Der Todesking (1990)

Dat Buttgereit een obsessie heeft met de dood in de ruime zin van het woord en alles wat daarmee samengaat, was na Nekromantik al duidelijk. In zijn tweede langspeelfilm, Der Todesking, bewijst hij opnieuw dat hij het begrip “horror” naar een hoger plan weet te tillen middels een doordachte boodschap die de oplettende kijker op een of andere manier toch weet te grijpen. Dit keer zien we allerlei normale mensen in banale, alledaagse situaties die hetzij zelfmoord plegen, hetzij op een zeer geweldige manier aan hun eind komen. Zeven sterfgevallen, voor elke weekdag eentje, kaderend binnen een filosofische theorie rond de Koning des Doods die mensen doet sterven of doet verlangen naar de dood.

De aanpak oogt erg low-budget. Visueel vrij afzichtelijk, eerlijk is eerlijk, en qua setting, kleurgebruik en camerawerk erg grimmig en deprimerend. Mits het filmen van grauwe gebouwen, kleine appartementjes opgetrokken in Oost-Europese architectuur, industriële taferelen en allerlei geflipte personages met “mental issues” wordt een zeker claustrofobisch sfeertje gecreëerd wat de inwendige boodschap van deze film des te krachtiger maakt. Alsof je door de buurt en omstandigheden waarin je woont voorbestemd bent om als genadeloos slachtoffer ten prooi te vallen aan de Koning des Doods.

Als curiosum is Der Todesking zeker en vast de moeite waard, maar de narratieve, visuele en auditieve extremen uit Nekromantik worden nergens geëvenaard. Deze film is dan ook meer een pessimistische inkijk in de zieke en uitzichtloze wereld van verschillende tot wanhoop gedreven mensen, dan een doorsnee horrorfilm (al was Nekromantik uiteraard ook alles behalve dat). Vanuit dit perspectief bekeken is het dan ook logisch dat de deprimerende boodschap al snel de bovenhand haalt. Wat Buttgereit, die hierin overigens ook een rolletje speelt, hier precies mee wil zeggen is niet echt duidelijk. Wil hij ons gewoon onder het mom van een documentaire meedelen hoe de laatste uren van iemand die dra z’n aardse entiteit zal verlaten eraan toe gaan? Of wil hij ons dwingen tot zelfreflectie over onze eigen problemen? Geen idee, maar nadenken doe je hoe dan ook na het zien van dit naargeestige werkje. Vooral de sequentie waar met een lang travelling-shot de brug waar reeds vele sukkelaars die het leven niet meer zagen zitten te pletter zijn gestort maakt indruk.

Verwacht in ieder geval geen spannende achtervolgingsscènes, liters bloed, afgehakte ledematen of andere visuele hoogstandjes, want dan zal je hoe dan ook teleurgesteld zijn. Ook de klassiek-industriële soundtrack van Herman Kopp (Nekromantik 1&2) klinkt minder geïnspireerd dan voorheen. Maar ben je een fan van Buttgereit en/of zoek je horror waar over nagedacht is, dan is Der Todesking beslist een bizarre afwisseling tussen al het doorsnee horrorgeweld van de laatste jaren.

Een soort experimentele documentaire-achtige film die over zeven dagen is uitgesmeerd en elke dag een zelfmoord toont. Echter regisseur Jörg Buttgereit heeft nu niet echt een mooie visuele stijl en hierdoor oogt het allemaal nogal grauw. Alsof je een nieuw deel uit de Faces of Death-serie zit te kijken.Tijdens (donderdag) opnames die vanuit verschillende camerastandpunten een brug laten zien met eronder de namen, leeftijden en beroepen van de verschillende mensen die daadwerkelijk ook van de brug waren gesprongen, werd die vergelijken nog meer toepasselijker. Helaas zag ik ook te veel van die niets toedoende shots, die de film vooral saai maakte. Daarnaast was de muziek ronduit irritant. Tijdens zaterdag moest ik zelfs het geluid uit zetten zo veel irritatie wekte het monotone geluid op. Soms waren er een paar lichtpuntjes maar over het algemeen vond ik de film te traag en dus niet goed. Denk dat deze film duidelijk een gevalletje; je houdt er wel van of je houdt er niet van, is! Ik hoor tot de laatste groep!

Het beste wat ik van Buttgereit gezien heb tot nu toe, maar nog steeds een beetje matig. Z'n films hebben altijd wel iets interessants en ook deze Todesking heeft een boeiend concept als basis, maar het is de uitwerking ervan die toch weer wat underwhelming is. Eigenlijk zijn enkel het eerste en het laatste segment de moeite waard, alles daar tussenin liet me emotioneel redelijk koud. De minimalistische opzet zonder al teveel gore staat me zeker niet tegen, maar daar moet dan ook wel een pakkende sfeer of iets dergelijks tegenover staan en die ik hier echt maar met mondjesmaat ontdekken. De (zelf)moordscenes an sich zijn echt weinig verheffend, de visuele stijl is vrij saai en droog, de soundtrack iets beter maar soms ook een tikje vervelend. Vooral die eeuwig durende tussensegmenten met dat ontbindende lijk en irritant deuntje hadden ze integraal mogen schrappen.

Hier en daar zit er best een interessante scene tussen, het concept zorgt ervoor dat het nooit écht vervelend wordt en het duurt gelukkig ook niet al te lang allemaal, maar verder een film die op papier een stuk beter is dan het uiteindelijke product. 2,5*

Hm.

Ambitieus is deze controversiële film van de net zo controversiële regisseur Buttgereit zeker. Het jammere is dat de beste man zijn eerste film op zo'n bijzondere manier moest opzetten, want met deze film toont hij toch wel aardige ideeën te hebben in de regiestoel. Het jammere is dan ook dat deze film als "disturbing" bekend staat, want dan zijn de verwachtingen toch net anders.

De film is verder erg traag en tempo zit er nergens in. Je zal er dan ook echt je aandacht even bij moeten houden, want het vraagt wel wat van de kijker. Daarnaast is Buttgereit ook redelijk snel met zijn details, want als je even knippert heb je soms hele interessante sequenties gemist. Goedkoop is het zeker, maar de ambitie is er wel en die breekt soms goed door. Buttgereit weet net niet genoeg te benutten, maar de potentie is er ten alle tijden.

Der Todesking is een anthologiefilm waarbij elk verhaaltje steeds iets te maken heeft met zelfmoord. Allemaal hebben ze een zelfde regiestijl, maar het verloop is steeds heel anders. Enkele sequenties zijn beter dan de andere, maar in het algemeen zitten ze op een lijn. Echt uitschieters zitten er niet bij, elke sequentie heeft uitstekende camerabewegingen maar daar houdt het op.

Het mist toch wat charme en subtiliteit, het lijkt te makkelijk te scoren op het onderwerp zelf. De personages zijn steeds erg mak en het verloop iets te levenloos om echt goed te zijn. Dat het verder vooral bedoelt lijkt te zijn om te choqueren mag ook duidelijk zijn, want de beelden die je hier te zien krijgt, alhoewel niet bizar expliciet, zijn toch wel heftiger dan een gemiddelde film.

Daarnaast is het acteerwerk zwakjes, de beste stukken komen vanuit de regie en dat lijkt dan ook het element te zijn wat telt. Daar leunt de film ook op, want zeker de scenes waarbij de camera boven een brug hangt zijn erg fraai, en maken deze film toch wel de moeite waard om op z'n minst 1x gezien te hebben. Als je echter niet van het onderwerp houdt, zou ik deze film overslaan. Maar ik vraag me af of deze film ooit wel echt ontdekt gaat worden, kan het me maar moeilijk voorstellen.

Zeven keer het laatste uur. Zeven keer de laatste minuten voor het definitieve aardse einde. In zeven vertellingen komt het thema zelfmoord aan bod. Der Todesking toont personages die zijn vervreemd van het aardse bestaan en daar graag afscheid van nemen. De film toont in zeven oersaaie vertellingen het lijden dat gepaard gaat bij het sterven. De verhaaltjes zijn met kunstzinnigheid omgeven en hebben een experimenteel karakter. Onder de filmpjes hangt een repetitief dromerig muziekje dat na verloop van tijd de irritatiegrens overschrijdt.

Deprimerende filmpjes zijn het. In de visie van de regisseur waarschijnlijk toch nog niet indringend genoeg om de kijker te beroeren. Beter zeker zijn, zal ie hebben gedacht. En dus is het de kijker op geen enkel moment toegestaan het verval van het stoffelijke te vergeten. Tussen de filmpjes door kan de kijker zich derhalve vergapen aan een steeds meer in ontbinding verkerend lijk. Het is verrukkelijke poëzie. Jörg Buttgereit heet de regisseur. Eens vluchtig gekeken naar zijn oeuvre. Tja, erg bezig met de dood, zo te zien. Niet erg interessant.

Der Todesking. Ik vond er geen reet aan.