Tinkebell - Who Killed the Blue Bird? (2024)

Judith de Leeuw maakte een film over kunstenaar Tinkebell: ‘Ik wilde haar binnenwereld laten zien’ - de Volkskrant

Oogstrelende documentaire over activistische kunstenaar Tinkebell - VPRO Gids

A.s. dinsdag te zien in het Het Uur van de Wolf om 22:20 uur op NPO 2

Ik geef toe dat ik een haat- en liefdeverhouding heb met kunstenares Tinkebell. Aan de ene kant heb ik weinig met de wijze waarop ze haar zorgvuldig geconstrueerde imago inzet om maatschappelijke issues mee aan de kaak te stellen, maar aan de andere kant kan ik haar volstrekte eigenheid waarderen. Zoals haar flamboyante kledingstijl en compromisloze aanpak. Het aardige aan 'Tinkebell - Who Killed the Blue Bird?' (2024) is dat je niet per se een enorme fan van Tinkebells' kunst hoeft te zijn om de documentaire zelf te waarderen. Misschien kun je 't zelfs zien als een kritische dissectie van de kunstenaar als het eigen kunstwerk. Hoe verhouden de torenhoge ambities van activistische kunst zich tegenover de beperkingen van elk individueel mens? Kan een kunstenaar überhaupt maatschappelijke veranderingen teweegbrengen met geconstrueerde narratieven over zichzelf of de wereld? Of is zelfs engagement een reflectie van de eigen psyche?

De stijl van Judith de Leeuw doet me wat denken aan de documentaires van Adam Curtis. Weinig tot geen nieuw materiaal, maar dromerig grasduinen door bestaand archiefmateriaal om kruisverbanden te vinden of contrasten bloot te leggen. Interviews op radio en televisie. Uitleg bij kunstprojecten. Persoonlijke gesprekken met intimi of archiefmateriaal uit haar jongere jaren. Een spookachtige versmelting van heden en verleden. In eerste instantie stond het herhalende ritme me wat tegen. Steeds dezelfde uitspraken op verschillende momenten als een soort echo waarop Tinkebell precies hetzelfde zegt over zichzelf en haar eigen beweegredenen. Maar op een gegeven moment valt deze stijlkeuze op z'n plek wanneer je je realiseert hoe veelzeggend het is voor de psychologische schets van een kunstenares die tot in het extreme invloed wil uitoefenen op haar publieke persona.

Je kunt Tinkebell van veel betichten, maar in 'Tinkebell - Who Killed the Blue Bird?' (2024) wordt duidelijk hoe consequent haar visie op kunst is gebleven door de jaren heen. Het ietwat pretentieuze meisje van weleer draagt niet echt radicaal andere dingen uit dan de volwassene die de consequenties van haar handelen beter doorziet. Ze zoeken allebei naar manieren om de lelijke kantjes van het leven weg te poetsen met schoonheid, een uitgesproken esthetiek en door hun bijna wetenschappelijke fascinatie naar systemen en processen. Zelfs controversiële 'kunstuitingen' als haar opgezette kat als handtasje en haar zelfverkozen sterilisatie krijgen een andere lading als je haar erover hoort spreken. Het komt snoeihard bij mij binnen als je tijdens de medische ingreep Tinkebell's van pijn verwrongen gezicht ziet. Wat doe je jezelf aan, joh? Of wanneer ze meerdere malen vertelt dat ze bang is voor welk nieuw project ze zal bedenken, omdat ze weet dat ze dan opnieuw een grens over zal gaan.

Uiteindelijk heeft 'Tinkebell - Who Killed the Blue Bird?' (2024) me ertoe aangezet om door mijn eigen vooroordelen over Tinkebell heen te prikken. Haar niet meer te zien als een holle provocateur, maar als een kwetsbaar mens met vastomlijnde ideeën over wat haar plek in de wereld zou moeten zijn. Zelfs met mijn eigen bedenkingen over de kunstenaarsvisie die ze uitdraagt over maatschappelijk engagement. Neemt niet weg dat het personage Tinkebell een plekje in mijn hart heeft gekregen nu ik heb gezien hoe teder ze als tienermeisje een dode parkiet in de vriezer bewaart of staat mee te blèren met Anouk's 'R U Kidding Me'. Of de surrealistische fragmenten waarin ze met haar roze outfit vluchtelingen knuffelt of rampplekken bezoekt. Zo authentiek zichzelf en toch oogt ze betrokken met de mensen die ze tegenkomt.

Overigens was 'Elon Musk - Who Killed the Blue Bird?' (2024) ook een goede titel geweest.