I Racconti di Canterbury (1972)

The Canterbury Tales (1971) bekleedt de middenpositie in Pier Paolo Pasolini’s ‘Trilogie van het Leven’. De film wordt geflankeerd door twee andere adaptaties van literaire zwaargewichten: Boccaccio’s Decamerone (1970) en Duizend en één nacht (1974). I racconti di Canterbury is gebaseerd op het boek van de veertiende-eeuwse Engelse schrijver Geoffrey Chaucher die de verhalen van bedevaarders op pelgrimage naar het schrijn van de Heilige aartsbisschop Thomas Beckett in de kathedraal van Canterbury bundelt. Pasolini, die zelf Chaucer speelt in de film en de verhalen optekent, selecteerde acht van de meest seksuele vertellingen (The Tale of The Merchant, The Friar, The Cook, The Miller, The Reeve, The Wife of Bath, The Pardoner en The Summoner). De regisseur, bekend om zijn moeilijk verteerbare films, kreeg nu te kampen met het verwijt gratuite seks te brengen en zich te vergrijpen aan werelds vertier. Later zou Pasolini echter beweren dat zijn triptiek de meest ideologische films van zijn carrière bevat. Hij is immers de overtuiging toegedaan dat de representatie van seksualiteit altijd politiek is. Dit principe klopt inderdaad in deze film en kadert binnen een breder manifest van de Marxist. Zoals wel vaker trekt Pasolini ten strijde tegen de vigerende orde en elke vorm van repressieve moraliteit. Het verzet tegen politieke en seksuele onderdrukking is gekoppeld. Al vanaf het eerste verhaal krijgen we de oppositie tussen de vrije liefde van de twee jonge mensen en de blinde repressie van de oude rijke machthebber die haar via een huwelijk aan zich bindt. Seks is een politiek wapen in de film! Wat het best geïllustreerd wordt in de wraakactie van de twee studenten tegenover de molenaar. De film is een antiklerikaal statement tegen de hypocrisie van de kerk. De verhalen worden bevolkt door libidineuze clerici en religieuze instituties (zoals het huwelijk), gebaren en uitspraken lijken uitgehold. Pasolini hekelt ook de bourgeoiswaarden van het kapitalisme en de industrialisatie. De gevonden schat in het bos toont de gevolgen van hebzucht en winstmaximalisatie. Massaconsumptie is een nieuw fascistisch dictaat. Pasolini idealiseert de Middeleeuwen als een bucolisch pre-kapitalistisch utopia. Zijn sympathie gaat uit naar de (ludieke) revolutie van de volksman. In het verhaal van de kok, een hommage aan Chaplin, is de anarchistische vrijbuiter de held. Wanneer twee geestelijken betrapt worden op sodomie in het tweede verhaal kan de kapitaalkrachtige zich redden door omkoping maar de arme sterft als martelaar op de brandstapel. De herhaaldelijke herenliefde is een sneer naar de repressieve homofobie. Pasolini was zelf openlijk homoseksueel en verloor er zijn lidkaart van de communistische partij door. Zowel wat ideologie betreft als ‘fysieke primitiviteit’ deed de The Canterbury Tales mij (in een milde vorm) aan de films van Alejandro Jodorowsky denken. (Beide films zouden kunnen worden gelezen volgens de theorie van Mikhail Bakhtin van het carnavaleske en het groteske.)

Chaucer was een dankbare bron voor de Italiaanse relnicht. Destijds was de middeleeuwse poëet eveneens een politiek en sociaal provocateur en, als “proto-Protestant”, een criticus van het Pausdom. De film transformeert het originele dicht uiteraard in een eigentijdse metafoor. We lijken in een soort hippie-middeleeuwen terecht gekomen. Het is de periode van de tegencultuur van antiautoritarisme en de seksuele bevrijding.

De scabreuze personages, op Felliniaanse wijze op fysionomie gecast meer dan op acteertalent, worden geschetst als universele karikaturen van onhebbelijkheden die met glans het patina van de tijd doorstaan. Wat is het verschil tussen de holle frase, ‘God zij met u’, die de personages steeds meekrijgen en George W. Bush zijn schijnheilige ‘God bless you’? Zo zijn er legio parallellen te trekken.

Het laatste verhaal besluit met een delirante visie van de hel, geïnspireerd door Hieronymus Bosch. Als de paradijselijke tuin en de appel van het eerste verhaal nog deden denken aan het linkerpaneel van zijn Laatste Oordeel, dan eindigen we nu middenin de optocht der verdoemden. Bosch is niet de enige schilder waar in de film op gealludeerd wordt. Zowel visueel als inhoudelijk is Brueghel nooit ver weg.

Trotseer de flatulente geintjes en schaarse subtiliteit en herinner u een uitspraak aan het begin van de film: tussen ernst en luim ligt de waarheid kruim.

Weer prachtig qua decors en attributen! Wel erg flauwe en een beetje oninteressante verhaaltjes (alhoewel ik ze na het lezen van rubenn's betoog er achteraf toch meer inhoud toedicht).

De Middeleeuwen zien er bij Pasolini wel realistischer uit als in bv. wangedrochten als 'First Knight' of 'Robin Hood: Prince of Thieves'.

Ik vind het altijd leuk om acteurs in bijrolletjes te spotten en zag al meteen Mr. Rumbold van de Britse comedy 'Are you being served?'

Iemand anders hem ook gezien????

In I Racconti di Canterbury tapt Pier Paolo Pasolini uit hetzelfde vaatje als bij Il Decameron. Veel middeleeuwse verhalen waarin het vaak om seks draait verteld voor de 'smaak van het vertellen'. Net als zijn voorganger (het eerste deel in de 'Trilogy of Life') is ook deze film vermakelijk. Visueel is de film zelfs vele malen sterker. Pasolini heeft de beschikking over decors en kostuums die stukken imposanter zijn en hij weet zijn middeleeuwen vol vuiligheid en seks nog geloofwaardiger te maken.

Helaas zijn de verhalen niet veel beter geworden en zelfs langer, onnodig lang. Het is soms even doorbijten maar dan hebben we wel een tamelijk unieke visie op een interessant tijdperk. Overigens toont Pasolini met z'n constant terugkerende rol aan ook nog eens een begaafd acteur te zijn. Vermakelijke film.

Stelden de verhaaltjes in "Il Decamerone" niet zo veel voor, hetzelfde kan gezegd worden van de verhaaltjes uit deze film met grote uitzondering van het tweede verhaaltje waarbij Pasolini weer een taboe doorbrak; het tonen van het bedrijven van de herenliefde. Wat de consequenties hiervan waren liet Pasolini duidelijk zien in wat voor mij wel zijn grootste aanval op de corrupte Rooms Katholieke Kerk was. Sodomie wordt zwaar gestraft, maar als je genoeg geld hebt dan zien wij het door de vingers. Heb je het niet, dan kan de Heer niets meer voor je doen en zal hij je straffen door je levend te verbranden op een rooster en wel in het openbaar vóór een grote menigte. Ik moest bij deze scène onmiddellijk denken aan "De Grootinquisiteur" van Dostojevski, zeker toen ik die kardinaal in beeld zag die dit schouwspel regisseerde vooral om bij de kudde angst in te boezemen, zodat hij door de kudde gevreesd werd en zodoende ongebreidelde macht op hun kon uitoefenen. Dit soort praktijken komen helaas ook anno 2010 in bepaalde landen nog steeds voor. Alleen wordt het lot van de slachtoffers daar niet bezegeld door levend geroosterd maar door levend gestenigd te worden. Tja, wat is erger.

Werd in "Il Decamerone" door Pasolini het leven in de Middeleeuwen al schitterend uitgebeeld; in deze film zou Pasolini het nog beter doen, waarbij vooral de mooie dansscènes en de prachtige Middeleeuwse muziek opvielen waardoor je nog meer van de Middeleeuwse sfeer kon proeven van deze mooi vormgegeven film. De slotscène deed mij zeer sterk denken aan de apocalyptische surrealistische schilderijen van Jeroen Bosch.

Een minpuntje vond ik dat de voertaal van deze film waarvan de verhalen zich in het Engeland van de 14e eeuw afspeelde niet in het engels was, terwijl de liederen die je hoorde wel in het engels waren. Maar goed, Pasolini zal daar wel niet de middelen voor gehad hebben.

Rest mij ten slotte nog iets te zeggen over het gemiddelde op Movie Meter van deze film; Die is schandalig laag.

4,0*

Typische jaren 70 pulpfilm met wel veel bloot. Het verhaal (zeg maar gerust verhaaltjes) stelt weinig maar het wordt wel luchtig verteld en hier en daar zitten er ook wat humoristische momenten in (o.a. de scene met de gloeiende pook tegen de kont). Het grote pluspunt van deze film is zoals aangegeven het vele bloot (o.a. veel roodharige poezen). De film staat hier betiteld als een drama maar dit is natuurlijk niet meer en minder dan een erotische klucht.

Aardige Middeleeuwse klucht wisselt flauwe met leuke scenes af, waarbij de Chaplin scene er wel uitspringt. Pasolini zelf is Chaucer, voorgesteld als een deugniet die "ooh la la verhaaltjes" neerpent. De sets zien er verzorgd uit, wat je van de gebitten van de meeste acteurs niet kunt zeggen. Acteerwerk oogt soms wel wat amateuristisch, wat ook deels door de nasynchronisatie komt. Af en toe wat merkwaardig stemwerk, met name Allison leek wel een helium-ballonetje tot zich te hebben genomen.

Leuk om een keer gezien te hebben.

Pasolini en Chaucer

Zo'n kleine 2 jaar geleden was er een retrospectief rond Pier Paolo Pasolini in Cinema Zuid maar na Salo (waar ik indertijd halverwege de zaal heb verlaten) had ik eigenlijk het wel wat gehad met de Italiaan. Hij is ook zo enorm wisselend qua kwaliteit waardoor je de ene moment kunt weggeblazen worden door een film als Mamma Roma en de andere keer je kunt afvragen naar wat voor film je nu eigenlijk zit te kijken wanneer je Teorema voorgeschoteld krijgt. Wegens omstandigheden de Trilogy of Life compleet gemist, maar had de DVD van Racconti di Canterbury nog ongezien liggen.

En daar nu eindelijk eens aan begonnen. Waarom? Geen idee, maar ik had opeens terug zin in Pasolini. Alleen jammer dat het niet het verhoopte succes is geworden. Racconti is in ieder geval de regisseur ten voeten uit. Toffe sets waarbij je je echt in de Middeleeuwen waant, hier en daar een vleugje humor (het openingsverhaal onder andere) en uiteraard ook hier en daar wat vrouwelijk/mannelijk naakt. Alleen ligt het tempo ook redelijk onstabiel en maakt Pasolini de onbegrijpelijke keuze om zijn verhalen niet wat beter in te leiden. Nu val je bijna letterlijk van het ene verhaal in het andere en dat had toch makkelijk opgelost geraakt mocht hij iets meer structuur geïntroduceerd hebben. Hij verfilmt ook niet alle Canterbury Tales van Chaucer - die schreef er 24 terwijl Pasolini er maar 8 gebruikt - en ook daar is niet alles even goed gelukt. Zitten een paar pareltjes tussen in ieder geval, zeker dat einde is wel een erg vreemde what the fuck, maar ook een paar waar de verveling snel toesloeg.

Pasolini is van een beetje zelfverheerlijking niet vies en draaft zelf op in de rol van Chaucer. Een leuke zet in ieder geval, ook omdat hij er hier ogenschijnlijk veel plezier aan beleefde. Dat monkellachje en krassen met zijn pen.. Het is leuk om hem bezig te zien. Verder weer de vertrouwde gezichten uit het oeuvre van de regisseur. Zo draaft Ninetto Davoli nog eens op, hetzij wel in een redelijk abominabele Charlie Chaplin imitatie, en is het altijd wel fijn om Franco Citti nog eens terug te zien. De rol van de duivel is hem in ieder geval op het lijf geschreven. Racconi is ook de zoveelste samenwerking met Ennio Morricone die de soundtrack voor zijn rekening neemt. Niet meteen het beste werk van de man, maar in ieder geval een stuk beter dan hetgeen hij voor bijvoorbeeld Prima della Rivoluzione of Giù la Testa neerpende.

Hoewel mijn score het misschien niet doet vermoeden, heb ik wel zin om Pasolini opnieuw wat verder te onderzoeken. Ik heb Il Vangelo secondo Matteo ook nog liggen en dat lijkt me misschien nog wel één van zijn interessantste films te zijn. Verder vooral veel documentairewerk dat ik nog niet heb gezien en afgaande op Comizi d'Amore mis ik daar niet veel bij.

2.5*

"De vertellingen van de pelgrims naar Kantelberg", (oftewel The Canterbury Tales) zijn een raamverzameling van 22 verhalen in Middelengels (volkstaal) die in de 14e eeuw werden geschreven door Geoffrey Chaucer. In deze film zijn de verhalen; The Cook's Tale, The Friar's Tale,The Miller's Tale, The Summoner's Tale, The Wife of Bath's Tale en de Merchant's Tale te zien. Sommige blijven dicht bij het oorspronkelijke verhaal en een aantal andere worden verfraaid.

Filmmaker Pier Paolo Pasolini veroorzaakte in de jaren '60 en '70 in Italië misschien opschudding bij de kerken en de Italiaanse regering. Echter heden ten dage lijkt mij daar nog maar weinig van over en visueel vond ik het allemaal maar armtierig. Wel positief was het dat de film werd opgenomen in de middeleeuwse stad Canterbury werd opgenomen. Tja en als je gaat voor controversie is het natuurlijk logisch dat je kiest voor de fabliau's korte, erotische satirische vertelling die de Canterbury Tales zijn opgenomen. Seks en religie staan toch al vaak op gespannen voet met elkaar.

Zodoende worden de verhalen teruggebracht tot een reeks schunnige verhalen met veel blote boezems, billen en mannelijke geslachtsdelen en herenliefde. Nu bestaat deze film wel uit verschillende verhalen, maar gaf de complete film chaotische en fragmentarisch gevoel. Het mist, elke vorm van structuur. De regisseur speelt zelf Chaucer die de verhalen tussendoor schrijft, maar dit vertelaspect is volkomen willekeurig.

De verhalen bevatten veel komische gebeurtenissen maar ik heb niet iets gezien wat mij tot lachen aanzette. Dieptepunt was voor mij het Chaplinesque slapstick-klucht waarin een man met een bolhoed en een stok op een irritante manier soms zingt/chant. Maar ook direct aan het begin leverde het al gefronste wenkbrauwen op als een vrouw langdradige ongeïnteresseerde monologen kweelt over haar weefkunsten en seksuele bekwaamheid. De finale die zich afspeelt in de hel was een visuele ontwerp duidelijk geïnspireerd naar een schilderij van Hieronymus Bosch was daarentegen wel nog opvallend

Het acteerwerk was voor een groot deel ook maar belabberd en denk dat het belangrijkste castingcriteria was of er de bereidt was om de kleren uit te doen. Er werden ook liedjes gezongen maar die zijn er erg slecht gezongen en irriteren daardoor nogal. Tja misschien was het in zijn tijd iets opvallends en schokkends maar de film is niet echt goed verouderd. Waardoor ik moeite had om dit uit te kijken. Niet ze erg geslaagd dus!

Meer van hetzelfde. Zoals hierboven al gemeld was Decameron en verrassend grote hit en wilde producenten meer van dat. Pasolini nam wat sowieso al een Britse variant op de Decameron was en bewerkten dat tot de tweede film in Pasolini's trilogie van het leven. De eerste vond ik nog vrij goed (al is het zeker niet zijn beste film). Deze is helaas een pak minder goed gelukt. De opbouw van de gekozen verhalen is een issue. Vaker een sfeerschetsje dan een verhaal dat een punt maakt. Ook doet Pasolini in minstens twee verhalen een poging om iets slapstickachtigs te brengen en het resultaat daarvan is niet goed. Het is aan de koppen en de beeldtaal te danken dat het niet volledig de mist in gaat. Maar dit is wel Pasolini's minste van wat ik tot nu toe zag. De man zelf scheen niet tevreden. De jury in Berlijn wel. Hij kreeg de gouden beer voor deze film.

Wel een heerlijk geschift einde.