Arvo Pärt 24 Prelüüdi Ühele Fuugale (2002)

Regisseur Dorian Supin maakte in 1990 al een documentaire over Arvo Pärt voor de Estlandse televisie. Daarna schoot hij jaren lang materiaal en besloot hij een tweede documentaire samen te stellen. Naast nieuw materiaal van onder meer repetities op verschillende locaties, beelden van het schrijven, beelden van zijn omgeving, gebruikte hij ook archiefmateriaal.

Het resultaat is tamelijk geslaagd. De vele korte interviewmomenten schetsen zijn achtergrond, misschien niet diep genoeg. Het is ook een eigenaardige persoon om te interviewen, vooral als je weet dat hij een gereserveerd persoon is. Geheel onverwacht zien we helemaal op het laatst een emotioneel persoon terwijl hij verteld over zijn herinneringen aan een Estlandse radiozender. Een zeldzaam emotioneel moment.

Wat ook fijn is om de componist in zijn eigen omgeving te zien; vruchten plukken in het bos, naar een markt gaan en een fluitje te kopen, trachten een knoop te laten vastmaken door een vrouw met naaimachine. Ook de vorige film bevatten van dat soort moment (de componist in een roeiboot).

De repetities zijn intrigerend, maar het zijn slechts te korte fragmenten. Zou graag nog eens dat iemand een opname of repetitie registreert, zonder randzaken, zonder commentaar. Je ziet bijvoorbeeld, ik meen bij een repetitie van Fratres, dat de componist een thermometer gebruikt als indicator voor wat er ontbreekt aan de uitvoering van een kort stuk. Hilarisch fragment. Ook bij een andere repetitie is een zeer sterk moment waarbij een sopraan zichtbaar zwaar aangegrepen is door de hoge maten van inspanning die haar gevraagd werd.

Misschien dat het allemaal, naar persoonlijke maatstaven, allemaal nog iets te vlak is, maar is al stukken beter dan de gemiddelde documentaire over een componist.Minder fijn is dat het toch wat fragmentarisch aandoet.

Echter dat valt in het niets bij een werkelijk onbeschrijfelijk stukje! Pärt laat zijn oorspronkelijke partituur van Für Alina laat zien. De noten zijn met verschillende kleuren aangemerkt. De aanwezige vragen hem waar iedere kleur voor staat; dit blijft, dit misschien, dit is contrapunctie en dit gaat weg. Het ultieme, gedetailleerde bewijs van hoe het stuk tot stand is gekomen. Een vrouw vraagt of hij de gekleurde noten kan spelen die hij verwijderde, wat iets zeer intrigetrends zou kunnen onthullen. Typisch een moment waarvoor je een documentaire als deze kijkt. Echter, op dat moment staan ze abrupt allemaal op. De vrouw die het verzoek deed geeft aan dat 'het tijd is''. Tijd waarvoor, om te gaan slapen? Iedereen loopt vlug de kamer uit, de vrouw glimlacht nog even in de camera en doet de lichtknopjes uit. Puur sadisme.