Primary (1960)

Wat zie ik? Nog geen stemmen voor.... ach, laat maar

Destijds vernieuwende en invloedrijke film. Deze documentaire is een cinema-verité-pionier. Op locatie en nagenoeg zonder mening of duiding (al komt er af en toe een voice over die toch wat informatie geeft). Er waren nogal wat later groot geworden namen bij betrokken. Naast Drew zelf stond D.A. Pennebaker achter de camera en deed Albert Mayles de motage.

De film volgt Humphrey en Kennedy op voorverkiezingscampagne in Wisconsin. Voor beiden belangrijk. Humphrey is de goedlachse plattelandskandidaat die, zoals we in Nederland zeggen, lekker gewoon is gebleven. Hij komt over ale een man van het volk, zijn vrouw is waarschijnlijk zijn high school sweetheart en zijn speeches zijn geen wonderen van redenaarskunst, maar komen in een zaal vol boeren die ontevreden zijn met het huidige beleid prima over. Als hij op straat campagne voert komt hij oprecht vriendelijk over. Vraagt mensen om op 'm te stemmen, maakt een grapje en complimenteert mannen met hun vrouw (wat overigens een van de dingen is die de tijd verraad, Humhprey spreekt de mannen aan als er een stel op straat loopt).

Kennedy komt uit gegoede kringen en is een stadse kandidaat. Hoewel zelf verre van een arbeider ligt daar wel zijn belangrijkste kiezerspubliek. Hij is katholiek, dus die groep heeft hij binnen. Protestanten zijn soms wat wantrouwender (want een Katholiek moet vast doen wat de Paus zegt). Kennedy is een veel betere redenaar dan Humphrey en is getrouwd met een vrouw in designerskleding.

De Kennedy-campagne maakt een veel gestroomlijndere indruk dan die van Humphrey. Het interessante is dat deze verkiezingen in dat opzicht een breekpunt waren. In 1960 ging TV voor het eerst een heel belangrijke rol spelen. Kennedy begrijpt dat al duidelijk, Humphrey veel minder. De latere tegenstander van hem, Nixon, ook niet zo, het leverde Kennedy nipt het presidentschap op.

Primary is vooral een mooi tijdsdocument. Want ook de Kennedy-campagne is, met de ogen van nu, bijna houtje-touwtje. Hoewel de VS al wel aardig wat politieke moorden achter de rug had, komen de kandidaten ook dichter bij de mensen. Niet geflankeerd door een enorme hoeveelheid beveiligers maar met een wijkagent die meeloopt. De camera wordt vaak gericht op details: gezichten van mensen, de voeten en de handen van kandidaten. De nadruk ligt zeker niet op de politieke inhoud maar veel meer op de manier waarop campagne wordt gevoerd en de sfeer die er omheen hangt.

Boeiend stuk kleine historie.

3.5*