A Thousand Cuts (2020)

Maria Ressa is een Filipijnse journaliste en zo’n beetje de enige die schepere kritiek durft te uiten tegen het bewind van president Rodrigo Duterte, die verantwoordelijk is voor de dood van duizenden drugsverslaafden en daar geen verantwoording hoeft af te leggen. Diaz volgt Ressa in de aanloop naar nieuwe verkiezingen, maar spreekt ook uitgebreid met twee zeer invloedrijke aanhangers van Duterte: zangeres en influencer Mocha Uson en hoofdcommissaris Ronaldo Dela Rosa, die zich verkiesbaar stelt als senator. Met de hulp van Ressa maakt Diaz duidelijk hoe en waarom Duterte haar en haar persbureau probeert monddood te maken, maar ook wat de implicaties van die strategie zijn voor de rol van journalistiek en (dus) democratie over de hele wereld. Uit de serie “Movies That Matter”. Daar sluit ik mij volledig bij aan.

Deze indrukwekkende documentaire gaat niet over de meeste bekende oorlog van Duterte, die tegen de drugs, maar over zijn tweede oorlog, die tegen de journalistiek. In feite dient de massamoord op willekeurige drugsgebruikers of passanten vooral om angst te zaaien zodat mensen niet meer voor hun rechten opkomen en ook de persvrijheid kan worden afgeschaft. En met het einde van de journalistiek verdwijnt de democratie: ‘eerst kwamen ze voor de journalisten en ik deed niets want ik was geen journalist; wat daarna gebeurde weet niemand’…

Waarom is juist de Filipijnen zo’n extreem geval van dit verglijden van de democratie naar populisme en een autoritaire ‘sterke’ leider waarbij die leider de slechte kanten van zowel Poetin als Trump lijkt te verenigen (Duterte is enerzijds een maffia-achtige crimineel die alle macht naar zich toe trekt en elke tegenstander uitschakelt en anderzijds een clowneske mafklapper die reeds angst zaait doordat niemand weet wat ie gaat doen)? Omdat de Filipijnen zelf twee werelden verenigt: enerzijds heel Westers en geavanceerd waardoor nergens ter wereld internet en sociale media zo’n groot publiek hebben, anderzijds een Derde Wereldland met een zwakke rechtsstaat en veel misdaad. Het maakt het land de ideale proeftuin voor elk dictatoriaal experiment waarbij de sociale media op exponentiele wijze een politiek van haat verspreiden en elke misdaad openlijk en straffeloos kan worden gepleegd (waar Poetin de vergiftiging van een Navalny ontkent, schept Duterte juist op dat hij al z’n tegenstanders in de gevangenis zet of zelfs gaat vermoorden). Het maakt het land van Duterte de ultieme dystopie en – als we niet waakzaam zijn en nu optreden tegen de vergelijkbare tendensen in eigen land – ons voorland.

PS. De documentaire The Kingmaker (Film, 2019) suggereert dat Duterte slechts een marionet is van de Marcos-familie die via hem de macht terugneemt op het archipel.