperk.

Gezien de recente consternatie om Studio Ghibli leek me dit de perfecte documentaire om op te zetten.

De rode draad in de docu is eigenlijk de oplevering van Kaze Tachinu (2013) en alles wat daarbij komt kijken, hoewel de focus zich geregeld verlegt naar allerlei bijkomstigheden. Dat is zeker geen minpunt te noemen, omdat je op deze manier als kijker een hoop te weten komt over de gang van zaken en de verscheidene sleutelfiguren.

Wat dat betreft wordt er een gedegen beeld gegeven hoe het er bij Studio Ghibli aan toegaat; het is allemaal zo no-nonsense. De - simpele - dagelijkse rituelen zijn dan ook mooi om te zien, wat geregeld afgewisseld wordt met natuurshots van de tuin, ondersteund door pianomuziek.

Maar Hayao Miyazaki steelt voor mij toch echt de show. Wat een prachtige man is het om te volgen, met name door zijn nuchtere kijk op dingen. De beste man ademt vakmanschap uit, wat aan alles is te merken. Zijn gedachtegang en wijze van handelen zijn een genot om te mogen aanschouwen. Hierbij komen er bepaalde dingen om de hoek kijken waar hij een verrassende kant van zichzelf toont tegenover concullega's en obstakels die overwonnen moeten worden.

Al met al een wonderschone docu in al zijn eenvoud. Overigens wordt wel het einde van 'Kaze Tachinu' gespoilerd, dus wellicht eerst die film kijken als je niet wil weten hoe het afloopt.

3,5 Sterren.

Bij vlagen mooie maar ook nogal lange en vrij saaie documentaire. Zoals al opgemerkt registreert deze film vooral. Een echt beeld van hoe de Ghibli-films tot stand komen krijgen we eigenlijk niet. Sterker nog, ik had vaak het gevoel dat we genept worden en dat vooral een beeld wordt geschetst waarvan de mensen hopen dat het er zo aan toe gaat.

De film wekt de indruk dat de Ghibli studio bestaat uit een handjevol medewerkers die onafhankelijk van elkaar aan keukentafels, te midden van een ongelofelijke chaos, zitten te kriebelen op stukken papier, in de hoop dat daar ooit een geheel uit ontstaat. Ik kan niet geloven dat de mega-succesen in Japan, en tegenwoordig in de hele wereld, zo tot stand komen. Neemt niet weg dat er een aantal momenten in de documentaire zitten die zo uit een Ghibli film zouden kunnen zijn geslopen, zoals aan het eind, maar vooral de te dikke kat waar elke Ghibli-fan direct van zal houden.

Mensen die nog nooit een Ghibli-film hebben gezien zullen na het zien van deze documentaire nog niets wijzer zijn. Fragmenten uit de films zitten er namelijk vrijwel niet in, maar dat zal wel met auteursrechten te maken hebben.

Kos, ik veracht je. Ik wilde precies deze zin gebruiken in mijn recensie

Maar ja, het meest charmante aan deze documentaire is gewoon dat je inderdaad te zien krijgt dat Ghibli het soort bedrijf is dat je hoopt dat het is. Klein, knus, bescheiden en misschien een tikkeltje oubollig. Het voelt in zekere zin wel aan als een soort promo, want het past precies binnen het ideaalbeeld dat de films van Miyazaki graag schetst in zijn verhaallijnen. Die hebben ook die waardering voor het bescheidene. Het is ondenkbaar dat Ghibli met een meer flitsende documentaire zouden aankomen, omdat ze zich niet profileren als een hypermodern bedrijf. Ze weten volgens mij ook zeer goed wat hun specifieke publiek aanspreekt en volgens mij levert deze documentaire precies dat beeld. Niet dat het daardoor minder oprecht lijkt. Het helpt wat dat betreft enorm mee dat Miyazaki een soort brompot is die gewoon lijkt te zeggen wat hij denkt.

Iets anders wat ook wel duidelijk wordt is waarom Ghibli momenteel dreigt te sluiten nu er geen geheel geschikte vervanger is voor Miyazaki, Tahakata en producent Suzuki. Voorheen snapte ik het probleem niet echt, want je zou zeggen dat animeregisseurs in de rij staan om bij deze prestigieuze studio te werken. Dat is misschien ook zo, maar je merkt dat deze drie oude heren enorm dicht op de vorm en inhoud van de projecten zitten en een ferme controle hebben over het type films dat er gemaakt wordt. Ghibli is niet zozeer het bedrijf dat de werken van dit trio aflevert, zij zijn ook echt de geest van het bedrijf als geheel. Probeer daar maar eens een vervanging voor te vinden. Andere eigenzinnige regisseurs kunnen er misschien animes afleveren met een eigen identiteit, maar het zou niet meer als Ghibli aanvoelen, vermoed ik, tenzij ze net als Miyazaki's zoon of Hiromasa Yonebayashi gewoon de stijl van de voorgangers kopiëren, wat toch niet helemaal hetzelfde is. Of het een ramp is als Ghibli een verandering van identiteit zou ondergaan bij wisseling van de wacht laat ik overigens in het midden.

Net als bij de producten van de studio ligt de aantrekkingskracht van deze documentaire inderdaad vooral in de kleine momenten. Moest vooral lachen om de stukken waarin Anno komt opdagen om de stem van de hoofdfiguur in The Wind Rises in te spreken. Iedereen, Anno incluis, lijkt het erg amusant te vinden dat deze onlogische keuze voor een stemacteur gemaakt is. Verder moet ik ook mijn waardering voor Toshio Suzuki uitdrukken. Vaak krijg je het beeld mee dat de leiding van een filmstudio hardvochtig en zakelijk zijn, maar hij lijkt niet alleen zeer betrokken met iedereen, maar ook een soort extreme multitasker te zijn die kennelijk alle lasten van de studio op zijn schouders draagt alsof het niets is.

3,5*

Ik ben niet zo'n fan van documentaires, maar toch maar eens gekeken. Wat zeker aardig om te zien. Je proeft in alles dat Ghibli een bedrijf is dat niet op jacht is naar commercieel succes, maar waar men gewoon een mooi product wil maken, en waar ook hoge eisen gesteld worden om tot resultaten te komen.

Centraal staat natuurlijk Miyazaki terwijl hij werkt aan Kaze Tachinu, wat mij betreft het absolute hoogtepunt in zijn oeuvre. Een interessante en zeer gedreven man, die ook zeker bij mij sympathie heeft gewonnen na het zien van deze docu. Kaze Tachinu zou zijn zwanenzang horen, maar gelukkig is Miyazaki de Heintje Davids van de animatiewereld, want hij schijnt toch weer begonnen te zijn aan een nieuwe speelfilm.

Takahata staat helaas meer op de achtergrond, al komen we wel het een en ander te weten over zijn band met Miyazaki. Verder natuurlijk interviews met medewerkers van Miyazaki, die hun kritiek niet sparen, al is die kritiek over perfectionisme van Miyazaki wellicht bedoeld als lof als je het vanuit een Japans oogpunt beschouwd. Tenslotte nog veel beelden van de huiskat, die de familieachtige sfeer van het bedrijf Ghibli versterkt.

Geen stem, omdat ik niet goed weet hoe documentaires in cijfers te beoordelen. Maar leuk om gezien te hebben, net zoals de documentaire Jiro Dreams of Sushi die ik op dezelfde dag heb gekeken op suggestie van Onderhond, en die inderdaad in hetzelfde straatje past.

Was hier wel benieuwd naar, nu ik steeds meer Japanse animatie kijk (en geïnteresseerd raak in Japan in het algemeen).

Ben het wel eens met Onderhond; wel leuk om het verschil te zien tussen Amerikaanse bedrijven als bijvoorbeeld Pixar of Disney en Studio Ghibli. Waar daar alles snel, hip en jolig is, is het hier toch meer ingetogen en kleinschalig, eigenlijk precies het verschil dat je ook ziet tussen de animatiefilms zelf (en de hele cultuur natuurlijk).

Vrij sfeervolle documentaire, die veel interessante momenten heeft, maar als geheel wat te lang duurde naar mijn smaak. Ook soms wat rommelig in waar de focus precies ligt, en daarom wisselend in hoe interessant het blijft.

3,25*