Interdit aux Chiens et aux Italiens (2022)

Alain Ughetto vertelt met deze film het verhaal hoe zijn Italiaanse voorouders in Frankrijk zijn beland: zijn opa was al een arbeidsmigrant, die onder meer werkte aan de tunnel tussen Italië en Zwitserland, en toen het fascisme opkwam vestigde hij zich definitief in Frankrijk. Naast dit stukje familiegeschiedenis vol bittere armoede, inclusief wat Europese geschiedenis zoals het fascisme en WO II, biedt de film niet zo veel: er is niet echt een dramatische spanningsboog of zo. Mogelijk wil de film met dit familiealbum verwijzen naar en sympathie genereren voor de hedendaage migranten die vanwege armoede of onderdrukking uit Afrika en Azië naar Europa vluchten. Wat de film een beetje bijzonder maakt is het knutselwerk van Alain Ughetto voor deze stop-motion-film: dat is knap gedaan. Alain wil er ook mee aangeven dat ook hij graag met z’n handen werkt waarbij de film zijn handen af en toe wat laat aangeven aan z’n voorouders van papier-maché.

De Franse Alain Ughetto vertelt het levensverhaal van zijn Italiaanse grootouders Luigi [Stefano Paganini] en Cesira [Ariana Ascaride] met behulp van stop-motion. Die geschiedenis begint in het dorpje Ughettera in Italië aan het eind van de 19e eeuw en loopt tot aan het einde van de Tweede Wereldoorlog, wanneer de familie naar Frankrijk is geëmigreerd. De titel verwijst naar de uitsluiting van Italianen als gevolg van hun rol in de oorlog. Het is een weinig opzienbarend verhaal en dat verklaart misschien waarom Ughetto zo de vertelling doorspekt met grappige bedoelde, maar vrij flauwe visuele grappen. Best aardig en zo nu en dan aandoenlijk, maar wie een beetje historische kennis heeft, zal hier zeker niet steil van achterover slaan.

Die stop motion films zijn vaak een streling voor het oog. Het is ongelooflijk hoe veel arbeidstijd vaak kruipt om dergelijke producties te maken. Wel leuk dat er soms creatief werd omgesprongen met ideeën. De broccoli 's die als bomen moesten doorgaan is er zo eentje. Maar ook de inmenging van de auteur - de grote hand die letterlijk een handje toesteekt - is een leuke toevoeging. Dit laatste zagen we bijvoorbeeld ook al bij Marcel the Shell with Shoes On (Film, 2021)

Inhoudelijk vond ik het maar zus en zo. Niet geweldig alvast. Iets te weinig pit of kracht om echt aan te slaan of memorabel te zijn. We zien het leven een doordeweekse Italiaanse bergfamilie die betere oorden wil opzoeken. Dat migranten niet overal met open armen werden ontvangen is vandaag een understatement. Veel ellende (wat sterfgevallen) en veel gewroet, gepieker en maken van harde berekende keuzes leidt het gezinnetje naar Frankrijk. Als WO II en de opkomst van il Duce voor de deur staat, wordt het voor de familie niet makkelijker.

Erg leuk om eens gezien te hebben, maar had er net een tikkeltje meer van verwacht.

Lekker. Mooi! Aangenaam.

Maar toch slechts 3.5 sterren, omdat eenmaal zien volstaat.

Verboden voor honden en Italianen.

Zelfs voor een stop-motion film is dit echt een erg mooi geknutseld werk - overduidelijk het levenswerk van regisseur Ughetto die het verhaal van zijn familie vertelt, van bittere armoede en een hoop op een beter leven ergens anders - en hoe dat door vreemdelingenhaat en het fascisme gedwarsboomd werd. Een verhaal dat melancholisch stemt, en aanleiding geeft te bedenken hoe wrang het is dat de geschiedenis zich herhaalt. Precies dezelfde thematiek speelt tenslotte nu ook weer.

Het verhaal had wellicht wel een tikje spannender verteld kunnen worden, maar wie de moeite neemt zich in te leven in de situatie of iets van de historie kent zal daar makkelijk overheen stappen. En sowieso zijn de beelden zo mooi dat het makkelijk wegdromen is, en je zomaar een deel van het verhaal gemist hebt tijdens het gemijmer en het luisteren naar de stemmetjes in je achterhoofd.

Qua thematiek kan je er ongetwijfeld van alles in zien - het bouwen van bruggen en tunnels tussen de volkeren, om maar een voorbeeld te geven. Maar het is ook gewoon heel simpelweg wat er in die periode speelde. Dat, en een hele serie zinloze oorlogen waarvan de kans steeds groter wordt dat we die nog maar weer eens dunnetjes gaan overdoen, omdat de mensheid kennelijk niet zo goed leert van de geschiedenis.

Dit is een erg persoonlijke film en het voelt echt als de generationele waar Ughetto op mikte. De stop-motion animatie is op een grillige manier vermengd met live action, wat zorgt voor een originele twist op de kunstvorm.

Het verhaal is tragisch maar mooi. Ughetto moest deze film duidelijk maken om zijn familie te eren. Om het voor de kijker thuis helemaal boeiend te maken is een ander verhaal.

3*