Jonestown: The Life and Death of Peoples Temple (2006)

Het bizarre verhaal van een bevlogen predikant die midden jaren zestig met een eigen sekte komt. In die tijdsgeest vindt hij een enorme aanhang door zijn progressieve denkbeelden over een socialistisch systeem van gelijkheid tussen mensen van verschillende rangen, standen, rassen en seksuele geaardheden. Maar wanneer zijn populariteit tot ongekende hoogten stijgt, wordt de man steeds meer tot een despotische dictator die megalomane trekjes krijgt. Zijn volgelingen, inmiddels gebrainwashed tot makke lammetjes, zijn tot de ergste misdaden in staat voor hun held. In deze documentaire horen wij het verhaal van enkele overlevenden van de ongekende massaslachting waar het mee is geëindigd. Hun verhaal schetst een beeld van de persoon Jim Jones en waarom zijn manier van preken zoveel mensen tot wandaden heeft geleid. De documentaire is een typisch geval van oude film- en fotobeelden tegenover de gebruikelijke talking heads. Dat maakt het wat statisch, maar de schokkende inhoud is interessant genoeg om het boeiend te blijven vinden. Zeker de beschrijvingen van de uiteindelijke slachting zijn verschrikkelijk indrukwekkend. Ik had wel het gevoel dat Jim Jones toch niet helemaal duidelijk geanalyseerd werd. Ze hadden net een slag meer door kunnen dringen in het waarom deze man zo is geworden tot de maniak die hij uiteindelijk bleek te zijn.

Boeiende docu, nogal klassiek van opzet, over de bizarre en uitermate trieste gebeurtenissen rondom Jim Jones' sekte. Het eerste deel over de opkomst van de charismatische Jones was al interessant, maar het is vooral het tweede deel, vanaf Guyana, dat bij zal blijven.

Jones zelf blijft wel een enigma. Duidelijk is wel dat hij al in zijn kindertijd verontrustend gedrag toonde, en het is maar de vraag of zijn idealisme ooit gemeend was (ook gezien zijn seksuele avances, lang voordat hij aan paranoia ten onder ging). Dat hij zich vervolgens steeds meer ontwikkelde tot een manipulerende charlatan wordt helder beschreven, maar zijn volgelingen waren toch vooral idealistische mensen uit alle lagen van de bevolking die geloofden in een mooiere wereld, een soort socialistische heilstaat.

Dat zij collectief zelfmoord pleegden is trouwens een twistpunt, want de meer dan 250 kinderen werden vergiftigd -vermoord dus, en ook de volwassenen gingen lang niet allemaal uit vrije wil. Volgens voormalig lid Tim Carter, vrij prominent aan het woord in deze docu als een van de weinige overlevenden, werd 90 % vermoord en nam hooguit 10 % vrijwillig het gif. En hoe vrijwillig is dat eigenlijk, na jarenlange manipulatie en leugens. Het is in elk geval niet zo dat iedereen uit een soort absurde volgzaamheid het bevel tot zelfmoord opvolgde, wat ik eigenlijk altijd had gedacht.