The Iron Curtain (1948)

Beetje te traag naar mijn smaak. Ik begrijp dat het realisme ende documentair karakter daardoor verhoogt wordt. Maar ik heb toch liever "life without the dull parts".

Wat te doen als in de jaren '40 Hollywood onder vuur lig? Wat als je wordt verdacht van infiltratie door de communisten (Rusland) Dan probeer je het imago te veranderen door de communisten weg te zetten als een bedreiging. Deze film uit 1948 van regisseur William A. Wellman was één van de eerste in een lange reeks van Koude-oorlog films.

De film is gebaseerd op een waargebeurd feiten en gaat over de in 1945 op de Russische ambassade in Ottawa werkzame decoder Igor Gouzenko. Deze loopt over met 109 bladzijdes aan bewijs dat de Sovjets een netwerk hebben opgezet om informatie te verzamelen over de Verenigde staten en met name dan de atoombom. Uiteindelijk leidde dit tot tien veroordelingen waaronder een parlementslid en een wetenschapper die werkte aan het Manhattan-project.

Die feiten waren zo'n beetje de start van de koude-oorlog en worden hier dankbaar aangegrepen voor onvervalste propaganda. Veel patriottistische Amerikaanse dialogen, heroïsme en verheerlijking van democratie. Vooral in heel erg zwart-wit denken; Amerika is goed, de Sovjet Unie is fout! Begrijpelijk vanuit het licht van die tijd en de beschuldigingen waaronder Hollywood leidde. Echter door de taaie documentaire/feitelijke-stijl, het ontbreken van melodrama en de prekerige voice-over maken van deze film een behoorlijke saaie zit.

De film zag er verder netjes verzorgt uit en Dana Andrews en Gene Tierney vertolkte hun rollen prima. Al was het niet geheel geloofwaardig door het ontbreken van een Russische tongval. In 1948 zal dit waarschijnlijk een prima film geweest zijn, echter jaren later blijkt het toch een stukje genuanceerder te zijn.

De opening maakt duidelijk dat de makers er alles aan hebben gedaan om deze film zo realistisch mogelijk te maken. De film is gebaseerd op transcripties van de Canadese Royal Commission die onderzoek deed naar de zaken die Russische overloper Igor Gouzenko (hier gespeeld door Dana Andrews) aan het licht bracht. Bovendien is gebruik gemaakt van officiële documenten, geautoriseerd door de Canadese politie, en is het volledig gefilmd op de authentieke locaties. Zoals gebruikelijk in de docudrama's die Hollywood veelvuldig afleverde na WOII, is er een plechtige voice-over die alles aan elkaar praat. Tot zover het realisme. Dana Andrews en Gene Tierney zijn natuurlijk de verpersoonlijking van integriteit en de Russen worden stuk voor neergezet als schimmig, dreigend kijkend, walgelijk communistentuig. Het is gefilmd als een documentaire om de propaganda meer kracht bij te zetten, maar als filmvermaak had dit veel beter gescoord als het met enige stijl was in beeld was gebracht. Andrews en Tierney zorgen ervoor dat het allemaal best te pruimen is, maar een gebrek aan visuele dynamiek en de belerende toon doen de film bepaald geen goed.