L'Emploi du Temps (2001)

Jammer dat blijkbaar nog maar weinigen deze film hebben gezien. Ik was in ieder geval diep onder de indruk. Laat ik een poging wagen uit te leggen waarom.

Voor mij was L’Emploi Du Temps een ontroerend portret, vol compassie, van een man die zijn baan verliest en dat zozeer als gezichtsverlies beschouwt dat hij het niet durft te vertellen aan zijn omgeving. Heel ingetogen toont de film hoe je soms, ondanks een begripvolle en liefhebbende omgeving, onder een door jezelf (maar indirect door de maatschappij) opgelegde zachte, maar dwingende druk kunt lijden. Ik vond het (sociaal-)psychologisch interessant, maatschappelijk relevant en actueel, maar bovenal bloedmooi!

Winnaar Gouden Leeuw, staat er met grote bombarie op de dvd-cover [wat niet waar blijkt te zijn overigens, maar voor mij wel de reden was de dvd uit de uitverkoopbakken te filtreren].

Het was in ieder geval geen slechte aankoop, want ik vond het een bewonderenswaardig script met een extreem goede hoofdrolspeler. Het laatste kwartier is van uitzonderlijke klasse.

Een van de betere Franse auteur-drama's van deze eeuw. Geef het eens een kans als je hem tegenkomt. Dikke vier sterren, en eens op zoek gaan naar zusje/broertje L'Adversaire.

Moeilijk maar interessant gegeven, boeiend en zeer filmisch gebracht : mooi camerawerk, mooie muziek, goede acteurs.

Zeer genietbaar.

Voor iedereen die met meer kennis over de regisseur in oktober naar de Gouden Palm Entre les murs wil gaan kijken.

De openingsscène en op één na laatste scène doen denken aan American car (2004) van de Belgische videokunstenaar David Claerbout: het vaste camerastandpunt van op de achterbank met zicht door de vooruit. In de openingsscène glijdt de mist voorbij, net als het licht of de wind in de verstilde installaties van Claerbout.

De film steunt op uitgekiende psychologische relaties waar de Franse film een patent op heeft. De aanhankelijke kleine die het nog niet begrijpt, de pientere dochter en puberende tiener, druk van de vader die het wel 'heeft gemaakt' en Vincents haat-liefdeverhouding met hem, enz. (om maar een paar zaken te noemen) De scène naar het einde toe waarin het gezin blok vormt tegen de vader baadt in een surreële sfeer vol onderhuidse spanning.
Aanvankelijk had ik Vincent liever in het zwarte gat zien verdwijnen als laatste scène, maar het officiële einde (de vader regelt een job) onderstreept inderdaad misschien beter de thematiek van de film. De kern van het probleem ligt in het systeem, onze cultuur en maatschappij. Constant word je gevraagd: 'Wat doe je (voor werk)?', 'Hoe gaat het op je werk?', of staat het goed om te zeggen: 'Ik heb veel werk.' We definiëren elkaar aan de hand van het werk. De wagen van de nomadische antiheld is zijn cocon, onderweg zit je in een soort vrije transitzone tussen verwachtingen in.

Naast de Jean Claude Romandaffaire van januari 1993, waarvan ook Nicole Garcia in L'adversaire vertrekt, deed de film me ook denken aan Der Letzte Mann van F.W. Murnau uit 1924. In die kammerspielfilm, eveneens de "eerste" film waarin de camera vrij beweegt, verliest Emil Jannings door zijn ontslag als hotelportier ook zijn kostuum als statussymbool in zijn buurt.

Prachtige film vond ik het. Nog een tikje mooier dan Cantets nieuwste die ik een paar dagen terug zag. Recoing is geweldig. De film schakelt knap heen en weer tussen subjectievere gevoelsscenes, zoals Vincent die door het Zwitserse kantoor wandelt of zich enorm eenzaam voelt als hij zijn vrouw in de bergen niet meer ziet en meer traditionele dialoogscenes. Ook veel mooie bijrollen en een geweldig laatste kwartier met een einde dat me droevig maakte. De confrontatie met z'n gezin ervoor is ontroerend en spannend.


4.0*, dik.

Solide film waarvan de premisse iets meer verwachtingen schept dan waargemaakt worden. Vader van het gezin raakt werkloos, maar vertelt tegen zijn familie dat ie zelf ontslag genomen heeft en een belangrijke functie vervult binnen de UN. Ondertussen tuigt ie een heel web van leugens op tegen zijn familie en vrienden en begeeft ie zich in de meer dubieuzere zaken om toch maar aan het geld te komen. Mededogen voor de hoofdpersoon hoeft je niet te hebben, want het is echt een oen. Had dus iets hogere verwachtingen van te voren van deze film. Met zo'n onderwerp als dit kun je wel iets pakkends maken, maar zo steengoed was het nou ook weer niet, wel onderhoudend.

L'emploi du Temps kun je in het kort samenvatten als het verhaal van een man, die doet alsof hij druk is met zijn werk, maar ondertussen doet hij helemaal niets. Vincent houdt de schijn op en doet dat vooral omdat hij bang is zijn naaste omgeving en dan in het bijzonder zijn ouders, vrouw en kinderen, teleur te stellen.

Cantet bouwt het verhaal rustig op, zodat we uitgebreid kennis kunnen maken met Vincent. Vincent wordt overigens uitstekend neergezet door Aurélien Recoing. Aan de ene kant is hij onbetrouwbaar en vertelt hij leugens, maar aan de andere kant vind ik hem ook iets zieligs en meelijwekkend over zich heen hebben. Telkens zat ik me zelf af te vragen waarom hij het nu gewoon niet verteld, in plaats van steeds meer weer de leugen te leven. Dat komt ook omdat zijn naaste familie ontzettend lief is. In het bijzonder zijn vrouw Muriel, die ook zeer sterk wordt neergezet door Karin Viard en met wie ik ook steeds meer medelijden begon te krijgen.

Tussendoor voegt Cantet maatschappelijke kritiek in het verhaal toe, maar bovenal weet hij het verhaal bijna de gehele speelduur boeiend te houden. Richting het einde wordt het zelfs ontzettend sterk, met als absolute uitschieter de laatste tien minuten. Even was ik bang dat Vincent zelfmoord ging plegen, iets wat ik trouwens niet bij de toon van de film vond passen, maar dat gebeurde niet. Het echte einde met de sollicitatie, waaruit opnieuw de onzeker en onwilligheid van Vincent blijkt, ondanks dat hij een geweldige nieuwe kans krijgt, is wel een geweldig einde van deze boeiende film.

4,0*

Grijze, prettig deprimerende film die goed de toenemende wanhoop van de, in het emotionele niemandsland verkerende, hoofdpersoon weergeeft.

Een boeiende roadtrip langs anonieme hotels, kantoren en winkelcentra. Dit onder een nooit veranderend somber wolkendek met een hoofdpersoon die stukje bij beetje steeds verder in het nauw gedreven wordt door de leugen waarin hij leeft.

Erg goed! 4*

Boeiende film die zo nu en dan schuurt door het kijken naar het geworstel van een man die angstvallig een façade in stand probeert te houden. Gaandeweg krijg ik meer sympathie voor de hoofdpersoon door het acteerwerk van de heer Recoing, een prestatie.

Elke middag klokslag 12,00 h zit hij in de refter zijn broodje aan het eten. Niemand die hem echt kent, niemand die weet wat hij precies doet in het bedrijf; een collega denken we, van één of ander departement. Maar misschien is hij wel zoals Vincent, onze held in de meesterlijke film l'emploi du temps. Tot zover de inleiding. Bekijk eerst de film. Het is namelijk een film die U onbevangen moet zien, zonder voorkennis zodat U langzaam kan ontdekken hoe de vork in de steel zit. Want die verwondering maakt deel uit van het plan van de film. Geniet van de film en tot straks.

We zijn nu twee uur later. U heeft Vincent leren kennen op het moment dat hij in de auto slaapt, ergens op een grauwe morgen op een autostrade parking. Hij belt met zijn vrouw, ze spreken over zijn zaken afspraken, misschien is hij vanavond thuis. Volgende scene : u heeft hem zien hem rijden op de autostrade, een spelletje racen met een trein. Hij belt terug naar huis, de meeting is niet goed gegaan, ze moeten verder onderhandelen vanavond, hij zal pas morgen terug zijn. Nu beginnen we te beseffen dat er iets niet pluis is met Vincent. En een paar scenes verder zijn we zeker. Vincent is namelijk ontslagen maar kan het niet thuis vertellen en doet alsof hij nog aan het werk is. Geniaal is het feit dat cineast Cantet het verhaal begint ergens midden in de actie. Er zijn dus niet de obligate inleidingen zoals een scene over zijn comfortabel leven, een scene over zijn ontslag, een scene over de depressie , etc nee, we worden in het ongewisse gelaten tot de ware toedracht langzaam insijpelt. Zijn gezin en familie echter denken dat hij nog altijd werkt. Meer nog, Hij laat hun geloven dat hij een nieuwe succesvolle job heeft bij UNESCO want Vincent geraakt verstrikt in zijn eigen leugens. L'emploi du temps is een mokerslag van maatschappij kritiek; de mens staat zodanig onder sociale druk om te slagen, om succesvol te zijn, om in het rijtje te lopen dat wanneer dit weg valt men dit niet wil onder ogen zien. We zijn geprogrammeerd om te functioneren volgens de opgelegde regels van de maatschappij. Vandaar de titel dat vrij vertaald ‘werkrooster’ betekent. Laurent Cantet is misschien een onbekende filmmaker. LDT was zijn tweede volwaardige film en had toen slechts de achterban van Cahiers du cinema (waaronder yours truly) als publiek. Het tij leek te keren in 2008. Hij mocht voor Entre les murs de begeerde Palme d'or (onder luid applaus van de Franse pers) in ontvangst nemen. Hij was immers de eerste fransman sinds 1987– het Franse volkslied zal hier en daar wel te horen zijn geweest – die deze eer te beurt viel. Toch was dit niet de start van een roemrijke carrière. Het was zelfs een lange tijd stil en pas na 4 jaar kwam hij terug met een film – Foxfire - die zich afspeelt in USA. Het publiek haakte af en de film stierf een stille dood in de zalen. De reden voor het lauwe onthaal was dat hij sinds Entre les murs voor een radicalere documentaire aanpak koos waardoor er weinig of geen plot te bekennen valt maar vooral focust op karakterontleding waarin omgeving bepalend is. Het gevolg is dat zijn films nu slechts op festivals te zien zijn en zo blijft Laurent Cantet voor het grote publiek nog steeds een nobele onbekende. Alhoewel LDT ook al sporen van zijn documentaire aanpak bevat (Cantet baseerde zich op een waargebeurd verhaal maar hij schrapte het sensationele einde) zijn het toch vooral de inventieve filmische middelen – O Ironie - die de film een grote impact geven. Het scenario is opgebouwd als een soort – wat de Fransen noemen - polar nl een politie thriller. Vincent kan elk moment ontmaskerd worden en zeker op het einde bezit de film een intense spanning (die verbluffende scene waarin de bezorgde stem van de vrouw in de gsm klinkt terwijl Vincent wegloopt de nacht in). De wanhoop en angst van Vincent worden vertaald door de prachtige muziek (die melancholie snijdt diep in je ziel) van Jocelyn Pook. Grijs kleurenpalet benadrukt de gemoedstoestand van Vincent. Maar wat de film groots maakt, is die fabuleuze epiloog nl geen verzoening met gezin of familie maar een sollicitatie gesprek waarin Vincent met dat venijnige lachje zegt ; je n’ai pas de peur – hij stapt opnieuw in de mallemolen, de wereld draait verder en we weten niet of hij het deze keer zal halen. Mensen zoals Vincent komen we misschien elke dag tegen. De buurman, de winkelbediende, de collega in de refter. Niemand is wat hij lijkt te zijn. En dat is de angst waarmee de film ons achterlaat.

Een uittreksel uit mijn boek 'mijn 100 favoriete films' met op nr 73 : L'emploi du temps