The Phoenician Scheme (2025)

Anderson vindt letterlijk en figuurlijk zijn vorm weer terug in deze vermakelijke, surrealistische zwarte komedie over hosselaar, zakenman en luchtvaartpionier Zsa-zsa Korda [Benicio Del Toro] die na het overleven van zijn zesde vliegtuigongeluk zijn dochter Liesl [Mia Threapleton], die sinds haar vijfde in een klooster woont, aan te wijzen als zijn erfgenaam. Hij neemt haar mee tijdens een reis langs de financiers van een megalomaan project om de infrastructuur in het woestijnland van Fenicië aan te leggen om (min of meer) opnieuw te onderhandelen. Bij hen voegt zich de Bjorn [Michael Cera], oorspronkelijk aangesteld als privéonderwijzer van Zsa-zsa’s 9 zonen en nu fungerende als zijn persoonlijk secretaris. Een Arabische prins [Riz Ahmed], twee Amerikaanse zakenmannen [Tom Hanks, Bryan Cranston], Marseille Bob [Mathieu Amalric], het hoofd van een syndicaat [Jeffrey Wright], Zsa-Zsa’s nicht Hilda [Scarlett Johansson] en “Oom” Nubal [Benedict Cumberbatch] kunnen een bezoekje verwachten. De CIA blijft probeert met hulp van een spion de zaken te saboteren en iemand anders pleegt meerdere aanslagen waarbij Zsa-Zsa steeds oog in oog komt te staan met een soort hiernamaals waar o.a. Willem Dafoe en Bill Murray hun opwachting magen. In tegenstelling tot het gezapige en gekunstelde Asteroid City staat Andersons visuele stijl hier altijd in dienst van het verhaal en krijgen de acteurs volop ruimte om kleur te geven aan hun personages. Het scenario van Anderson en Roman Coppola zit vol droogkomische momenten en details die uitnodigen om dit meerdere keren te bekijken. Richard Ayoade is hilarisch als een meer theatrale dan effectieve revolutionair. Andersons beste film sinds The Grand Budapest Hotel.

Rond 2012 zag ik Moonrise Kingdom, een geweldige film (nog steeds) en mijn eerste Wes Anderson. En al snel kwam The Grand Budapest Hotel, nog steeds erg fijn en goed. Ik dacht dus wel fan te zijn van hem maar eigenlijk alles dat daarna kwam of al eerder was uitgekomen viel me toch wel tegen. Van heel matig tot zozo. Maar ook nooit meer dan dat. Dus ik betwijfel inmiddels of ik wel zo'n fan ben van Anderson,

Enfin, vanaf shot 1 weet je al dat dit een film is van Wes Anderson. En visueel wederom erg fijn in zijn typische stijl; er is genoeg te zien. Alleen het verhaaltje stelt weinig voor, de film is nooit leuk en acteurs acteren dusdanig onderkoeld dat ik ook nooit echt in de film kwam. Nu is dat bij Anderson meestal niet echt de bedoeling, al is het maar dat je ziet dat een en ander in een decorsetting speelt maar toch, iets meer beleving zou zijn zijn. De acteurs hebben wel zichtbaar plezier, dat wel, maar dat plezier komt nooit echt over tot mij als kijker. 1,5*.

De film heeft natuurlijk weer de typische stijl van Wes Anderson die een soort mengeling is van dwangneurose en ADHD die de lichte absurditeit van de klucht versterkt. De dwangneurose geeft de overgeorganiseerde visuele stijl met symmetrische structuren en qua kleuren afgemeten composities maar ook een lijst die moet worden afgewerkt zodat je niet op je horloge hoeft te kijken om te weten hoe ver we in het verhaal zijn. De ADHD versterkt de ‘gevatheid’ van de stijl: het tempo is hoog waarbij je geen tijd krijgt om een en ander te overdenken of zelfs maar alles mee te krijgen want het gepraat gaat constant door terwijl er visueel ook van alles gebeurt. De film is zo overgeorganiseerd en overvol maar de film laadt de verdenking op zich – dat geldt voor bijna elke film van Anderson maar deze nog meer dan andere – dat het de kijker vooral moet afleiden omdat er weinig inhoud is. Want waar gaat de film over? Over een onderkoelde wapenhandelaar die maar niet wil sterven bij de legio aanvallen op hem, die zakelijk wordt ondermijnd door de politiek terwijl z’n dochter en broer hem op hun eigen manier dwars zitten en die in deze ogenschijnlijke eindfase van zijn leven hallucineert over hoe hij zijn leven moet verantwoorden bij Petrus aan de hemelpoort. Meer is het niet: diepgang lijkt er niet te zijn (of je moet de ‘gap’ associëren met Trumps handelsoorlog) en als klucht is het hooguit mild grappig. Maar de rijke visuele stijl maakt wel weer wat goed.

Wes Anderson is niet per se mijn favoriete regisseur, maar hij zit nu wel op een schaal naar beneden. Deze is minder dan Astroid City en die was weer minder dan The French Dispatch en die was weer minder dan duidelijk zijn beste film The Grand Budapest Hotel. The Phoenician Scheme behoort echt tot zijn minste films. Anderson is vaak erg goed in het scheppen van wereldjes. Ook hier doet hij zijn best, maar misschien wel minder dan ooit wordt het een geheel met het plot. De vormgeving lijkt de film meer in de weg te zitten. Het voelt als een opluchting als de film aan het einde uit zijn vormgevingskeurslijf breekt. Dat is ook onderdeel van de film, maar het keurslijf vond ik niet lekker werken.

Maar ook in het plot gaat het mis. Heel kort gezegd: Het was te vaak flauw en het liet me vooral volkomen koud. Dat heb ik eerder gehad bij Anderson (The Life Acquatic of Steve Zissou heeft dat ook). Ook de tegenwoordige optocht van bekende acteurs wisselt iets te sterk van niveau. Van behoorlijk sterk (Bryan Cranston) tot tegenvallend (Scarlett Johansson). Al met al was deze het niet voor me.

Weer fijn.

Maar wel een zeer typische Anderson. 't Is een van z'n meeste karakteristieke en komische van de laatste jaren, maar wie z'n stijl ondertussen wat beu is kan deze maar beter skippen, want veel nieuws ga je hier niet zien. Ik denk eigenlijk ook niet dat hij daar nog veel aan kan veranderen.

De cast is perfect, visueel ziet alles er ook weer piekfijn uit. Ook de soundtrack en het sound design passen perfect in het plaatje. Was iets minder blij met de vaste chapter structuur in het middendeel, maar da's uiteindelijk maar een klein euvel. Erg leuke film!

4.0* en een uitgebreide review

Regisseur Wes Anderson komt op de proppen met een film die minder doelloos oogt dan zijn vorige project. The Phoenician Scheme is bij vlagen erg grappig en vormt een opvallend gewelddadige film voor Andersons doen. Niet dat dit geheel verder overloopt van bloedvergieten, maar het zorgt wel voor een onverwachte inslag binnen een regiecarrière die al enige tijd een herhaling van zetten laat zien. Zoals verwacht is het visuele aspect van deze film op-en-top verzorgd, met piekfijn camerawerk, kleurrijke decors en genoeg detail. Castleden doen het evenzeer erg goed, de enige die te weinig ruimte krijgt om haarzelf te laten zien is Scarlett Johansson. Michael Cera daarentegen speelt zowat de rol van zijn leven in een bijzonder komische verschijning. Een sensationele finale vormt vervolgens de laatste rechtvaardiging voor een sterke voldoende.

Wes Anderson doet zijn trucje nog maar eens.

Alleen lijkt het deze keer echt helemaal niet gelukt. Het verhaal weet me nergens te pakken, de karakters en typetjes zijn te gezocht, en nogal wat scenes komen echt veel te ingestudeerd en houterig over. En soms zijn dat situaties waarvan ik dan het gevoel heb dat die grappig hadden moeten zijn, maar ik kan er niet om lachen. Zelfs geen flauw glimlachje.

Blijft over dat de decors erg mooi zijn - als je van die stijl houdt. Ik niet.

Terug een stapje de goede richting uit voor Wes, na het zeer matige Asteroid City. Die film verzandde véél te veel in verhaal-in-een-verhaal-in-een-verhaal interessantdoenerij, en kon me op inhoudelijk of emotioneel niveau totaal niet raken. The Phoenician Scheme doet dat in bepaalde mate wél weer, hoewel het zeker niet tot de betere helft van zijn films behoort. Het blijft nog steeds meer een stilistische oefening dan een echte doorvoelde film, maar er zit wel terug meer een soort menselijke kern in. Het helpt dat de film niet zozeer een ''ensemble-film'' is zoals zijn vorige paar, maar in se eigenlijk echt wel draait om de vader-dochterrelatie van Benicio's Zsa Zsa en dochter Liesl. En hoewel die vrij onderkoeld en droog (op typische Anderson-manier) in beeld wordt gebracht, deed dit me veel meer dan het intellectuele geneuzel van zijn vorige film(s). Meer focus, meer een rode draad, en gewoon nog eens duidelijke hoofdpersonages; dat bracht wel een bepaalde energie.

Maar toch trommelt hij hier best weer een indrukwekkende cast op, waarvan de ene rol al wat beter werkt dan de andere. Geen enkel zij-personage treedt heel lang op - het zijn telkens korte 'episodes', en dan gaan we weer naar het volgende hoofdstukje - maar het duo Tom Hanks-Bryan Cranston vond ik tof; Scarlett Johansson en Benedict Cumberbatch komen dan weer hélemaal niet uit de verf. Een beetje hit or miss dus, maar het helpt dus dat de kern wel echt het duo, of ja eigenlijk trio, Benicio Del Toro, Mia Threapleton en Michael Cera is. Vooral die laatste steelt vaak de show; ongelooflijk dat hij nog niet eerder met Anderson heeft samengewerkt. Een ideale fit. Benicio heeft heel veel gravitas en gaat perfect om met de droge Anderson-humor. En Mia Threapleton is een leuke ontdekking.

Thematisch bevat de film verder weer duizend-en-één ideeën, visueel krijg je het weer allemaal niet in je opgenomen, naadloze decors, gemillimeterde mise-en-scène, een episodische, elliptische vertelstructuur, met andere woorden: typisch Wes Anderson. De man gaat zijn stijl ook niet meer echt veranderen vermoed ik - for better or for worse. Als je fan bent, leuk. Maar nieuwe fans gaat hij hier niet echt meer mee maken denk ik. Het begint een beetje een oud liedje te worden, maar langs de andere kant is het ook fijn dat een regisseur als hij de ruimte heeft om gewoonweg te maken wat hij wilt, zonder compromis. Het ontbeert The Phoenician Scheme aan de pit en menselijkheid van zijn vroegere films, maar toch.. ik heb er wel weer graag naar gekeken. Kleine 3,5'je.

Niet zozeer beter maar wel wat levendiger en grappiger dan de laatste paar films van Wes Anderson. Het is ditmaal een Benicio Del Toro onemanshow; hij zit in vrijwel iedere scene. Gelukkig is hij goed op dreef, op een droogkloterige manier. De cast om hem heen is indrukwekkend als altijd, met vooral een leuke rol voor Michael Cera, hier debuterend binnen het Anderson-verse. De zo typerende stijl is zo dik aangezet dat het haast een persiflage op zichzelf wordt, maar goed, het blijft fascinerend om naar te kijken, wat mij betreft.

Wes Anderson maakt een Wes Anderson film. Niet meer en ook niet minder. We krijgen zijn gekende stijl te zien, met ook een pak bekende gezichten die al eerder meespeelden in zijn films. Nieuw aan boord is Mia Threapleton, de dochter van Kate Winslet. Ze speelt een geweldige rol en valt best wel op tussen al die bekendere namen.

Anderson doet niet veel nieuws, het is de gekende formule en stijl. Maar in een tijd waarin de filmwereld hoodfzakelijk bestaat uit mooi arthouse of te veilige blockbusters met sequels, reboots en remakes, is het leuk om weer een origineel verhaal te zien. Al heeft dat wel een gekende look. Slecht is het zeker niet, de filmmaker brengt opnieuw visueel meesterwerk met de gekende kleuren en perspectieven. Liefhebbers van Anderson zullen hier zeker ook van genieten. Maar het voelt toch wat aan als meer van hetzelfde en ook al is de humor goed, mist het wel wat pit. In het repertoire van de regisseur zal deze film helaas niet snel opvallen.

En helemaal aan het eind van de Wes Anderson rit vraag ik me vermoeid af "Waar ging dit over?" Ik kon er geen chocola van maken, al eindigt 't in de keuken met prikklok en kaartspel. De slavernij is afgeschaft, da's duidelijk en dat die man kan koken ook. Droge humor met steriele kunstzinnige decors is veel te weinig om mij als kijker mee te voeren in een fantasiewereld die op de een of andere manier de absurditeit van de huidige werkelijkheid zou moeten weerspiegelen. Jammer.

Lange tijd wist Wes Anderson me volledig in te pakken met zijn kenmerkende stijl. Hoe sfeervol gefilmd en knap gecast ook – The Phoenician Scheme is een tamelijk saaie zit. De film mist namelijk diepgang en humor. Het laat zien dat zelfs een perfect gestileerde wereld leeg kan aanvoelen wanneer er weinig te beleven valt.

2,0 * Herhaling van zetten

Goeie film over een steenrijke zakenman die zijn rijkdom wil nalaten aan zijn dochter die een non is. Vanaf het eerste tot en met het laatste shot is dit onmiskenbaar een film van Wes Anderson. Het verhaal op zich is niet echt boeiend. Maar er zitten wel leuke grapjes in en de manier waarop de dialogen geleverd worden is ook vermakelijk (door een cast vol bekende namen). Een kleine 3.5 sterren.

The Phoenician Scheme bevat weer de typische ingrediënten die je telkens in een film van Wes Anderson tegenkomt. Zo zijn er de heerlijke kunstzinnige beelden die worden gekenmerkt door hun situering in een tableau in plaats van in een realistische omgeving. De gebruikmaking van dergelijke decors geven zijn films een ietwat toneelmatige flair. Dat is in deze film ook het geval.

Ook kenmerkend voor de werken van Anderson zijn de vele bekende namen die aan zijn producties meewerken. En ook dat is in deze film weer het geval. Het lijkt veel op een gimmick als je de lange lijst van acteurs doorneemt die een aandeel in de film hebben. Opvallend is dat de meeste namen niet veel te doen hebben. Neem het aandeel van Charlotte Gainsbourg, Bill Murray en Willem Dafoe. Ze zijn herkenbaar maar hebben niet veel meer te doen dan een decorstuk te doen heeft.

Dat geldt niet voor het trio dat de hoofdrollen bekleedt. Benicio del Toro, Mia Threapleton en Michael Cera zijn prominent aanwezig. Ze zijn goed voor enkele hilarische scènes als ze met een laconieke instelling (typisch Anderson) door het verhaal struikelen. Dergelijke scènes zijn echter minder talrijk dan ik gewend ben van ander werk van Anderson. Er zijn zelfs stukken film die ik, ondanks dat ik genoot van de detaillering en de prachtige beeldcompositie, een beetje saai vond.

Het verhaal is niet heel boeiend. Het vage verhaal over een odyssee die de drie hoofdrollen ondernemen lijkt meer een voorwendsel om het trio aan het reizen te krijgen dan dat het van veel belang is. Wat dan wel weer goed is gelukt is de intermenselijke dynamiek. Die is bijzonder prettig en levert grappige momenten op. Uiteindelijk is de film zeker kijkwaardig maar is hij simpelweg te formulematig geconstrueerd om het niveau van eerdere films van Anderson te benaderen.

Goed.

The Phoenician Scheme is een typische Wes Anderson, al is het allemaal wat "gewelddadiger" of botter dan de rest van zijn oeuvre. Heel erg vernieuwend is het natuurlijk niet, Anderson zijn stijl is duidelijk. Toch is het elke keer weer genieten van de schitterende plaatjes waar hij mee afkomt. Bovendien is de casting van Benicio Del Toro als hoofdrolspeler een schot in de roos, al moeten zijn directe tegenspelers niet veel voor hem onder doen. Andere typetjes in kleinere bijrolletjes zijn niet altijd even geslaagd; het leidt soms iets te veel af, maar Anderson is vaak wat kluchtig dus dat is ook geen nieuws. Alleszins weer een tof filmpje en van mij mag hij elk jaar een film uitbrengen. Er is immers niemand die hem evenaart in zijn manier van film maken.

3,5