Schlaf (2020)

Bij dergelijke films met weinig promotie, die bij velen op de achtergrond blijven en maar weinig over vind qua recensies nzo, is het volledig blind de film ingaan en het maar op je laat afkomen.

Maar, deze 'kleine' film wist me dan weer uitermate te boeien, er zat onmiddellijk zo'n lekker sfeertje in de film, ook het acteerwerk was sterk. Het geheel psychologische en horror, pakte goed, waardoor ik deze film ook echt beleefde. En oké ben zot van dat Duits taaltje Zeker een aanrader.

De belangrijkste lokatie in de film is het hotel "Sonnenhügel“. Een lieflijke naam. Landelijk gelegen in de bossen en met een steriel uiterlijk, lijkt het hotel de rust zelve te zijn. Geslaagde schijn, want binnen zorgen lange gangen en grote lege ruimtes voor een benauwende en verontrustende atmosfeer.

Het heerlijk onheilspellende sfeertje is al snel in alle facetten van de film voelbaar. Naast de heerlijke entourage, hebben de merkwaardige personages daar een aandeel in. Het hotelpersoneel gedraagt zich bizar. De dorpelingen gedragen zich wereldvreemd. Daarnaast hoort de vrouwelijke antagonist en hotelgast Mona, wier moeder lijdt aan een psychotische aandoening, 's nachts vreemde geluiden en heeft visoenen van zelfdodingen die misschien wel / misschien niet in het verleden zijn gebeurd. Echt? Droom? Een intrigerend mysterie met een vette horrorrand ontvouwt zich. Evenals het creepy hotel in The Shining lijkt het hotel beheerst te worden door spoken uit het verleden.

De film houdt zich niet echt bezig met de oplossing van alle mysteries. Zodra het excentrieke gedrag van hotelpersoneel en dorpelingen alsmede het excentrieke gedrag van Mona de kijker enigszins helder voor de geest staat en hij de tweede helft van de film betreedt, vermengen werkelijkheid en droom zich onafscheidelijk met elkaar. Dat gebeurt zo intens dat de onderlinge scheidslijn volkomen vervaagt. Wat is wat? Interpretaties over het getoonde zijn welhaast onmogelijk. En dat werkt verrekte verwarrend en deed bij mij alle lenigheid in mijn denkvermogen verstarren. Het vermoeide me.

De film creëert een universum dat vergelijkbaar is met de krankzinnige universums uit de films van David Lynch. Schlaf is een redelijk onderhoudend filmisch experiment met fijne visuele momenten, krankzinnige droomsequenties en een dikke laag surrealisme. De mogelijkheid om tenminste een acceptabele interpretatie te bedenken wordt de kijker door de hechte band tussen droom en realiteit echter ontnomen. Die onmogelijkheid liet mij na het kijken enigszins teleurgesteld achter.

Marlene [Sandra Hüller] heeft last van een ernstige slaapstoornis en hoopt in gezelschap van haar dochter Mona [Gro Swantje Kohlhof] rust te vinden in een afgelegen, grotendeels leeg hotel. Daar gaat het echter al snel vreselijk mis waardoor Marlene in een ziekenhuis terecht komt en Mona noodgedwongen achterblijft tot haar moeder is herstelt. Al gauw wordt ook Mona geplaagd door nachtmerries en doet ze een poging om te achterhalen wat de oorzaak daarvan is. En wat het hotel eigenaren Otto [August Schmölzer] en Lore [Marion Kracht] daar mee te maken hebben. Een beetje The Shining met een flinke scheut Blue Velvet, verder aangevuld met de bizarre, maar intrigerende visuele en inhoudelijke ideeën van regisseur en co-scenarist Venus die een zeer ünheimliches Gefühl weet op te roepen met knap geconstrueerde beelden en sublieme vertolkingen. Een bescheiden productie, maar een dijk van een psychologische thriller.

Schlaf. Ja dat overkwam mij ook tegen het eind van de film. Ben even weggedommeld. Maar toen ik terugspoelde bleek dat ik niets had gemist en dat ook het slot je niets wijzer maakt over waar je nu precies naar hebt zitten kijken. Is dit horror? Een thriller? Gelukkig hebben we Collins nog om een en ander te verduidelijken. Maar dan nog. Dit is gewoon niet aan mij besteed.

Generatietrauma.

Volgens Sigmund Freud zijn dromen de weg naar het onderbewustzijn. Hij geloofde dat dromen ons inzicht geven in onze diepste verlangens, angsten of onverwerkte emoties. Dus als nachtmerries moeder Marlene in hun greep houden, gaat ze naar hotel Sonnehügel waarvan ze heeft ontdekt dat het de plek is die haar dromen achtervolgt. Ervaringen aldaar brengen haar in trauma-geïnduceerde verlamming. Aan dochter Mona om antwoorden te vinden.

Aan het begin is dit mysterie misschien nog best aardig maar de film focus zich alleen teveel op karakterontwikkeling. Op het moment dat het de tweede helft bereikt, wat meestal je naar een potentieel hoogtepunt brengt, levert het maar een beetje lichte spanning Het begon juist stoom te verliezen en aan het eind kun je niets anders zeggen dan... "Tja. Ok". De film wordt nog wel opgeleukt met stilistisch droombeelden maar nergens vervagen realiteit en dromen ook echt. De Duitse degelijkheid is wel aanwezig maar de film kent gewoon een gebrek aan horrormomenten.