The Assassination of Trotsky (1972)

Film is vermakelijk voor een saaie maandagavond. Een klassieker is dit natuurlijk niet. Had er ook niet zoveel van verwacht en daarom lag de dvd ook al dik een half jaar in het stof. Maar opzich is deze niet echt slecht hoor maar ook weer niet goed.

2,5*

Ondanks een behoorlijke cast van beroemde acteurs een eigenlijk een best slechte film. Misschien vooral omdat het script teveel de focus legt op een paar feiten, maar andere - zoals de achtergrond van de moordenaar - dan weer buiten beschouwing lijkt te laten. Even losjes wordt omgegaan met het hoe, waarom, en de afloop van de eerste aanval. Wat we dan wel krijgen is een killer met een hele serie rare trekjes, en een heleboel stille scenes die wat overgestileerd overkomen - nou was dat wel wat in de mode in die tijd, maar het irriteert hier wel echt.

Van Trotsky of zijn moordenaar krijgen we eigenlijk niets nieuws te horen. Alain Delon overtuigt niet, Romy Schneider komt niet echt uit de verf - en is misschien vooral gecast om tegenover Delon te staan. Richard Burton valt me ook al niet mee, en de geitensik past niet bij zijn hoofd. In de continuïteit is het al even droef, met het stierenvechten als hoogtepunt - halverwege ineens een andere stier en een andere matador. Slordig.

Op de gok een tijdje terug mee genomen in de hoop misschien een verloren klassieker gevonden te hebben. Want ja de titel klinkt op zijn minst interessant, er is de leeftijd voor een klassieker, en de cast mag er ook zijn.

De opening mag er meteen zijn met de geschiedenis rond Trotsky en een soundtrack die als ongemakkelijk en dreigend de benoemen valt. Met het intreden van Trotsky heb ik meteen mijn twijfels, had ze daar nu niet iemand anders dan Burton voor kunnen kiezen? Uiteindelijk doet Burton het nog best aardig. De poging tot de nodige sfeer en de al eerder benoemde soundtrack is niet verkeerd en er wordt een prima beeld geschetst van Rusland 1940 met chaos en dood, Stalin die huishoud en het nodige van de familie Trotsky reeds geëlimineerd. Verschillende aanslagen zijn dan al geprobeerd en we zijn getuigen van de aanslag met de agenten. Andermaal weer dat aardige sfeertje.

Passend is de chaos rond de eerste aanslag, tegelijkertijd komt hij ook slapjes over vergeleken met wat ik over de aanslag gelezen heb. Mispeer sowieso is dat Trotsky licht gewond raakte wat niet in de film voorkomt. Andere punten van kritiek zijn het stukje dierenmishandeling met het stierenvechten waarvan ik me afvraag wat het toevoegt en zo'n beetje iedere scene rond Jackson/Ramon tot aan de aanslag zelf die weinig toevoegen. De film is ronduit rommelig en heeft veel scènes die erg weinig toe lijken te voegen.

The Assassination Of Trotsky klinkt als een klok en de tijd en het verhaal mag er ook zijn, toch wordt er veel te weinig mee gedaan en dat is spijtig want de aanloop naar de aanslag zelf is goed, net als de afloop waar men blijft gissen wie Jackson is en de man een raadsel blijft. Wel goed meegenomen het moordwapen en nog twee andere dingen, die je pas begrijpt als je ingelezen bent, betreffende de kreten van Gita dat Jackson een leugenaar is. Hier wordt ongetwijfeld mee gerefereerd aan het door Jackson's beweerde motief voor de aanslag, dat hij namelijk niet mocht trouwen met Gita van Trotsky. Tevens horen we op een gegeven moment de getergde kreet van Trotsky in het cellenblok, dit heeft te maken met dat Ramon die getergde kreet niet van zich af kon zetten en nog regelmatig hoorde. Helaas wordt ook hier veel te weinig mee gedaan noch uitleg aangegeven terwijl er wel een idee achter zat.

Het is jammer want van deze film was toch wel héél veel meer te maken geweest. Nee deze film kan gerust overgeslagen worden.

Het kan verkeren. Een jaar na het fraaie The Go-Between waarvoor hij een Gouden Palm won kwam Losey met deze richtingloze brei. Met een rampzalige Burton die meer aan Trifonius Zonnebloem doet denken dan aan Leon Trotsky en er vooral een charismaloze man van maakt die 24/7 bezig is met zijn eigen plaats in de geschiedenis. Delon en Schneider zijn de andere sterren en minder slecht maar ook niet bepaald overtuigend en beiden nogal pathetisch en theatraal. Verder kun je afvragen wat Schneider precies in de film deed.

In het hart van de film zien we een heel lange stierenvechtscene waar Losey nogal een potsierlijke poging doet om het lot van stier tot een metafoor te maken voor het lot van Trotsky geeft het niveau van de film goed weer.

De scene van de uiteindelijke aanslag is dan weer verrassend sterk. Dat laatste stuk is zonder meer het beste deel van de film. Tegelijk banaal en klein als een grote, theatrale tragedie. Balancerend tussen gekte en principes en hoe verleidelijk ook om dat wel te doen, zonder pasklare antwoorden.