Dillinger (1945)

Aardige film noir, al was het weer zo'n typisch verhaaltje zoals ik ze ondertussen wel al meer gezien heb. Houdt niet tegen dat ik me weer goed vermaakt hebt met de opgang en tenondergang van public ennemy n°1, John Dillinger, een gangster uit de begin jaren '30. Het acteerwerk vond ik maar matig, alleen Anne Jeffreys sprong eruit als Helen Rogers, John's vrouw. De film bevat ook leuke verwijzingen naar de cinema van begin jaren '30 (de Walt Disney cartoons).

3.0 sterren

Uiterst succesvolle B-film over de opkomst en ondergang van John Dillinger, Public Enemy Number 1 tot hij in 1934 stierf toen hij de politie probeerde te ontvluchten die hem door een tip van hoerenmadam Sage buiten een bioscoop stonden op te wachten. Het lage budget betekent dat er maar een beperkte hoeveelheid acties is. De meeste misdaden vinden plaats in korte montages, soms met beelden uit andere film waaronder 'You Only Live Once'. Lawrence Tierney is erg sterk in de hoofdrol en er is goed ondersteunend acteerwerk, onder anderen van Edmund Lowe (als 'Specs', de leider van een bende waarbij Dillinger zich aansluit) en Elisha Cook jr (als één van de bendeleden). Dit is een compact vertelde, goed geschreven biografie met een hoog tempo en degelijke regie. Een scène waarin Dillinger een ober confronteert die hem eerder beschimpte omdat hij geen geld had is een hoogtepunt, evenals de scène met de Carolsingers op Kerstavond. Een bescheiden, maar fraai juweeltje.

De allereerste film die in meerdere of mindere mate het levensverhaal van de beruchte gangster John Dillinger wilde brengen, was deze Monogram productie. De hoogdagen van de echte John Dillinger speelden zich af in de periode 1933-34 waarin hij samen met zijn bende een twaalftal banken beroofde. De film is opgevat als een flash-back naar die periode, begint en eindigt bij de bioscoop waarmee een cirkel wordt gesloten. Het is een verhaal van opkomst en ondergang van een crimineel, zonder overbodig sentiment en met grote nadruk op actie. Gierende banden en ontploffende kluizen alom. Lawrence Tierney heeft een erg dreigende ongure uitstraling en is geknipt voor de hoofdrol. De interactie in de gangsterbende geeft een interne machtsstrijd weer, waarbij zaken als verraad, wraak, jaloezie en achterdocht gemeengoed zijn. ‘One happy family’ zoals in de film cynisch wordt aangegeven.

Het opzet van de film is hoogst ernstig, in tegenstelling tot vele andere (misdaad)producties van die tijd vind je hier geen spatje humor terug, enkel de dreigende tronie van Tierney. Misschien was dat een vanzelfsprekende keuze omdat het gaat over een biografisch verhaal met échte slachtoffers. Het lijkt verder een B-film maar anderzijds ontving hij wel een oscarnominatie voor beste script, alsook kunnen we genieten van de score van de vermaarde Dimitri Tiomkin. Prima vermaak en vooral de moeite waard omwille van Lawrence Tierney’s charisma.

In de jaren '40 was er naast alle officiele regels ook een officeuze. Echte namen van criminelen werden niet gebruikt in films. Dat was een afspraak tussen de grote studio's. Maar Monogram Pictures was daar niet een van. Dat was een goedkope studio. Die maakten korte films, B-films vaak als de tweede in een double bill . Allerlei genres, maar vooral heel erg veel westerns. John Dillinger was een beroemde crimineel die tot 1934 allerlei breed uitgemeten misdaden op zijn geweten. Dus Monogram maakte gewoon een film ervan. Niet dat het veel met het werkelijke verhaal van doen had. Maar het maakte wel nieuwsgierig en het was een serieuze hit.

Opvallend genoeg was het ook een kritisch succes en de film kreeg zowaar een oiscarnominatie voor beste scenario, zeer ongewoon voor zo'n low budgetfilm en meteen de doorbraak van scenarist Philip Yord, die veel schreef maar later ook vaak de credits waarnam voor blacklisted schrijvers. Daardoor lijkt hij een betere schrijver dab hij was, Dillinger is een rise and fall verhaal in een enorm tempo en in een dik uur zit je er doorheen. En de film doet van alles om geld te besparen, Zoals stockfootage, een aparte opening met een biosvoorstelling. Misdaden die worden voorgesteld met een krantenkop en een beeld van een schietende Tierney.

Laurence Tierney was en jongeman die acteur wilde worden nauwelijks ervaring had, maar meteen doorbrak met deze rol en meteen in meer gangsterfilms werd gecast, Hij had nogal sterk twee kanten. Kon verlegen zijn maar ook een bad boy die regelmatig opgepakt werd voor vechtpartijtjes. Iets wat uiteindelijk zijn carrière flink deed ontsporen en hij verviel tot steeds betekenislozer bijrollen. Ook was hij moeilijk om mee te werken. Tarantino die hem als fan caste in Reservoir Dogs kan daarover meepraten.

De film is erg amusant. Verre van een meesterwerk, maar het is gewoon leuk om te zien hoe ze zoiets met zo weinig budget konden maken, En Tierney is prima.