Stella. Ein Leben. (2023)

Hoe ver kun je gaan om je eigen leven te beschermen. In de biografische film Stella. A Life. gaat protagoniste Stella ver. Waar ligt de grens tussen slachtofferschap en daderschap. In Stella. A Life. betreden en overschrijden twee joodse mensen in het derde Rijk het grensgebied.

Het duurt overigens wel eventjes voordat regisseur en coauteur Kilian Riedhof de twee personages in het grensgebied plaatst. De film neemt ruim de tijd om de voorgeschiedenis van Stella te vertellen. Stella groeit tamelijk zorgeloos op, wil graag internationaal schitteren als jazzzangeres. en verdringt lange tijd de verschrikkingen die het naziregiem over de joodse bevolking uitstort. Ze spreidt een grote hang naar eigenbelang tentoon en interesseert zich maar matig voor het leed van anderen. Stella is niet bepaald een sympathiek karakter. De voorgeschiedenis wordt niet steeds even interessant in beeld gebracht. De film doet er gewoonweg te lang over om een aantal feitelijkheden aan de kijker te presenteren.

Stella. A Life. is een film over Stella en de bedenkleijke keuzes die ze maakt. De film is er niet op uit om de titelfiguur, die verwerpelijke dingen doet, te veroordelen. De ware misdaden worden gepleegd door de nationaalsocialisten, die oproepen tot klopjachten op joden en systematisch mensenlevens beëindigen. Om zichzelf en haar familie te beschermen kiest Stella voor daadkracht en heult ze met de vijand. Het is op voorhand gemakkelijk om Stella te veroordelen. Geplaatst in een tijd waarin rassenhaat, verdrukking en doodsdreigingen welig tieren, is zo'n simpele veroordeling al een stuk lastiger . Het is daarom goed om als tegenwicht voor een snel oordeel de tagline op de filmposter tot je door te laten dringen: Was hättest du getan?.

De film geeft geen eenduidige antwoorden maar roept op om afscheid te nemen van simplistisch zwart-witdenken. Op sommige kwesties zijn geen simpele antwoorden mogelijk ook al is dat nog zo aanlokkelijk. De film legt er de vinger goed op. De film legt daarnaast een intrigerende en op waarheid gebaseerde geschiedenis bloot over een talentvolle jonge joodse vrouw in oorlogstijd in Berlijn. Paula Beer speelt Stella en doet dat met uitstekend acteerwerk. Vooral dankzij haar optreden, kon ik geboeid blijven kijken tijdens de wel erg lang uitgesponnen verhaallijn. Te lang, vond ik.

Goede analyse van Collins. Memoreert dat de film je aan het denken zet. Over welke keuzes je maakt en welke consequenties je dan moet dragen. Ik vond het geen makkelijke film. Een film die schuurt en je met vragen achterlaat. Daarom geef ik ook een hogere waardering. Omdat ik ook geboeid heb zitten kijken. Naar een hoofdpersoon die niet binnen de lijntjes wil kleuren. Een jonge Joodse vrouw, die deel uitmaakt van een jazzorkest en een Joodse vriendenclub met types waar ik me ook behoorlijk aan heb zitten ergeren. Terwijl het spelen van jazz al verboden is, laten ze zich ook nog in met illegale acties, maar zo onbezonnen dat het wel fout moet lopen.

De vorm van de film is nogal springerig. Ik werd er kriegel van. Wat er vooral uitspringt is de vitaliteit van de personages. Jonge mensen, die willen leven tot het uiterste. Terwijl ze weten dat ze gedoemd zijn jong te sterven. Dan zit je niet lekker in je luie stoel. Wat me aan het twijfelen bracht was die groep Joodse fabrieksarbeiders (onder wie Stella). In 1943? Ook wordt er openlijk over Auschwitz gesproken en over wat daar gebeurt. Maar wisten ze dat toen al? Hoe je zelf afglijdt om mensen te beschermen en vrienden en bekenden daarvoor opoffert. Ik vond dat heel herkenbaar en proefde bij mijzelf geen moreel oordeel. Je kunt toch zelfmoord plegen, zegt iemand ergens in de film tegen Stella. Hoe makkelijk staan mensen met hun oordeel klaar. Ook in deze tijd.