The Boys from Brazil (1978)

Aardig jaren '70 film met veel bekende acteurs, Peck en Olivier( wiens stem ik eigenlijk totaal niet herken in de the voice over van The World at war documentaire) maar ook een erg jonge Guttenberg en Bruno Ganz, David Hurst uit Kelly's Heroes en natuurlijk Richard Marner uit Allo Allo.

Aardig sfeertje wordt neergezet met een behoorlijk fantasievol niet ondenkbaar Derde Rijk project en evenmin voor de sadistische en wereldvreemde Mengele. Heel aardige spanning in het begin, knappe vergadering en leuke rol van Olivier als overdreven Jood Liebermann.

Film ademt zeker een bepaalde kwaliteit uit in acteren, script en spanning. Aardig prentje een keer te zien.

Na jaren te hebben gezegd dat ik deze film eens een keer moet kijken, ben ik er eindelijk aan begonnen. Ik heb Marathon Man nooit gezien die aardige gelijkenissen schijnt te hebben, ik heb het boek nooit gelezen, dus ik ging er onbewust blanco in. Ik was er toch wel benieuwd naar, dit was toch het laatste grote kunststukje van zowel Gregory Peck als Laurence Olivier en dat in een film die wat betreft genre en onderwerp enorm afweek van hun oeuvre.

Het bleek uiteindelijk een spannende en vervreemdende ervaring. Het begin was ijzersterk en nam je mee in de mystiek en de ongrijpbaarheid van de situatie. Dat kwam mede omdat het verhaal direct tot de opbouw van het plot over gaat. Mengele wordt heerlijk geïntroduceerd, met een wit 3-delig pak die doet denken aan een dokter. Evenals de introductie van Liederman, het is vanaf het begin al duidelijk dat nazi-jagen geen financieel aantrekkelijk beroep is.

Het kat-en-muis spel verhaalvertelling werkt goed en het verhaal wordt stapsgewijs verteld. Ik had alleen het gevoel dat nadat het plan van Mengele werd afgebroken door zijn meerdere het verhaal te snel naar de climax toewerkte. Op hetzelfde moment wist Liederman dat de zonen van de vermoorde vaders allemaal clones van Hitler waren en wie er de volgende is die op de lijst stonden. Er had van mij meer geconcentreerd mogen worden op de roadrace tussen de pro- en de antagonist. Maar het proces van vertellen loopt aan de andere kant ook weer zo soepel, dat ik dit geen kapitale blunder kan noemen. Het einde vind ik aan de andere kant vrij raar en verwarrend. Bobby (een van Hitlers clonen) kijkt naar het lichaam van de door honden verscheurde Mengele terwijl hij daar gefascineerd door is. Ik kon er te moeilijk de vinger op leggen wat het verhaal mij probeerde te vertellen. Het boek eindigt met een van de clones van Hitler die een menigte toespreekt en zijn verbale talenten ontdekt. Dan is het mij veel duidelijker dat Mengeles plan om een nieuwe Hitler te maken kans op slagen heeft.

Deze film keek lekker weg en was oprecht spannend. De kritiek dat het gedateerd overkomt vind ik niet belastend voor het kijkplezier. Wellicht had ik het nog interessanter gevonden als ik in de jaren 70 leefde en de film in de bioscoop zag. Op het moment dat de film uitkwam was het lot van Josef Mengele nog steeds onbekend en was hij nooit gepakt voor zijn misdaden. Er was een hele legendevorming gebouwd rond deze man. Rond dezelfde tijd kwam Marathon Man uit met een personage die was geïnspireerd op Mengele en 8 jaar later zou Slayer ook een duit in het zakje doen met het nummer Angel of Death. Nu weten wij dat hij in 1979 (nog geen jaar nadat de film uitkwam) is overleden aan een hartinfarct in Brazilië waar hij naar toe was gevlucht en verdween met deze informatie de legendevorming.

Grappig om ook een jonge Bruno Ganz te zien die jaren later ironisch genoeg Adolf Hitler zou spelen in Der Untergang.

Uiteindelijk best een sterke film die mij heeft verrast en nooit echt in verval raakte. Al kraakte het naar het einde wel een beetje.

Gehoord van dit interessante verhaal en daarom de film gekeken. Het is zichtbaar dat er geld in is gestoken, sommige scenes zijn van James Bond-achtige allure maar het gebeuren wordt soms ook wat knullig gepresenteerd. Het personage Liebermann bijvoorbeeld is niet sterk neergezet.

Een gemiste kans want aan het verhaal ligt het niet.

De hoeveelste keer dat ik deze film nu heb gezien is zelfs mij onbekend, maar zoals ik reeds zei, ik kijk er altijd met veel plezier naar, hoewel het geen vrolijke film is, integendeel.

Maar hij is uitstekend gemaakt.

Josef Mengele is een bestaand personage, maar de film is geheel fictief, al is het personage 'Lieberman' duidelijk geïnspireerd op Simon Wiesenthal.

Voor het verhaal verwijs ik naar mijn eerdere reacties.

Wie van dit soort films houdt en ook van de oudere garde van beroemde steracteurs, dan raad ik deze film bijzonder aan.

Voor mij is dit de beste film die Gregory Peck ooit heeft gemaakt, al zal niet iedereen deze mening delen vrees ik.

Aanvankelijk moeilijk te beoordelen film omdat ik er niet van houd dat zeker wat oorlogsfilms betreft die gaan over de 2e Wereldoorlog of datgene wat daarmee in verband staat er met de werkelijkheid een loopje wordt gemaakt. Ik heb daarom uitvoerig de berichten geraadpleegd van hoe Mengele in werkelijkheid om het leven is gekomen. Door een beroerte in 1979 maar dat wist men pas in 1985. Toen deze film uitkwam was over het lot van Mengele niets bekend vandaar dat men de fantasie zodoende zijn loop kon laten gaan. Voor mij een reden om mijn aanvankelijk negatieve waardering voor deze film toch wel enigszins in positieve zin bij te stellen.

Over de film verder:

Soms best wel spannend, zeker het laatste half uur en met een uitstekende vertolking van Mengele door Gregory Peck. Film duurde wel wat lang en bevatte toch wel gedeelten die mij toch wel enigszins saai overkwamen. Maar al met al toch wel prima amusement.

3,5*

Volgens de achterkant van mijn goedkope Video/Film Express-DVD kreeg deze film bij de release veel kritiek te verstouwen vanwege het vèrgezochte gegeven van klonen. Grappig genoeg is dat 45 jaar later in SF-films een cliché van de eerste orde geworden, terwijl déze film inmiddels het element van verrassing natuurlijk volkomen kwijt is. Voor wie zich nog kan verplaatsen in die onschuldiger jaren en hier dus met behulp van zijn vermogen tot "suspension of disbelief" blanco in kan gaan, is dit nog altijd een spannende en ook wel enigszins benauwende thriller, nuchter en zakelijk uitgewerkt en zonder sensationele actie of extreem geweld. Heel veel bekende gezichten in grote en kleine bijrollen, een effectieve nare Peck, en Olivier mag ten tijde van deze film dan wel te kampen hebben gehad met een slechte gezondheid (om maar te zwijgen van het noodzakelijke Duitse of Oostenrijkse accent), maar hij laat hier toch opnieuw zien wat een geweldige acteur hij was wanneer hij het "klein" kon houden.