Miss Americana (2020)

Heel veel zin in, maar dat is logisch als je fanboy bent.

Integer, pijnlijk en soms ontroerend portret van een wereldster die op haar 29e haar imago voorgoed veranderd op een manier die alom bewondering zou moeten wekken. Wil je weten hoe het is om wereldberoemd te zijn en te worden gehaat en geadoreerd?

Kijk dan deze mooi gemaakte documentaire en je ziet wat roem kan doen.

Taylor Swift is een ongekend powerhouse, een muzikaal toptalent, maar vooral een zelfbewuste vrouw die vanaf nu de hele wereld aankan. Een diepe buiging voor haar en de maakster van deze onthullende, ruwe en belangrijke documentaire.

Taylor is een guilty pleasure, zeg ik wel eens. Dat is flauw, want ze heeft gewoon hele goede muziek gemaakt. En die term slaat een beetje op wat foutere muziek.

Van dit soort docu's weet je nooit in hoeverre men een beeld van zichzelf wil neerzetten en hoeveel dus fake is, maar ik heb wel het idee dat dit redelijk waarheidsgetrouw is. Swift komt een beetje over als The Girl Next Door, met haar moeder als grootste vriendin bij wie ze terecht kan, enkele jeugdvriendinnen met wie ze anderen bespreekt en heel eerlijke stukken over de druk, haar eetstoornis en de fans die haar schreeuwend opwachten. Dan in de auto meldt ze dat ze weet dat dit niet normaal is, om vervolgens te blijven praten. Dat voelt weinig gemaakt aan, maar eerder iemand die wat kwijt wil en daarvoor de camera pakt die toch maar aanstaat.

Heel diepgravend is het niet. Er komt veel aan bod, maar meer dan dat het licht wordt aangestipt komt het niet. Alleen als ze politiek uitgesproken wordt, ook vanwege een aanranding, dan blijft men wat langer hangen. Dat maakt dat het geen hele goede docu is, maar het keek wel erg fijn weg. Leuke beelden, fijne muziek (ook veel sessies hoe men tot de liedjes komt), goed tempo. En vooral een docu zonder interviews, dat vind ik fijn. Gewoon een registrerende camera. Taylor praat wel tegen de camera, maar dan eerder met die camera als vriendin of spiegel dan als interviewer. 3,5*.

Gelukkig minder oppervlakkig dan je zou verwachten, maar een werkelijk oprecht en verhelderend kijkje in het leven van mevrouw Swift is dit dan helaas ook weer niet geworden. De blik achter de schermen bij deze superster is gelukkig onderhoudend genoeg, maar zodra zij meent haar politieke denkbeelden te moeten delen met haar fans komt de documentaire krakend tot stilstand. Gelukkig is dat pas tegen het einde, maar toch jammer.

Miss Americana

Prima documentaire over het leven van Taylor Swift. Een jonge vrouw die in het begin van haar carrière iedereen te vriend wilde houden, maar door de verkiezing van Trump en de polarisatie in Amerika onder druk komt te staan om een keuze te maken en te laten zien waar ze voor staat.

Het is bij dit soort documentaires altijd de vraag hoeveel de artiest nu echt van zichzelf laat zien, maar Swift toont zich soms wel kwetsbaar. De openheid zoals Lady Gaga die bijvoorbeeld liet zien in haar documentaire miste ik wel, en wat dat betreft blijft deze documentaire best braaf en iets te oppervlakkig. De beperkte invloed die zelfs iemand als Swift heeft op de uitkomst van de verkiezingen van haar thuisstaat Tennessee vond ik dan wel weer een interessant punt, en dat zelfs de Democraten er grappen over maken (terwijl je ziet hoeveel moeite het Swift heeft gekost om zich uit te spreken) laat nogmaals zien hoe diep verdeelt de US of A is.

Ik ben niet de grote fan van Taylor Swift, maar als muziekliefhebber was ik toch wel geïnteresseerd over de zangeres waar ik niet zo veel over wist. En ik ben door de documentaire zeer aangenaam verrast. Niet dat ik nu ineens gek ben haar muziek, al is haar album 'folklore' niet slecht. Maar het is een boeiende documentaire die niet in de stramien lijn gaat van biografieën met ofwel een rise & fall verhaal ofwel een hoop babbelende mensen met tussendoor de grootste hits van de artiest.

Miss Americana volgt de zangeres zelf en minder de popster die ze op het podium vertolkt. De zangeres die opgroeit met country en ambitie heeft om te schijnen op een podium. We zien haar achter de schermen werken aan nummers en professioneel groeien. Maar ook de mindere kant van het sterrendom waar ze mee te maken heeft. De haat op sociale media, de vooroordelen over haar omdat ze een jonge blonde popster is met veel glitter, en ongewenste seksuele handelingen die veel vrouwen meemaken. We krijgen in een docu nooit de echte persoon te zien, maar hier kom je toch dicht bij Taylor zelf. Hoe ze emotioneel omgaat met bepaalde dingen. En uiteindelijk ook de stap durft zetten om zich uit te spreken publiek over bepaalde dingen. Wat niet evident is, omdat ze op dat podium staat voor muziek. En ze op voorhand weet dat maatschappelijke of politieke uitspraken sowieso voor tegenwind en nog meer haat zullen zorgen.

Het blijft een documentaire en visueel is het niet zo enorm bijzonder. Maar het evenwicht zit goed, we krijgen Taylor Swift te zien, niet louter een podiumact of een hoop getuigen. Het is boeiend gemaakt en vormt ook een geheel. Wat niet altijd het geval is als je doorheen de jaren beelden hebt en er een geheel van gaat maken. Zeer aangenaam verrast.

Mja, dit is dus wel een geregisseerd geheel. Sterker nog, Taylor Swift praat het soms zelf aan elkaar, het is heel duidelijk het verhaal zoals zij dat wil presenteren. Je ziet het ook aan de selectie van televisie-beelden die wordt ingevoegd: het blijft op die manier de film van een superster over zichzelf, maar het is niet een film die je onderdompelt in het Swift-universum van binnenuit.

Ik vond het allemaal erg voor de hand liggen, maar ik heb ook niet erg veel met deze artiest. Fijn dat ze zich uiteindelijk politiek durft uit te spreken (en wat er met die Dixie Chicks gebeurde is treurig) maar oke, niet echt uniek ofzo. Qua persoonlijkheid doet ze me ook niks, opvallend hoe weinig contact er is met fans, en dat gesprekje met die ene vriendin in een waanzinnig lelijke Efteling-keuken was bijna pijnlijk.

Het leukste is nog wat je te zien krijgt van het werken aan een song, soms alleen achter de piano maar vaak in een studio samen met een van haar producers. D'r laatste twee albums maakte ze samen met leden van The national, maar dat valt helaas buiten de scoop van deze film. Van de concertbeelden was ik minder onder de indruk, nogal generiek in z'n audiovisuele stijl en maar zelden klinkt een nummer wat uitvoeriger.

Goed, ik ben geen hater maar ook zeker geen liefhebber en af en toe bekroop me het gevoel van nepheid (als die vreselijke twitterfiguren die zich tegen haar keerden in de rel met Kanye West me de mogelijkheid niet hadden ontnomen dat volmondig te zeggen). Verder wens ik haar niets dan goeds, als het maar geen Grammy's voor beste album meer betreft, drie is echt wel genoeg.

Deze documentaire ben ik gaan kijken om haar populariteit te begrijpen, getriggerd door nieuwsberichten als 'Swiftie-fan neemt baan als beveiliger om toch bij concert Taylor Swift te kunnen zijn' etc. Voor mij kwam ze uit het niks op als wereldster. Toch benieuwd waar deze hype vandaan kwam. Ze wekt in deze documentaire veel sympathie op, vooral wanneer het over Kanye West, eetstoornissen en seksueel overschrijdend gedrag gaat. Toch vind ik het geen uitzonderlijk verhaal (in de zin van: elke vrouwelijke artiest zal onder deze druk staan). Momenten waarop ze uitspreekt achter welke kandidaat in Tennessee ze staat worden als heel spannend gebracht, dit zal in Amerika heel logisch zijn maar voor mij is het gewoon een jonge meid die ergens voor staat, heel normaal en gezond. Hamvraag blijft: waar komt haar succes vandaan? Of wil ik het gewoon niet zien omdat het simpelweg niet mijn smaak is?

Net als de user boven mij ben ik deze maar gaan kijken om iets te begrijpen van haar populariteit. Ik denk namelijk niet dat haar muziek zo bijzonder of vreselijk goed is, maar dat het toch vooral gaat om alles daarnaast. De fans die met haar meegegroeid zijn en de persoon die ze is geworden en wat ze uitdraagt.

Vond het in de documentaire wel aardig om te zien dat ze van bedeesd meisje die alleen maar aardig gevonden wil worden gaat naar uitgesproken vrouw die niet bang meer is om haar mening en standpunten te verkondigen. Dat had natuurlijk net zo goed de andere kant op kunnen vallen met de nare ervaringen die ze heeft gehad, dus in die zin is het wel te bewonderen wat ze heeft opgebouwd.

Wel aardig om te zien dus, ook de stukjes waarin je haar nummers ziet ontstaan in de studio zijn leuk. Verder is het natuurlijk ook wel een pr ophemel-verhaal en zal ik toch nooit een 'Swifty' worden, daarvoor is haar muziek, hoewel 'wel leuk', me toch iets te 'niksig' poppy.

3*

Voorop gesteld. Een muziek docu of eigenlijk elke documantaire over een artiest is waarschijnlijk enkel interessant, wanneer je ook in meer of mindere mate fan bent. Dus als Swifty leek het me sowieso wel wat.

Maar toch was ik verrast hoe eerlijk, kwetsbaar en origineel deze docu was. Geen enkele talking head die vertelt hoe geweldig TS. Maar wat we wel te zien krijgen is een klein meisje/jonge vrouw die haar waardes deelt, we zien hoe ze haar muziek componeert, waar ze mee worstelt (eetstornis, internet imago) en uiteindelijk ook dat ze zich politiek uitspreekt en welke risico’s ze daarmee neemt.

Maar er is ook plaats voor haar onzekerheden, de offers voor de roem en haar mening over tal van zaken die een normaal mens nooit meemaakt. En ja, het schets een erg positief beeld van haar, maar zonder dat het geforceerd aanvoelt.

En als je je dan bedenkt dat dit haar leven was voordat ze met de Eras Tour de wereld compleet veroverde en Time’s Person of the year werd, dan rest niks dan bewondering.

Wat een wereld wijf!

4*

Ik vind de muziek van Taylor Swift een geval van eenheidsworst en begon dus met enige scepsis aan deze documentaire, waarin de superster wordt gevolgd in de periode na het verschijnen van het lauw ontvangen album ‘reputation’. Verfrissend is dat Swift er geen doekjes om windt: ze is schaamteloos commercieel, maar vooral omdat ze haar gevoel van eigenwaarde vooral ontleend aan hoe anderen tegen haar en haar muziek aankijken. Haar zelfvertrouwen kreeg een flinke knauw dankzij Kanye Wests beruchte verstoring van Taylors dankspeech tijdens de MTV Music Video Awards van 2009. In deze documentaire werkt ze aan “een beter album” en neemt ze na een incident met voormalig DJ David Mueller een radicaal besluit waarmee ze haar toekomst op het spel zet. Een openhartig portret van een superster die heel bewust bezig is beide benen op de grond te houden en duidelijk weet te maken hoe moeilijk het voor vrouwelijke soloartiesten is om relevant te blijven in een industrie die specifieke eisen aan ze stelt waar slechts weinig aan kunnen voldoen. Het lukt haar aardig. Ik ben bepaald geen fan van Swift of van de bijbehorende mediahype, dus fans zullen dit waarschijnlijk anders beoordelen.