Bílá Paní (1965)

Echt een product van de Praagse Lente deze film en wel één van de dapperste en met het meeste kritiek daarin. Gebaseerd op een echt spookverhaal (dat van de witte dame Perchta van Rožmberk, die schijnt te worden gezien in een aantal kastelen in Tsjechië) wordt de draak gestoken met de communistische systeem, de bewindslieden van toen en het soms blind volgen van de massa.

Voor de mensen van toen moet dit vast erg grappig zijn geweest, maar wij weten niet hoe het is om in het systeem van toen te moeten leven en de absurditeit van sommige beslissingen van het bewind van toen. In deze film brengen de voorzitter en de secretaris er niet veel van klaar en smeken de mensen maar bij het portret van de witte dame in de hoop dat zij een pad aanlegt of een waterleiding maakt. Als zij gehoor geeft aan de smeekbedes zijn de leiders hier helemaal niet blij mee, geloven ook niet dat zoiets zo maar kan en ze doen er alles aan om (het geloof in) de witte dame te ontkrachten.

Sterk aan de film - en de redding van de film en de makers waaronder de crème de la crème van het Tsjechische acteursgilde zoals Hrusinský, Brodský, Kopecký en Mensik- is dat niet alleen de communistische leiders een veeg uit de pan krijgen. De kritiek is multi-interpreteerbaar en is vast zo uitgelegd nadat de Praagse Lente weer de kop was ingedrukt (daar allen gewoon mochten doorwerken, terwijl vele regisseurs lang niets mochten meer mochten maken):

De mensen (de 'massa') omdat ze alles maar klakkeloos aannemen en helemaal als ze daardoor dingen krijgen zonder er iets voor hoeven te doen. Ze verwachten dat alles maar voor ze geregeld wordt zonder dat ze zelf hoeven te denken of iets te doen.

De kritikasters, zoals het karakter van Brodský, het is gemakkelijk om op de barricades te staan, maar niet als je een gezin te onderhouden hebt.

De kerk (ze geloven van alles en nog wat, maar een spook kan toch ècht niet?), de wetenschappers, de corrupte gemeentewerkers, alles komt aan het bod.

Historisch gezien is dit dus een enorm interessante film. Helaas wordt het een en ander soms wel wat saai uitgewerkt. De lange dialogen tussen de machthebbers zijn (voor ons, wellicht niet voor Tsjechen?) wat mij betreft wat saai.