Boi Neon (2015)

Ik had er meer van verwacht, deze neon stier. In hoeverre mijn filmervaring echter heeft geleden onder de overlast die er was, valt moeilijk te zeggen. Neon Bull is geen zich traditioneel ontwikkelend verhaal, waarin een conflict wordt opgelost of een doel wordt behaald: er gebeurt zelfs bijzonder weinig en bij veel scènes kan men zich afvragen wat het exacte doel ervan is. Camerman Diego García maakt mooie plaatjes, maar wat erin gebeurt lijkt niet noodzakelijkerwijs de plot voort te stuwen. De term slice of life kwam even in me op, maar dan is het wel de internationale filmhuisvariant. We krijgen echter wel degelijk een kijkje in het leven van dit groepje mensen dat werk heeft als cowboys bij een rondreizende ‘Vaquejadas’ rodeo, waarbij stieren tegen de grond gewerkt worden door ze vanaf een paard dermate aan de staart te trekken dat ze al rennend omvallen. Toch lijkt het niet het doel van de regisseur dat we deze karakters ook écht leren kennen.

Vanaf het begin heeft Neon Bull prachtige beelden, en het contrast tussen het vuil en de dierlijke actie, en de sensuele, intieme momenten lijkt groot, al lijkt de seksualiteit in Mascaro’s film soms wel overal aanwezig. Het zal deels met verwachtingspatroon te maken hebben, maar ik had geen idee dat Neon Bull zo weinig narratieve structuur had. Ik zat echt te wachten op wat er nu ging gebeuren met Iremars aspiraties als kledingontwerper. Maar dit is geen hollywoodfilm die eindigt met een mooie doorbraak, en plotselinge erkenning van de genialiteit van de protagonist.

Regisseur Gabriel Mascaro filmt veel in long takes, en er zitten een aantal scènes in de film waar sommige mensen ongemakkelijk van zouden kunnen worden. Geen film om met je schoonouders te kijken, dit. 'Kijk eens, schoonmoe, wat een fiere erectie die meneer heeft?' Minder plezier had ik aan de (veelvuldige) rodeoscénes. Je kunt dat bedekken met de mantel der traditie, maar mensen die daar lol uithalen zou ik zelf het liefst de Misery-Treatment geven, bij gebrek aan een equivalent van wat ze die dieren aandoen. See how you like them apples. Je kunt beargumenteren waarom Masacaro dat blijft laten zien, maar mensen met net als ik een tere plek waar het dierenleed betreft (wees gewaarschuwd TornadoEF5 en Zwolle84), zullen hier vermoedelijk enige moeite mee hebben.

3,5*

Vond er ook niet bijzonder veel aan. Soms weet wat expliciet kleurgebruik de dorre saaiigheid mooi te verdringen, maar over het algemeen vond ik het visueel niet super indrukwekkend. Daarnaast is het inderdaad nogal een stuurloze bedoening en blijven de personages lege hulzen. Toch, ondanks flink wat negatieve punten, wist de film me tot op zekere hoogte wel te boeien en is de reeds aangehaalde seksscene met de zwangere vrouw schitterend. Extra 0,5* daarvoor, waardoor ik uitkom op een kleine 2,5*.

Brokeback Mountain 2.0, of hoe zelfs het cowboy-machismo van deze Braziliaanse stierrenmenners (Vaquejadas) verandert in een laatkapitalistische omgeving waar mannen en vrouwen andere rollen innemen. Iremar werkt aan zijn droom om kleding te ontwerpen voor vrouwenlichamen in de seks-industrie; Galega sleutelt aan de vrachtwagen waarmee ze de mannen van en naar hun ranch rijdt; Junior coiffeert zijn meisjeshaar tot hij er een perfecte slag in heeft gevonden; en de hoogzwangere Geise verleidt overdag mannen om haar parfum te kopen, maar 's avonds loopt ze met een geladen pistool rond om een industrieterrein te bewaken. Het meisje Cacá snapt het allemaal ook niet meer, maar ze zoekt weer naar de vaderfiguur die eindelijk verantwoordelijkheid neemt en de moederfiguur die haar troost. Soms krijgt ze klappen van gefrustreerde volwassenen of wordt ze smalend uitgelachen. Soms vindt ze dan toch een tedere omhelzing als ze erom vraagt.

Maar nog lager in de hiërarchie dan Cacá staan de stieren en de paarden, die vrijelijk gebruikt kunnen worden om (seksuele) frustraties op te projecteren, of om een gebrek aan lichamelijke gratificatie mee te compenseren. Dieren zijn er vooral als functioneel gebruiksvoorwerp in een systeem van exploitatie en massaconsumptie. Gabriel Mascaro brengt het onverbiddelijk ruw in beeld en gaat soms een grens over door zelf die dierenmishandeling voort te zetten. Ik weet nog niet wat ik daar eigenlijk van vind, maar vanuit filmisch oogpunt is het een meesterlijke zet: vooral de stieren zijn continu in beeld als een soort prothetisch verlengstuk voor die menselijke behoeften. Hun aanwezigheid is op een bepaalde manier eng en dreigend, terwijl ze tegelijkertijd zo onomwonden het grootse slachtoffer zijn in een onmenselijk systeem dat hen altijd het onderspit laat delven. En echt chapeau voor hoe Mascaro ook de verborgen aanwezigheid van die kapitalistische systemen visualiseert met de contrasten tussen de helverlichte neon-touches en die sociaal realistische alledaagsheid. In het ene shot is de overdaad en het exces vol in beeld, maar in het andere shot sluimert het stilletjes op de achtergrond.

Mascaro toont dat kleine mensenlevens in de marge misschien onderhevig zijn aan veranderende gendernormen, maar die progressie zet zich niet door naar verzet tegen de onmenselijke (en ontmenselijkende) systemen waar de stemlozen mee worden gedomineerd of geëxploiteerd. En toch toont hij óók die intieme, ontladende momenten waarop mensenlichamen verstrengeld in elkaar raken of men zelfs tederheid vindt naar de dierlijke ander. De behoeftige mens is van zichzelf niet slecht, maar de systemen waardoor hun behoeften worden gereguleerd zijn dat absoluut wel.

De wondere wereld van de vaquejadas, een bijzondere rodeo-variant in het noordoosten van Brazilië, waarbij cowboys te paard een stier tot struikelen brengen door aan zijn staart te trekken, vormt het decor van ‘Neon Bull’ Nu heeft regisseur Gabriel Mascaro een documentaire-achtergrond en dit is duidelijk zichtbaar in de film. In rustige, lange en ogenschijnlijk fragmentarische scènes krijgen we het leven voorgeschoteld van een kleine groep aan de onderkant van de Braziliaanse samenleving. De drie mannen, een vrouw en een kind leven een nomadenbestaan tussen kermisachtige evenementen op het platteland. Een verhaal zelf is nagenoeg afwezig, er is geen centraal conflict dat opgelost dient te worden en de personages maken nauwelijks een ontwikkeling door. Saai wordt het gek genoeg nooit. Dit komt vooral doordat traditionele rolpatronen van man (achter een naaimachine) en vrouw (repareert de vrachtwagen) zijn omgedraaid en daarnaast is de film doorspekt met een zinderende hoeveelheid erotiek.

Aangename film. Er is niet echt een plot maar de film is aldoor interessant in z’n realistisch portret van het rauwe, lichamelijke en seksuele leven van een paar arme cowboys op het platteland in het moderne Brazilië (met de daarbij horende contrasten en veranderingen). Juist omdat die mensen opgesloten zitten in hun leven op het platteland is er wellicht bewust ook geen plot, maar de film is evengoed een boeiend document van zowel de mens in de natuur als de natuur in de mens.

Mwoh, echt mwoh. Ik begrijp niet zo goed waarom je hier vier sterren voor zou geven. Ik kom echt niet verder dan middelmatigheid. Shots zijn echt ellenlang, vooral in het begin. Dit sloopt het narratief, maar het was al niet het streven van de makers om een verhaal te vertellen. We lopen een paar dagen mee in het leven van een paar cowboys. Het boeit mij eigenlijk allemaal wat weinig. Cinematografisch zitten er best mooie beelden in. Maar er zijn weinig dialogen, sowieso gebeurt er eigenlijk weinig. Beetje rodeo rijden, beetje stierenstaarten met poeder insmeren.

Tja, ik snap niet dat je zoveel tijd en geld besteed aan het maken van een nogal saaie film omdat je wilt laten zien dat het leven saai is. Zodat de kijker denkt godver wat saai zeg als je cowboy bent in Brazilië. Dan had je beter een korte film van 20 minuten kunnen maken. Dan was het nog net te verteren. Volgens mij kan het leven ook zo saai zijn dat 1 van de cowboys zelfmoord pleegt ofzo en dat je dan ziet hoeveel verdriet de anderen hebben. Ik noem maar wat jemig, als je dan toch wilt laten zien hoe tergend saai het is maar het dan ook echt echt tergend saai zou ik zeggen.

Nu blijft de film voor mijn gevoel wat aan de oppervlakte hangen, we zien gerust wel hints van dieper liggend trauma maar nergens kruipen we in het hoofd van een personage of zien we echt de uitzichtloosheid van deze situatie tot eruptie komen. Is dit realistisch?? Nou het zal gerust gebeurt zijn en wat mij betreft moet je met een film wel altijd met iets komen. Een probleem of een strijd, iets dat schuurt in een film. Dat mis ik toch een beetje in deze film, het zit er wel ergens maar is gewoon niet genoeg uitgewerkt.

Blijft dus over een middelmatige film die leuk is om eens een andere cultuur te zien die je niet vaak ziet.

Ik loop ook niet bepaald wild van de film over Braziliaanse cowboys die er hun plezier in hebben om aan stierenstaarten te trekken. Ik miste een duidelijke lijn in de film, maar veel verder dan de uitzichtloosheid van het armoedige bestaan van deze boeren kwam ik niet. Erg veel gebeurde er niet.

Gelukkig was het wel visueel geregeld de moeite om de film te bekijken. De stieren en de actie bijvoorbeeld komt erg goed in beeld, maar het absolute hoogtepunt werd inderdaad behouden voor het einde met de passionele vrijpartij met de zwangere dame. Erg stijlvol en prima hantering van camera en belichting.

Bijzonder ook dat Mascaro geregeld genderidentiteit in de film naar voren bracht. Bij momenten opvallend en zeker niet verkeerd.

Iremar [Juliano Cazarré] en Galega [Maeve Jinkings] verdienen op verschillende manier hun geld bij een Braziliaanse rodeo waar ze hun dochter Cacá [Alyne Santana] grootbrengen. Iremar heeft andere ambities, maar daar valt weinig van te merken in dit haast plotloze drama dat vooral moet hebben van de authentieke sfeer. Geen film voor mensen die hopen op een verhaal, maar voor de liefhebbers is er wel een (onnodig) lange seksscène met een zwangere vrouw. Dit won zowaar een vrachtlading aan festivalprijzen!