I Never Sang for My Father (1970)

DVD link

Een somber, neerslachtig, geëmotioneerd, pijnlijk en uiteindelijk ook moedig verhaal over een man, die zich schuldig tegenover zijn vader voelde om z'n eigen leven te leiden, een vader die hem publiekelijk kleineerde en wiens gezondheid achteruit ging. Het einde was voor mij onvoorspelbaar. Alle lof voor een fantastisch spelende cast.

Uitstekende film over een volwassen man die huwelijksplannen heeft waardoor hij ver van zijn vader en moeder komt te wonen. De moeizame relatie tussen zoon en vader staat hier centraal en is sterk uitgewerkt. Goed neergezette personages en goeie dialogen. Zwaarmoedig en ook wat weemoedig van toon. Twee uitstekende rollen van Melvyn Douglas en Gene Hackman.

Een Hackman die het ook goed doet in een drama.

Vorig jaar oktober begon ik aan een missie, een project om alle, ja àlle films met Gene Hackman te zien. De trigger daarvoor was misschien de sufste ooit: ik zag een clipje op het Youtube kanaal van Adam Savage - je weet wel, de helft van wat ooit de Mythbusters was. Hij was bezig met een Nagra, en noemde twee films waarin die te zien waren. De eerste daarvan was de onnavolgbare The Conversation (1974), en daarbij ontstond het plan.

Deze film was in de lijst de laatste die ik nog zien moest- er is er nog een die dermate obscuur is dat ik de film gewoon echt niet vinden kon, nog een paar waarin hij alleen als stemrol aanwezig is, waarvan 1 zelfs zonder vermelding op de titelrol, en wat flauwe posthume documentaires waarin hij alleen als talking head fragment of als quote langskomt. En er is er nog een die ik al vaak genoeg gezien heb, maar nog geen mening over geschreven heb, maar dat telt niet echt mee dus.

Dit is dan dus de laatste. Ja, er is een reden waarom ik deze film uitgesteld had, want zoals zo veel van ons heb ik echt serieuze issues met mijn ouders. Bij mij is de bad guy niet mijn vader zoals in dit verhaal - en hij is al een jaren geleden overleden. Maar dus mijn moeder, maar alle onaangenaamheden komen langs in de film, alle verwijten, alle latente schuldgevoelens, alle oneigenlijke argumenten, alle misbruik van sentiment en beroep op van alles en nog wat, wat er dan maar nodig is om het eigen gelijk te laten prevaleren over wat redelijk of normaal zou zijn. De normale visie is dan dat ouders kinderen krijgen, maar het is natuurlijk andersom: kinderen krijgen hun ouders. Maar aan wie kunnen ze ze teruggeven, als ze niet goed zijn? Waar is de servicedesk, het garantiebewijs, het bonnetje?

Deze film is de eerste die ik zie van ondertussen naar schatting een stuk of 5000 die die vraag durft te stellen. Wanneer heb je als kind genoeg gedaan, hoeveel mogen je ouders van je eisen. Ja, ze hebben dag en nacht voor je gezorgd en je r..t afgeveegd toen je dat zelf nog niet kon, maar dat maakt je niet tot slaaf voor het leven. Zelfs het oude testament gaat niet verder dan dat je je ouders eren moet, maar is dat inclusief dat je hun wereldbeeld moet respecteren, terwijl dat in de vorige eeuw is blijven steken? Als ze dement aan het worden zijn?

Op ondertussen mijn 60e begin ik steeds sterker de overtuiging aan te hangen dat kinderen hun ouders helemaal niets verschuldigd zijn. Zeker in die tijd was het 'nemen' van kinderen bepaald niet alleen onbaatzuchtig of zelfs maar liefhebbend, en net ietsje daarvoor was een kind gewoon iets waar waarde aan ontleend werd in het economisch verkeer - ik druk me maar even eufemistisch uit, in de generatie van mijn vader was een kind gewoon een productiemiddel. En nu in de belevingswereld van mijn moeder is dat nog steeds zo, ik ben tenslotte goedkoper dan de tuinman, en ik werk ook harder - en dat dat alleen zo is omdat ik dan niet naar haar hoef te luisteren ontgaat haar natuurlijk volledig.

Oh, het ging over de film, en ik was alleen met een inleiding en duiding bezig, hoe maak ik die draai even. Wellicht dat iemand anders het anders zal zien, er iets anders in leest, maar voor mij is hoe de film alle redenaties van mijn moeder een voor een langs laat komen welhaast geniaal in de scherpte van de observatie. De reactie van Hackman en Stickney daarop is tot in de lichaamshouding een feest van herkenning - of beter, het tegenovergestelde van een feest. Geniale acteerprestaties, zonder enige twijfel moeten alle drie inclusief Melvyn Douglas ervaring gehad gehad hebben met het onderwerp, en de regie en schrijver nog meer dan dat. Een meesterlijke film in dat opzicht, en een enorme durf ook om over zo'n gevoelig onderwerp dat toen maar ook nu nog volstrekt taboe is zo scherp te durven vertellen.

De monoloog aan het einde maakt dat nog duidelijker. Deze film vertelt een enorm autobiografisch verhaal van iemand, iemand in de kring van schrijver, regisseur en hoofdrollen - wie is me niet duidelijk - die daar met deze film een waarschuwing mee geeft. Een waarschuwing aan alle ouders, voor zover ze het geluk van hun kinderen niet alleen met de mond belijden maar ook echt en onbaatzuchtig belangrijk vinden. En voor hun kinderen, dat ze op tijd vragen waar het bonnetje is, en of de garantie al verstreken is.