Cropsey (2009)

Of je nu gelooft dat Rand echt de dader is (ik persoonlijk niet), deze documentaire is best aardig omdat de waarheid in het midden blijft.

De docu is het interessantst als het zich bij de feiten houdt, want die sensationele insteek is een zwakke poging om het allemaal een beetje geruchtmakender te maken. Ik wist van te voren niet waarop de verhalen van Cropsey gebaseerd waren, dus wat dat betreft was dit een geslaagde documentaire, alleen had ik graag gezien dat de makers het meer bij de feiten hadden gehouden.

Barbara Brancaccio en Joshua Zeman zijn niet de meest getalenteerde interviewers, maar ze hielden mij aan de buis gekluisterd en daar draait het uiteindelijk toch om. Het verhaal barst van de mysterie en de setting die daarbij om de hoek komt kijken kan niet beter. Een oud en vervallen opvangtehuis in het bos waar vroeger geestelijk gehandicapten onder erbarmelijke omstandigheden 'verzorgd' werden. En als je denkt dat het niet mooier kan, blijkt er ook nog eens een ondergronds tunnelstelsel te zijn die door daklozen regelmatig gebruikt wordt. Menig horrorregisseur verzint het niet beter en in het geval van Cropsey is het niet eens fictie.

Het hele uitgangspunt sprak me al erg aan. De docu is helaas niet erg gepolijst en Brancaccio en Zeman springen wat van de hak op de tak richting einde, als ze wel heel weinig aanknopingspunten gebruiken om er maar wat extra sensatie in te gooien in een welhaast Blair Witch-achtige sfeer. Onnodig, want het verhaal op zich is al spannend genoeg. De vraag wie zeven kinderen heeft ontvoerd (en omgebracht?) staat centraal. Andre Rand draait voor de ontvoeringen (en moorden) op, maar overtuigend is het bewijs tegen hem niet. Verschillende mensen worden geïnterviewd, van een drugsverslaafde die zich 'plots' weer herinnert wat twintig jaar terug is voorgevallen tot politiecommissarissen: een breed scala betrokkenen wordt ten tonele gebracht. De een is betrouwbaarder dan de ander, waardoor het lastig is om zelf een oordeel te vormen. Drugsverslaafden die jaren na dato ineens de waarheid claimen te hebben, kan ik niet serieus nemen. Maar betrouwbare getuigen die welhaast te toevallige zaken aankaarten, zijn weer een ander verhaal.

Positief is dat de makers je niet sturen: de documentaire claimt niet de waarheid te achterhalen, maar is op zoek naar een waarheid. Fijne insteek. Rand heeft zijn uitstraling en verleden niet mee, maar is hij ook echt een doorgedraaide moordenaar of heeft de kleine gemeenschap hem aangewezen als zondebok? Zeg het maar.

* * * ½

Van alles wat en daardoor nergens je van het. Het ontbreekt een beetje aan focus. Enerzijds lijkt het iets van plan te zijn met urban legends, deels in het algemeen, deels in het specifieke geval van Cropsey, maar het verzandt onderweg ook in wat meer documentaires doen met dit soort zaken, zoals advocaten, nabestaanden en al wat dies meer zij. Een paar keer dat het richting bepaalde horrorfilms kruipt, er is zelfs iets dat voor ware horror door mag gaan. De beelden in het psychiatrisch ziekenhuis, van, jawel, een jonge Geraldo Rivera, zijn niks minder dan schokkend. Niet zozeer de verdienste van de makers, die hun docu te veel heen en waar laten slingeren tussen een zoektocht naar feit en fictie. Zo blijft het allemaal iets te halfslachtig.

Het begint met een interessant uitgangspunt als documentaire: mythes en de kern van waarheden die ze bevatten. Helaas werd voor mij de mystiek van deze mythe van Cropsey op een gegeven moment uit het oog verloren tijdens de documentaire. De focus wordt dan verlegd op Andre Rand en daar vallen ze veel in herhaling. De documentaire zorgde er niet voor dat ik een goed beeld kreeg van Rand en daardoor deed het me ook niet zo veel. Het mysterie rondom de urban legend Cropsey had wat meer aandacht mogen krijgen en toch wat meer als rode draad mogen lopen.

*2

Docu’s. Niet iedereen houdt ervan, en het lijkt me niet onmogelijk dat dat percentage onder verstokte horrorliefhebbers nog wat lager ligt, al kan ik dat gevoel niet staven met cijfers. Ik mag zelf graag een goede documentaire kijken, en was wel benieuwd hoe het zou zijn om er eentje te zien die als ‘genuinely creepy’ wordt omschreven. Ik was niet zeker of Cropsey een mockumentary à la The Blair Witch Project zou zijn, of serieus. Wanneer de docu aanvangt met een urban legend over de Cropsey killer die zich in de tunnels onder de verlaten psychiatrische kliniek zou verschuilen, lijkt de boel eventjes gefingeerd. Maar al snel verschuift de focus en blijkt waarom dit soort verhalen juist daar zo verteld worden: op Staten Island blijken in de late jaren ’70 en het begin van de jaren ’80 een aantal kinderen te zijn verdwenen, waarvan vaak het lichaam nooit is gevonden. En is Andre Rand de man die voor dit alles verantwoordelijk is, of slechts een gemakkelijke zondebok?

We krijgen vlot daarna ook beelden te zien van hoe het eraan toe ging in Willowbrook Hospital aan de hand van een rapportage van een jonge Geraldo Rivera uit die tijd, en het is ronduit schokkend. Ook nadat je Titicut Follies (1967) gezien hebt, schrik je alsnog. De documentaire wisselt archiefbeelden als deze af met nieuw onderzoek, dat soms verrassende ontdekkingen oplevert, en meer dan eens toch wat verontrustende beelden, wanneer we bijvoorbeeld onverwacht ontdekken dat een van de toekomstige slachtoffers te zien is in het publiek bij een van de nieuwsrapportages uit die tijd.

Er zijn genoeg positieve Critic Reviews, maar ik moet zeggen dat ik de punten van kritiek op MovieMeter absoluut begrijp. Brancaccio en Zeman, lijken soms wat te los om te gaan met de collage van stukjes informatie die ze ons voorschotelen, en kiezen er soms simpelweg voor wat extra creepy sfeer, in plaats van verder de diepte in te gaan met hun onderzoek. Qua looks lijkt Cropsey ook wel wat op de eerder genoemde The Blair Witch Project, met zijn grainy low-fi shaky videocam beelden. Aan het eind van de docu weten we niet hoe het zit, maar de filmmakers pretenderen ook niet dat ze ons dat hebben verschaft. Kenmerkend genoeg wordt door een van de geïnterviewde mensen nog eventjes het Kuleshov effect aangehaald: we construeren verhalen in ons hoofd, en leggen zelf verbanden. Ook wanneer die er niet direct zijn.

3,3*

Matig.

In z'n concept nog wel een aardige documentaire, maar in de uitwerking eigenlijk een bedreigend resultaat is. De titel zou beweren dat de film ingaat op de zogenaamde legende van "Cropsey" maar als je dat denkt kom je toch relatief bedrogen uit. Cropsey is meer een documentaire over een voor de makers lokale misdadiger.

En dat is best jammer, aangezien de interessantere stukken duidelijk vanuit de legende komen. Daar houden ze na ongeveer 20 minuten volledig mee op om vervolgens aan een heel ander punt te beginnen. Een punt dat waarschijnlijk erg interessant is voor sommigen, maar niet was waar ik de film voor keek, omdat ik er persoonlijk wat minder mee heb. De film doorkomen was dan ook vanzelfsprekend moeilijker voor mij.

Het is vooral jammer dat de sprekers in deze film in het uitplozen van de situatie rondom deze bijzondere moordenaar niet erg interessant te noemen zijn. Interessant zijn de beelden waar de makers door een verlaten ruïne zwerven. Die beelden zijn er echter alleen geschoten voor de achtergrond. Logisch voor een documentaire, maar ergens ook een gemiste kans.

Echter is het wel zo dat ook als de sprekers vervelen de film op zijn eigen manier leuk kan zijn, en dat is het dan ook. Begin van de film had me gelijk te pakken. De makers weten wel hoe ze introducties moeten schrijven en een film vermakelijk moeten houden. Het is echter ook toch jammer dat de documentaire zelf kwalitatief niet zo sterk aanvoelt. Ze vinden dan ook geen antwoord op hun vraag. Lijkt me dan wat sterker als je uiteindelijk wel tot een antwoord komt als je de volledige documentaire gebruikt om er te komen.

Nee, dit was hem niet voor mij. Interessant in de eerste 20 minuten als de legende zelf nog in de spotlights staat, maar eenmaal de film begint met switchen toch een beduidend stuk minder interessant. Wel jammer, want ik hoopte met deze documentaire wat te weten te kunnen komen over een legende, en niet wat een bepaald stadje er dieper mee in het achterhoofd heeft zitten.