Nayak (1966)

Ik maar denken dat het complete oeuvre van Satyajit Ray al op MM stond

Een leuke film over de uitdieping van het personage van een acteur die zichzelf gedraagt naar zijn succes: hautain, zelfingenomen, aandachtsgeil. Regisseur Satyajit Ray vraagt zich af in hoeverre de beroemde acteur zich in deze rol mag verschansen, of deze positie legitiem is, en waarom dan wel.. Een knappe, geëmancipeerde vrouw vraagt door vooral niet te vragen, juist om de naakte waarheid rondom de succesvolle carrière en de interessante houding van het hoofdpersonage. Waar ligt de schande die men vanaf de 20e eeuw lijkt toe te dichten aan rijkdom en succes en de gevolgen daarvan voor de houding van in dit geval het personage 'de acteur'? Is deze houding niet inevitable? Klagen we om niets, of misschien uit onbegrip?

Een origineel thema, misschien wat jammer van de treinsetting die een beetje claustrofobisch aandoet.. Nuja, misschien heeft Ray ons deze knellende stropdas met opzet aangetrokken. Het had voor mij niet gehoeven.

Wat me ook opviel is de bijzonder geëmancipeerde houding van de Bengaalse journaliste; haar gedrag wordt door Ray door middel van haar uitstraling (bril, lippen) en oprechte, bijna mannelijke respect-and-honor manier van doen, gerechtvaardigd.

3,5 voor Nayak want toch zeker de moeite waard.

Prima film, goed acteerwerk met een juist wel interessante treinsetting maar met enkele te oninteressante bijfiguren.

Nayak deed me ergens een beetje denken aan sommige Bergman-films qua opzet en thematiek. En natuurlijk de paar boeiende droomsequenties die deze film net wat extra's geven. Visueel verder niet zo bijzonder, inhoudelijk des te meer. De film draait sterk om de dialogen en de gedachten over roem, gedrag en ook over de filmindustrie zelf.

Nayak behoort mijns inziens nog niet gelijk tot het beste wat Ray te bieden heeft, maar is alleszins een sterke film te noemen.

Ook een wat mindere Ray is nog de moeite waard. Nayak vertelt het verhaal van een acteur die zichzelf ergens onderweg naar de top is verloren. Tijdens een lange treinreis naar Delhi wordt hij geconfronteerd met de leegte in zijn bestaan door een jonge vrouw die niet onder de indruk is van zijn nabijheid. Ik vond de plot helaas niet zo interessant, de gesprekjes met de vrouw nogal vlak en enigszins voorspelbaar. Dat de vrouw het interview op het eind zo pontificaal verscheurt vond ik ook niet echt bij haar karakter passen, zoiets zou ze buiten het zicht doen. De flashbacks en dromen waren niet onaardig maar wel wat bedacht, en ook het zijplotje van de adverteerder die zijn vrouw inzet om een klant te winnen werkte niet helemaal. Natuurlijk blijkt dan de dikke coupégenoot aan wie niemand aandacht schonk de grote klant te zijn, wel apart omdat die nog even daarvoor getuige was hoe de adverteerder nog net niet zijn vrouw prostitueerde om die oude bok binnen te slepen. Het meest interessant vond ik nog het korte optreden van Promila, de actrice die zich in een flashback aan Arindam aanbiedt, iets waar hij geen antwoord op heeft.

Visueel vond ik het trouwens best fraai, juist door de beperkingen die Ray zichzelf oplegde, en vooral Uttam Kumar zet een prima rol neer.