Het Smelt (2023)

Prima debuut van Veerle Baetens als regisseuse. Ik las het boek toen het uitkwam, dus ik herinner me zeker geen details meer. Het boek was destijds een hit en ook vandaag staat het boek nog steeds hoog aangeschreven. Ik meen begrepen te hebben dat Baetens echt gezwoegd heeft om het boek verfilmd te krijgen. Vooral de volwassen Eva bleek een probleem te zijn omdat er op filmisch vlak te weinig schwung in zat.

Baetens heeft dit prima aangepakt. Er is een mooie symbiose tussen heden en verleden. De montage zit goed, erg goed zelfs, en het acteerwerk is van de meeste personages OK.

We volgen Eva door de jaren heen, in heden en verleden. Baetens gebruikt kleuren als symboliek, warme vrolijke kleuren voor de onschuldige jeugd van Eva, donkere kleuren voor haar heden waarbij ze haar verleden niet geen plaats heeft kunnen geven. Nu, die jeugd was ook niet geheel zorgeloos, maar zolang ze zich maar kon optrekken aan de Musketiers, lukte het wel. Tot een bepaalde gebeurtenis het kaartenhuisje van vertrouwen doet instorten. Het einde is hard en zal toch even blijven hangen. Ik vermoed dat Lize Spit tevreden is met de manier waarop haar boek verfilmd is. En Veerle Baetens ongetwijfeld ook.

Ik ben fan van het boek van Lize Spit en keek dan ook uit naar de verfilming. Met Veerle Baetens aan de regie en de geweldige Charlotte De Bruyne in de (gedeelde) lead. De film start wel goed, je ziet dat het hoofdpersonage met een zware bagage zit en met iets zit dat weegt op haar. We pingpongen dan tussen het verleden en het heden om zo stap voor stap te ontdekken wat er ooit gebeurd is dat een impact op haar huidige leven heeft.

De sterkte van de film is wel het verhaal. Geen eenvoudig verhaal, omdat we in het boek constant in het hoofd van Eva zitten. En je zit met een stevige plot die toch wel blijft nazinderen. En misschien lag de lat daardoor te hoog, maar ik mis de impact toch wel bij de verfilming. Het lijkt soms wat al te toevallig en veel dingen blijven te weinig uitgewerkt. Daardoor mist de finale toch wel haar effect. Het zal wat anders zijn bij mensen die het boek niet gelezen hebben.

Aardig regiedebuut voor Veerle Baetens. Een verfilming van het boek 'het smet' van Lize Spit. Baetens kiest ervoor om het verhaal eigenlijk gedurende anderhalf uur zeer rustig en sereen op te bouwen. Je ziet een jonge vrouw, Eva, die duidelijk getekend is en je voelt ook een onderhuidse spanning. De film wisselt daarbij voortdurend af met shots uit de kindertijd. Je weet dat er iets zit aan te komen, een pijnlijke en traumatiserende gebeurtenis, pas laat in het verhaal krijgen we dan ook te zien wat er aan de hand is.

Baetens bouwt de film zo zorgvuldig op dat het laatste deel naar mijn mening net wat te snel afgewerkt moet worden. We zien een 13-jarige Eva en een 27 of 28-jarige Eva. Het lijkt alsof tussen de traumatiserende gebeurtenis en het einde van de film veel minder tijd zit. Alsof de tijd tussen beide gebeurtenissen is blijven stilstaan. Ook over de relatie met haar ouders krijgen we geen context meer.

Desondanks blijft de film wel hangen. Een typische Vlaamse film, een mooie verfilming van 'het smelt'.

Indrukwekkend, ingetogen regiedebuut van acteur Baetens (The Broken Circle Breakdown, Duelles) over de getroebleerde Eva [Charlotte de Bruyne], die van slag is wanneer haar jongere zus Tess [Femke van der Steen] aankondigt dat ze vader [Sebastien Dewaele] en moeder [Naomi Valissariou] heeft uitgenodigd om haar verhuizing te vieren. Via Facebook krijgt Eva een uitnodiging voor de herdenking van Jan, maar ze twijfelt of ze zich daarvoor zal aanmelden. Wie die Jan? Waarom twijfelt Eva over de uitnodiging? En waarom zijn de banden met haar ouders verbroken? In flashbacks volgen we de Eva als 13-jarige [Rosa Marchant] gedurende een zomer en stukje bij beetje leren we de volwassen Eva begrijpen. Indringend portret van een beginnende puber op zoek naar erkenning, (echte) vriendschap en vooral liefde. Baetens behandelt loodzware thema’s op effectieve wijze, zonder effectbejag en zonder de aandacht naar de camera te trekken. Ze weet bovendien voortreffelijk spel te halen uit Marchant (een openbaring), Amber Metdepenningen (als de jonge Tess) en Charlotte van der Eecken (als paardenliefhebber Elisa). De jongens komen wat minder goed uit de verf en Dewaele en Velissariou grenzen aan het karikaturale, maar afgezien van de banale (en nadrukkelijk vooraf gesignaleerde) ontknoping is dit een subliem psychologisch drama.

Jommeke in Bovenmeer

Nooit het boek gelezen en ik wist bij aanvang niets van het verhaal. Bijgevolg kan ik nu geen vergelijking maken met het boek qua structuur, maar de lange opbouw in het plot vond ik fantastisch. Dat maakt dat de kleine 2 uren niet vervelen, en Het Smelt zit vol met intense scènes, maar toch kreeg ik het gevoel bedrogen uit te komen.

Kwam het door de te grote focus op het plot, terwijl het plot op zich niet zozeer bijzonder is? Ik denk het wel: een film louter over de kleine Eva was een pak effectiever geweest denk ik. Terug gekatapulteerd worden naar een droevige Vlaamse jeugd van een 13-jarig meisje, ja, zou sterk geweest zijn. De relatie met haar ouders, met de andere kinderen, zusje, de slagerijvrouw (hier had ik meer van willen zien!!!), en hoe haar persoon hier overleeft en wordt gevormd. Allemaal erg goed geacteerd door de kleine Eva.

Dat Het Smelt te eenzijdig treurig zou zijn. Dat is nu eenmaal de geest van het verhaal en dat mag wel eens voor mij. Alleen speelt het allerlaatste fragment met vuur door het sentiment weinig subtiel naar voren te halen. Het geeft het publiek bijna op een presenteerblaadje wat deze dient te voelen en de stilte die dan valt in een bioscoopzaal is een tikkeltje tenenbuigend. Aan de andere kant, de GEDACHTE die het einde wil overbrengen (volgens mij, want ik heb inderdaad het boek niet gelezen) vind ik wel goed. Nurture loopt faliekant fout.

Veerle Baetens heeft met deze boekverfilming een knappe prestatie geleverd. Ze heeft hiervoor veel lijntjes moeten schrappen en zelfs hier en daar andere keuzes moeten maken. Maar de pijn, de lelijkheid en de gênante situaties heeft ze voortreffelijk weten te vangen. Dat levert een consistente film op, die net als het boek nog lang na zal dreunen.

Het boek van Lize Spit was, bij nader inzien, toch wel een fraai debuut van een leeftijdsgenoot. Die je meevoert naar de tijd dat je bijna even oud was. Een verfilming was ook al snel na de publicatie te verwachten, maar daar moest wel ruim 6 a 7 jaar overheen. Ook weet je als je aan de film begint ook al meteen hoe het met Eva afloopt.

Eva is een dertiger die vrij teruggetrokken haar leven leidt in Brussel. Op een dag komt ze er op Facebook achter dat in haar voormalige dorp Bovenmeer een reünie plaats zal gaan vinden. Iets om naar uit te kijken? Ja! Iets om er nostalgisch van te worden? Absoluut niet!

The Ketchup Song. Daar is het op de eerste bladzijde van het boek mee begonnen, en in deze film horen we het nummer terwijl Eva met haar eigenzinnige zusje en haar vriend Laurens de zomervakantie in fietst om uiteindelijk bij Tim gebruik te maken van een zwembad. Een fris begin. De zorgeloosheid lijkt nog ter sprake te zijn. Ook al hebben deze kinderen te maken met hectische thuissituaties. De ouders van Eva en haar zusje Tess hebben constant ruzie en het lijkt er zelfs op dat zelfs de kinderen steeds voor de voeten lopen. Uiteindelijk probeert Eva haar verveling tegen te gaan door erkenning te vinden bij haar twee vrienden, maar ook bij de nieuwkomer Elise.

Zoals in het boek wordt de nadruk niet gelegd op het feit dat Eva, Tim en Laurens als drie outsiders van het dorp worden beschouwd; omdat ze de enige drie in de hele gemeenschap zouden moeten zijn die in 1988 geboren zijn. Hier zijn het slechts de drie Musketiers.

Maar ook bij haar vrienden voelt Eva zich buitengesloten. Het puberen begint en het lijkt tijd te zijn om de grenzen op te zoeken. En zoals je weet begint het onschuldig...

De film is knap in elkaar gezet en net zoals in het boek switcht het op een goede manier tussen het heden en het verleden. Ook het rurale decor tegen de achtergrond van de zomer van 2002 is bijna zoals het zou moeten zijn.... en niet zou moeten zijn.

Het heeft lang geduurd om de verfilming te mogen zin, maar het heeft me overtroffen. Knap acteerwerk, no nonsense en precies zoals het is. Maar bij de desbetreffende scene houdt de camera zich wel weg.

4,0*

Missie geslaagd voor Veerle Baetens en haar verfilming van Spits beroemde boek. Ik wist niet waar het inhoudelijk over ging, maar Het Smelt is een aangrijpend en droevig stemmend drama geworden met sterk acteerwerk. De acteurs betoverden me hier wel. Waar het allemaal naartoe ging liet zich snel raden. Er wordt al vroeg gehint op Eva's abnormale seksuele ontwikkeling, en met de drie vrienden waarvan één meisje, verteld in een flashbackstructuur voel je het allemaal wel wat aankomen. De opbouw is ijzersterk en het scharniermoment is bijzonder schokkend en degoutant. Helaas een zwak en ongeloofwaardig maar voor de getraumatiseerde Eva wel een pijnlijk einde in dat zaaltje. De subtiliteit is over het algemeen bekeken wat zoek, maar het gaf me wel veel zin om het boek ter hand te nemen, en dat beschouw ik in mijn geval als een sterke prestatie.

Uitstekende film over een jonge vrouw die een trauma uit haar jeugd met zich meedraagt. Een goed verhaal waarbij de flashback structuur hier bijzonder goed werkt. Uitstekend acteerwerk van zowel de jonge, als oudere vertolkster van het hoofdpersonage. Een aantal heftige momenten in dit regiedebuut van Veerle Baetens.

Potverdorie, ik zit in een tweestrijd.

Aan de ene kant ben ik erg teleurgesteld. Het boek heb ik niet gelezen dus kan geen vergelijking maken. Toch heb ik het gevoel dat ik het beter wel had gedaan.

Ik ben een verhaalstructuur als deze grondig beu. Dit is een erg cliché manier van vertellen en zorgt er onvermijdelijk voor dat een van de twee verhaallijnen minder interessant is. De switch naar het “saaiere” narratief zet de film automatisch op pauze en vraagt wat doorzettingsvermogen van de kijker. Het einde voelt meer aan als een poging om te eindigen met shock value dan als een onderbouwd statement.

Veerle Baetens heeft amper een stempel kunnen zetten op deze film. Het voelt aan als een standaard product zonder al te veel persoonlijkheid. Ook de dialogen zijn regelmatig lachwekkend onrealistisch. Dat ze door sommigen op erbarmelijke wijze worden uitgekraamd helpt ook helemaal niet. En moest de cameraman zijn toestel eens stil zou willen houden zou dat fijn zijn.

Aan de andere kant is het verhaal erg aangrijpend. Sommige scènes enorm hard en moeilijk om te aanschouwen. Enkele stukken omtrent Eva’s thuissituatie zijn bij vlagen pijnlijk herkenbaar waardoor ik het wel even zwaar had. De kleine Rosa Marchant is een talent om in het oog te houden.

Zoals ik zei: een mixed bag maar toch eentje waar je stil van wordt.

3,5*

Naar deze keek ik al een tijdje uit en hem eens meegebracht uit de bib. Na het raadsel begon de titel wat duidelijker te worden. In het begin is het nog een redelijk luchtige film, maar uiteindelijk komen toch een aantal zwaardere thema's voorbij.

De cast deed het goed en de jonge Eva leek nog goed op de volwassen Eva.

Het is niet meteen een film waar je blij van zal worden, maar vond hem wel het bekijken waard.

Zo dan, deze komt binnen zeg. Ongelofelijk goed gespeeld door beide actrices die Eva spelen als kind en als jong volwassene. Zeer ongemakkelijk om naar te kijken, in tijden niet zo’n heftige film gezien.