Zycie Rodzinne (1971)

Een jonge ingenieur heeft voor de beloften van de academische wereld gekozen. Zijn familie liet hij creperen; althans, zo ziet vooral zijn vader het, die nooit heeft kunnen verwerken dat zoonlief bij het noorderlicht vertrok.

De titel Family Life is zwaar ironisch. Het hoofdpersonage keert terug naar een huis waar de spoken van het verleden nog ronddwalen. De clash tussen modernisme en communisme (perspectief resp. slachtofferschap) heeft gezorgd voor een onoverbrugbare kloof tussen vader en verloren zoon, het gedrag van de overige familieleden in het huis zorgt enkel voor verdere vervreemding. In de slotfase besluit Wit te doen wat altijd al onvermijdelijk was. Hij vertrekt. Nogmaals. Met het laatste shot zorgt Zanussi voor een passende climax: op het moment dat Wit nog een laatste keer omkijkt zien we hoe een neurotische tic (overgenomen van zijn vader) beslag van hem neemt.

Het uitgangspunt van Family Life bewijst zich boeiend, en de sociaal-politieke context biedt meer dan voldoende ruimte voor snedige dialogen. Toch blijft de film vaak erg vlak in het uitspelen van het drama. De kernachtige relatie tussen vader en zoon wordt via een paar sleutelscènes geschetst, waardoor er veel ruimte is voor de dynamiek tussen en met de andere personages. Die dynamiek weet echter nooit te overtuigen.

Mede door de sluimerende symboliek raakt dit werk thematisch aan zowel Bergman als Tarkovsky. De setting (grotendeels de besloten ruimten van een landhuis) weerspiegelt een aantal van Bergmans films, inclusief het gretige gebruik van close-ups. Sterk camerawerk verhindert niet dat Family Life filmisch tekort schiet. Ik moest aan Festen denken: ondanks de zware thematiek en de religieuze referenties liet ook die film me - mede door het visuele element - bijna volledig koud.