Cave of Forgotten Dreams (2010)

Gezien op Docville (documentairefestival, was daar openingsfilm) in 3D.

Was jammer genoeg tegenvaller, op papier veel interessanter dan de film uiteindelijk was.

Om te beginnen was de kwaliteit van de 3D maar matig (omdat er in de grot zelf niet met het beste materiaal gefilmd kon worden), in zoverre dat je zelfs maar amper een verschil zag als je het brilletje afzette. Erg teleurstellend, want op zich moet zo'n grottenomgeving toch ideaal zijn om knappe dingen te doen met 3D. Het zal ook wel niet geholpen hebben dat de crew op een vast pad moest blijven en dus maar weinig bewegingsvrijheid had (en de camera dus ook). Visueel dus redelijk braaf, al moet wel gezegd worden dat de tekeningen zelf wel verschrikkelijk knap zijn (zeker in combinatie met het relief van de grot) - al worden ze zoveel in beeld gebracht dat je het op den duur wel hebt gezien.

Verder is de documentaire op inhoudelijk gebied gewoon saai, de archeologen hebben amper iets interessant te vertellen en komen zelfs vaak over als spirituele halve zolen. Er is ook nergens aan te zien dat dit een film is van een regisseur van het kaliber van Herzog, het is gewoon een ABC documentaire, zeer standaard, en zelfs eerder televisiemateriaal dan cinema. Acuut gebrek aan relativering ook, enkel heel even voel je de hand van de regisseur als hij enkele onderzoekers die zichzelf te serieus nemen te kijk zet. Het lijkt dat ie het onderwerp gewoon met teveel respect wil benaderen ipv met gezond verstand en eigen visie.

Daarenboven vond ik de soundtrack echt verschrikkelijk. Gewoon stilte was vaak zoveel beter geweest.

30000 jaar oude grottekeningen die nog in super staat verkeren. Prachtige tekeningen die dieper zijn dan simpele schetsen. De docu vertelt het verhaal van wetenschappers die de grot bezoeken en proberen te ontcijferen hoe en waarom de tekeningen tot stand zijn gekomen.

Opzich wordt het prima verteld, behoorlijk boeiend, een beetje een dromige toon en de muziek heeft me in slaap gesust, maar er wordt goed alle aspecten van de verschillende perspectieven verteld.

Zijn super speciale tekeningen. Een must see !

De grot is wonderschoon, sprookjesachtig mooi, met bv glitterende oppervlakken en uitsteeksels en zeer uiteenlopende vormen. Prachtig. In ieder geval is het waardevol dat deze beelden zijn gemaakt van de tekeningen binnenin de inmiddels weer afgesloten grot (tegen schimmelvorming etc). De tekeningen schijnen 30.000 jaar oud te zijn. Mooiere en meer gedetailleerde tekeningen dan we tot dan toe hadden gevonden.

De muziek is mooi en stemmig, maar vaak veel te hard, snerpend in de oren, terwijl ik de voice-over probeerde te verstaan. De eerste voice-over (kwam later helaas terug) vond ik vreselijk. Meestal geen probleem met Engels sprekende Fransen of Duitsers (Werner Herzog himself??), maar dit was niet te harden voor mij.

Verder werd er erg veel gefantaseerd in plaats van wetenschap bedreven. Over bv dieren die met 8 poten getekend zouden zijn, terwijl ik er duidelijk gewoon 4 waarnam. En de Minotaurus die een vrouw bevruchtte was volgens mij gewoon een leeuw bovenop een bizon om 'm te verscheuren. En een zweverig fantasieverhaaltje over paarden met open bek i.p.v. dicht, waar ging het over?

En dat de getoonde tekeningen de beste kunst sinds mensenheugenis zou zijn?? Ik vind het uitermate arrogant om bv ALLE hedendaagse kunst zo opzij te schuiven. Niet alleen ongeloofwaardig, maar voor mij echt onzin.

Door deze docu heb ik helaas wat minder vertrouwen in de archeologie gekregen.

Wat hadden trouwens die albino krokodillen met de grot en de tekeningen te maken???

(te) Rijke fantasie, nogmaals.

Als historicus heb ik toch met open mond zitten kijken naar deze docu, al kan ik me bijzonder goed voorstellen dat dit voor veel mensen een saaie bedoening zou kunnen zijn. Wie zich niet interesseert in de prehistorische mens, vroege kunst of grotten, heeft weinig om zich negentig minuten lang te vermaken. Tel daar de bijzondere muziek, beperkingen met filmen die de grot oplegde en Herzogs narratie bij op en je hebt nog een aantal potentiële punten van ergernis.

Echter, de beelden spraken voor zò ontzettend voor zich dat de rest er weinig toe doet. Geweldige tekeningen in die prachtige grot van 30.000 jaar oud, hoe goed ze er nog uitzien en wat er uitgebeeld werd, was fascinerend. Zo'n vroege vruchtbaarheids-afbeelding van een vrouw en een stier zegt toch iets over de manier van denken van deze vroege mensen. Ook het uitdrukken van beweging bij Bizons en vechtende neushoorns was behoorlijk indrukwekkend.

Aanrader voor kunst en geschiedenis (prehistorie eigenlijk) liefhebbers, maar niet voor mensen die wel eens roepen 'nou, gebeurt er nog eens wat?'. Kijk vooral even de trailer om te zien of het wat voor je is, spoilerfree.

Nog nooit zo'n lage beoordeling hoeven geven voor een film van Werner Herzog. Volgens mij is hij zelfs nog nooit onder de 3,5 sterren gezakt bij mij (en dat is al uitzonderlijk).

Het grootste probleem? Herzog zit vast aan materiaal met filmisch te beperkte middelen om hier een film over te maken. Het gaat over het gissen naar dromen van mensen 35.000 jaar geleden en het enige wat hij daarvoor kan laten zien zijn wat wandtekeningen en (saaie) archeologen. Ik begrijp Herzog's enthousiasme rondom deze grot volledig maar met zijn ervaring had hij moeten weten dat hier geen film van is te maken. Zelfs niet met 3D (die technisch niet helemaal geslaagd is maar haar essentie duidelijk aantoond).

Fijn dat deze documentaire twee jaar na dato alsnog een release krijgt in Nederland. Zoals ik al zei was dit de enige film die ik echt in 3D wilde zien en daarin komt hij ook gewoon goed tot zijn recht. Toegegeven, doordat Herzog maar beperkte middelen de grot in kon nemen, inclusief alleen draagbare camera's, had hij niet de beste 3D-technieken tot zijn beschikking en dat zie je er duidelijk aan af. Dat is echter een compromis waar ik geen problemen mee heb, want het effect mocht er zijn. Hier is een 3D-film waar ik soms naar wilde uitreiken om de grotwanden aan te raken.

De enige vrees was dat anderhalf uur wat al te lang was voor een documentaire over een grot en wat primitieve schilderingen. Uiteindelijk bleek ik het makkelijk te kunnen volhouden. Daarbij geef ik meteen toe dat ik niet altijd even aandacht oplette, maar ik bedoel het hier als een compliment als ik zeg dat Cave of Forgotten Dreams een lekkere film is om bij weg te dromen (nee, niet in slaap vallen). Die mysterieuze schilderingen in die beperkt belichte grot geven gewoon een dromerig sfeertje. Een sfeertje dat Herzog graag voorziet van een voor hem typische voice-over, waarin hij het niet kan laten om iedere associatie die hij kan bedenken op te noemen. Die associaties zijn afwisselend diepzinnig en onzinnig, maar dat maakt het zo typisch Herzog en persoonlijk kan ik daar geen genoeg van krijgen, want hij weet het altijd mooi te brengen. Ik ben dan waarschijnlijk ook een van de weinigen die zijn stem goed kan hebben.

Herzog laat het kunsthistorische belang van de schilderingen vooral uitleggen door wetenschappers en zelf mijmert hij meer over eeuwigheid versus vergankelijkheid. Terecht wat mij betreft, want wat mij zo raakte aan deze documentaire was die spanning. Het heeft gewoon iets mysterieus om te kijken naar schilderijen gemaakt door mensen zo lang geleden dat onze hoofden er niet bij kunnen dat er zoveel tijd überhaupt verstreken is. Het zal vast niet voor iedereen interessant zijn, maar ik kon er wel inkomen dat er mensen zijn die ontzettend graag willen weten wie die schilders waren en waarom ze bepaalde afbeeldingen zo gemaakt hebben. We kunnen alleen maar speculeren en dat is wat de film vooral doet, maar Herzog mist daarbij niet het punt dat het gaat om een nogal existentiële kwestie als we erbij stilstaan dat alles wat de mens maakt ooit onbegrijpelijk zal worden. Oké, het is wat onhandig (maar typisch Herzog) om daar albino-alligators bij te betrekken (zeker omdat Herzog zo ver gaat om te beweren dat albinisme veroorzaakt wordt door radiatie, wat onzin is), maar het idee wordt meer dan duidelijk.

En zo merkte ik dat ik flink zat te mijmeren over vergankelijkheid en dat soort zeken, terwijl ik toch wat overdonderd werd door de prachtige grotschilderingen. Die zijn het meest eeuwige dat we als mens kunnen zien van wat andere mensen voor ons hebben gemaakt. Misschien is het de romanticus in me, maar ik vind dat erg ontroerend.
4*

Prachtige 3D documentaire. De beelden zijn echt overweldigend. De 3D techniek werkt heel goed omdat het licht- en schaduwspel op de muren erg belangrijk is, vroeger konden de mensen alleen maar iets zien in de grotten met fakkels. De 3D zorgt voor diepte en maakt de tekeningen daardoor veel levendiger.

De vertelling van Herzog is fijn, de interviews alleen niet altijd even boeiend. Ook jammer dat hij de ervaring zo erg inkleurt met de nogal bombastische muziek op het einde, je zou het spirituele van de tekeningen zelf moeten voelen zonder daar zodanig door gedwongen te worden.

Al met al een boeiende, ietswat ongebalanceerde maar zeer mooie ervaring.

Volledige recensie

Haha, die Herzog. Begeeft zich wederom op het pad van een curieus, historisch verhaal dat bewandeld wordt door excentrieke personages. Veelal laat hij ze in waarde (de grote kracht van Herzog's documentaires), maar in Cave of Forgotten Dreams kan hij enige pesterijtjes niet laten jammer genoeg. Je zou bijna denken dat Michiel van Erp hem advies heeft gegeven...

Herzog neemt in ons mee naar een grot vol gave (in dubbele betekenis) prehistorische tekeningen. En hij gaat met de tijd mee, in 3D (echo echo echo). En eerlijk is eerlijk, het heeft in deze documentaire wel belang. Ook al moet je je flink concentreren en zelf je ogen focussen en bijstellen, want de computertechnieken blijven achterwege. Waardoor veel bezoekers ook dachten dat hun 3D-bril het niet goed deed, stelletje achterlijke idioten. Zo moest ik mijn concentratie nog meer inzetten om me voor de volle 100% te focussen op de wonderschone pracht en praal van tekeningen, botten van holenberen, en een walhalla aan stalagmieten en stalagtieten en kristallen, kristallen en nog eens glinsterende kristallen (je zou bijna denken dat je in de verkeerde zaal zat, bij die K3-film of zo).

Herzog had helaas te weinig tijd en ruimte om daadwerkelijk anderhalf uur vol te schieten met mooie plaatjes in de grot. Wellicht dat de documentaire slechts 35 minuten afspeelt in de grot, en de rest daarbuiten. Met interviewtjes en gezellige onderonsjes met onderzoekers en een geschiedenisles over vrouwelijke fallussymbolen. Best geinig en interessant, maar soms ook een 'dat weet toch iedereen'-gevoel.

De schitterende scenes in de grot vormen natuurlijk het middelpunt en hoogtepunt van het geheel. Ook al interpreteert een ieder er maar wat op los in de documentaire, de kijker zelf kan het ook met z'n ogen door middel van een irritante bril op de neus. Fascinerend is dan ook het steekwoord wat het beste past.

Prachtige grot hoor, en echt wel interessant, maar die rotstekeningen heb ik na een half uur wel gezien, en ik heb er geen behoefte aan keer op keer op keer dezelfde rotstekeningen te zien. Mooi om eens te zien, maar veel te langdradig. De 3D vind ik in deze film zeer onprettig, vooral de gedeeltes in de grot door de kleine ruimte, waardoor mijn ogen continu bezig waren met scherpstellen. Zeer vermoeiend. Af en toe werd de stilte in de grot genoemd, maar ik heb het niet gehoord. Een continu gezang werd op een gegeven moment vervelend, en wanneer het "stil" was, hoorde je weer een hartslag op de achtergrond. Echte stilte? Geen moment. En dat in een grot waar tienduizenden jaren geen mens is geweest.

Schitterende intrigerende grot.

Je zou verwachten dat ze met met de 3-D insteek technisch gezien alles uit de kast zouden halen, dat is geenszins het geval. Het is allemaal vrij recht-toe-rechtaan filmwerk.

"Elke millimeter van de grot zit in de computer", heel mooi, maar daar wordt dus eigenlijk niks mee gedaan, ja de grot zelf zien we in puntjes, niet de tekeningen waar het om draait.

Ook qua achtergrond is het een beetje een ratjetoe van personages die iets over de scheppers van de tekeningen trachten te vertellen. Een beetje als een verslaggever voor het journaal interviewt Herzog wat mensen, om er verder niet op in te gaan of uit te werken wat ze beweren. Vrij oppervlakkig blijft het.

Zegt iemand iets interessants, namelijk die man die verteld dat vroeger in de oertijd de scheiding tussen mens en dier lang niet zo duidelijk was als nu, de dieren stonden meer naast de mens, dan wij boven hen. Ook de spirituele wereld stond veel dichterbij (bijna) tastbaar. Nu wordt het boeiend dacht ik, maar het blijft bij deze opmerkingen....

Grotten: het blijft een fascinerend onderwerp als je het mij vraagt. Deze documentaire hield mijn interesse in stand en brengt een leerzaam beeld van de ondergrondse ruimtes. Iedere keer dat het beeld even zwart werd zette ik me schrap voor de onderbreking omdat National Geographic meestal opstaat met dit soort thema's. Fijn dus zonder reclame. Vergezeld door mysterieuze achtergrondmuziek, vloeiende camerabewegingen en informatieve gesprekken wordt er een boeiend verhaal gecreëerd. De 'stoffelijke vondsten' die de onderzoekers waarnemen vertellen iets over het verleden waarbij niet precies duidelijk is wat de boodschap er van geweest zal zijn. Mooi dat ze de camera op een stok wisten te bevestigen waardoor ze de achterkant van die hangende rots konden filmen (al bleef mij die 'naakte dame' wat onduidelijk). Ik waardeer de moeite van alle betrokkenen om zo'n cultureel erfgoed bij het grote publiek aan het licht te brengen.

Matige, langgerekte documentaire.

De grot zelf met haar rotstekeningen is wel fascinerend en prachtig om te zien, echter hoeft dat allemaal echt niet zo lang te duren zoals hier het geval is. Op een gegeven moment heb je het allemaal al wel bekeken.

De beelden in de grot worden afgewisseld door korte babbels met onderzoekers, die op hun beurt ook niet al te veel nieuws te melden hebben behalve hoofdzakelijk wat speculaties. Die interviewtjes zagen er trouwens ook maar grauw en amateuristisch uit.

Ook de spirituele fluitenkruid muziek kwam mij op een gegeven moment de strot uit en het nut van dat betoog op het einde met die albino krokodil is mij ook volledig ontgaan. Het zal wel iets diepzinnigs moeten voorstellen, maar persoonlijk bestempel ik het liever als gezwets in de ruimte.

Nee, dit had een doorsnee filmploeg van de EO ook wel kunnen maken, waarschijnlijk nog wel korter en bondiger ook.

2,0 - 2,5*

Werner Herzog is een regisseur, die me meestal wel weet te boeien. Hij maakt graag documentaires, heeft een grote interesse voor aparte, opvallende zaken, weet alles meestal fijn in beeld te brengen en verteld het vaak ook nog eens op een fascinerende manier.

Dit is voor mij de eerste documentaire, waar dat niet zo lijkt te lukken. Het is in ieder geval een prachtige grot en alle tekeningen en alles wat er nog uit de oudheid overgebleven is, is zeker mooi om te zien. Het is echter een onderwerp dat je na pak hem beet drie kwartier wel weer grotendeels gezien hebt. Hier en daar komen telkens wat mensen aan het woord, die wat proberen te vertellen over de geschiedenis van de grot en over degenen die de tekeningen gemaakt hebben. Maar ook dat had ik op een gegeven moment wel gezien en gehoord. Ik ben van nature ook niet echt een schilderijenliefhebber. Het is dat Herzog alles mooi filmt en hier en daar voor wat broodnodige afwisseling weet te zorgen, waardoor de tweede helft nog enigszins voortkabbelt.

Het haalt het wat mij betreft dan ook niet bij zijn betere documentaires. Ik waardeer het enthousiasme en de manier waarop Herzog te werk gaat, maar dit is voor mij een lichte tegenvaller en zowaar de eerste keer dat ik een (kleine) onvoldoende aan Herzog moet uitdelen.

2,5*

Herzog in de Grotte Chauvet.

Wellicht ietwat geholpen door de smoes dat de documentaire via de 3D een enorme toegevoegde waarde zou hebben. Of dat zo is laat ik maar in het midden, want ik zag 'm gewoon thuis op een platte tv. Niettemin een erg interessante documentaire, ondanks dat ik over de grot zelf al een serieus naslagwerk gelezen had en er op die manier dus nog wel voldoende van in mijn hoofd had, ondanks dat dat naslagwerk in het Frans was.

En ik ken de streek ook wel ietwat van de vele vakanties daar in de buurt. Niet zo moeilijk te begrijpen dat mensen daar 35000 jaar geleden al wonen wilden, en daar schiet me ook bij te binnen hoe huiselijk een ietwat vergelijkbare grot in de Pyreneeën aanvoelde. Toch, wat de mensen van toen precies zochten en deden in déze grot blijft voldoende raadselachtig. Wat mij keer op keer verbaast is dat de tekeningen die er zijn vrijwel allemaal goed gelukt zijn - nauwelijks een fout lijntje te bekennen. Gummetjes hadden ze toen nog niet, denk ik dan.

Even verbijsterend is dat op de bodem van de grot in de zachte ondergrond voetafdrukken van een wolf, holenberen en een kind gevonden zijn. Niet voor niets dat er geen toeristen worden toegelaten, en dat de wetenschappers alleen voorzichtig over een smal vlondertje kunnen lopen.

Herzog's benadering van het verhaal is een beetje zijn standaard verhalende ego-documentaire - hij vertelt het verhaal vanuit zijn belevingswereld, en laat de wetenschappers hem uitleggen wat hij ziet. Soms werkt dat prima, hier vind ik het wat mager. Het fragment met de geurdeskundige had van mij wel weggelaten mogen worden bijvoorbeeld, en in plaats daarvan wat langer en uitgebreider de tekeningen zelf. En waarom de bezinnende uitsmijter dan in de Ferme aux Crocodiles moest zijn? Ongeveer even toepasselijk als wanneer hij in het Berenbos van Ouwehands was gaan zoeken naar verdieping. Sterker nog, dan was er nog de link van holenbeer naar bruine beer geweest.

Wellicht dat de 3D beelden inderdaad iets toevoegen. Maar misschien even zinvol om een keer in het museum bij Pont-d-Arc te gaan kijken - dat een paar jaar geleden is opgeleverd, en waar een volledige reproductie van de grot in gemaakt is. En daar mag je wél in als toerist.

Herzog en drie crewleden kregen exclusieve toegang tot de Grotte Chauvet bij Vallon-Pont-d'Arc nabij de rivier Ardèche in Frankrijk. Deze in 1994 ontdekte grot is alleen toegankelijk voor wetenschappelijk onderzoek om het klimaat in de grote zo goed mogelijk in stand te houden. De grottekeningen zijn veruit de oudste ter wereld en in combinatie met talloze andere archeologische vondsten plaatsen de geschiedenis van de mensheid en van hun cultuur in een nieuw perspectief. Herzog begint met een gedetailleerd verslag van de vondst van de grot, de nauwkeurige voorbereiding op de expeditie en recreëert zo een gevoel van exploratie. Ondanks de technische beperkingen zijn de beelden indrukwekkend en experts geven met zichtbaar enthousiasme achtergrondinformatie. Als je jongeren warm wilt laten lopen voor archeologie, paleontologie of kunstgeschiedenis, dan is dit een aanrader. De indrukwekkende muzikale score is van de Nederlandse cellist/componist Ernst Reijseger (Ajax: Daar Hoorden Zij Engelen Zingen). Opgedragen aan Jean-Marie Chauvet, Éliette Brunel en Christian Hillaire, de ontdekkers van Grotte Chauvet.