Le Déjeuner sur l'Herbe (1959)

Ik betwijfel of Jean Renoir zelf dacht dat hij een meesterwerk aan het maken was toen hij Le Déjeuner sur l'Herbe aan het maken was, maar wat maakt het uit als je je vermaakt. Hij schoot deze film rond het huis waar hij opgegroeit was met zijn vader, de schilder Auguste Renoir en de film is duidelijk een lofdicht naar die tijd en naar zijn vaders kunst. De vraag is dan alleen: waarom geen verhaal dat past bij dergelijke nostalgie? Het plot is niet vervelend om te volgen, maar niet bijzonder genoeg uitgewerkt om dit tot een werkelijk fantastische film te maken. Wat echter goed overeind staat is het uiterlijk, dat waarlijk een mooi eerbetoon is aan de schilderkunst van Auguste Renoir. Vooral de belichting is beter dan je in de meeste films zult aantreffen. Visueel behoort dit dus tot de top, maar als Renoir er nog een boeiend verhaal aan vast had weten te knopen of meer de diepte in was gedoken was het misschien een meesterwerk geweest.

3*

Renoir viert het leven!
In essentie handelt de film over de clash tussen de oerkracht van de natuur en wat wij mensen de wetenschap noemen. Professor in de genetica Paul Meurisse staat uiteraard symbool voor de wetenschap, en zal trouwen met zijn nicht (!) Ingrid Nordine. Het feit dat hij om strategische redenen zal trouwen met zijn nicht is m.i. een uiting van de ‘rigide wetenschap’. Ook te vermelden is het feit dat Ingrid Nordine op professioneel vlak een hoge functie bij de scouts vervuld. De scouts staan enerzijds dicht bij de natuur maar zijn anderzijds op semi-militaire manier georganiseerd. De aanstaande van de professor staat dus eveneens symbool voor de beteugeling van de natuur.

De clash tussen wetenschap en natuur vindt letterlijk plaats tijdens een event - zijnde de picnic op het platteland - wanneer de herder Charles Blavette, steeds vergezeld van een bok, op de fluit speelt (fallussymbool?) en aldus een mistral ontketent, die ook de erotische passie van het gezelschap lijkt aan te jagen. Het spelen op de fluit staat voor magie, magie die de wetenschap in de hoek drijft. Niet toevallig is de herder vergezeld van een bok, die symbool staat voor de oude vruchtbaarheidsgod Pan, toch volgens mijn interpretatie. In de film wordt effectief gealludeerd op Diana, godin van de jacht, dus het thema van de Griekse mythologie is expliciet aanwezig.
Een komische sleutelscene in de film betreft dan ook het moment waarop de professsor neerknielt om de bok de vraag te stellen waar zijn liefje Catherine Rouvel zich bevindt: de wetenschap knielt voor de natuur/magie!

Met andere woorden is dit een film waar heel wat symboliek uit te halen is. Parallel hieraan straalt de film echter ook moderniteit uit. Renoir hield met de thema’s in deze film - kunstmatige inseminatie, angst voor de atoomoorlog, het vooruitzicht van een Europese superstaat, de verstrengeling tussen politiek en het bedrijfsleven - heel hard de vinger aan de pols en eigenlijk is de film nog steeds ontzettend actueel.

Visueel is deze film een genot om te zien. De kleuren spatten impressionistisch van het scherm. Mooi om weten dat de film opgenomen is nabij het ouderlijk huis en tuin van Jean Renoir, er is dus een rechtstreekse link met zijn persoonlijk leven en zijn vader Auguste Renoir. Heel de mise-en-scène is schitterend, met integratie van natuurbeelden, fotografie die herinnert aan impressionistische tableau’s...

Conclusie. Een film waar ik van genoten heb op verschillende niveau’s. Het is een komedie maar verwacht geen dijenkletser. Het komische zit hem eerder in het concept en het ridicule gedrag van mensen. Verder blijft het toch een erg lichtvoetige film ondanks alle symboliek en complexe maatschappelijke thema’s die de toon zetten. Klassewerk van Jean Renoir!

Matige film over een bioloog die kunstmatige bevruchting als de oplossing voor de menselijke evolutie ziet. Afgezien van een paar dialogen wist de film me inhoudelijk niet te boeien. De humor is soms wat flauw en het werd me allemaal wat te frivool gebracht. De picnic buiten in de natuur levert bijna constant schilderachtige plaatjes op.

Het verhaal kon me nergens boeien en de film is vrij langdradig. De film wil speels zijn, zoals Godard later ook deed weleens, maar het lukt de regisseur niet de juiste toon te vinden. Visueel wel erg mooi met fraaie kleuren en het hoogtepunt halverwege met de beelden van het stromende water in beekjes. Prachtig! In zoverre soms 19-eeuwse schilderijen om te zien en daarmee een ode aan de vader van Renoir maar ook andere schilders uit die tijd (de titel verwijst naar één van de bekendste werken van Manet). 2,0*.