La Llorona (2019)

Sterke film van Bustamante die trouwens aanwezig was in de zaal tijdens het Filmfestival Gent. Een film die de tragische burgeroorlog oprakelt te Guatemala ten tijde van de jaren 80 die vooral de inheemse bevolking hard trof. De film start met de veroordeling van de fictieve generaal Monteverde, gebaseerd op de werkelijke persoon Efraín Ríos Montt. Wegens gezondheidsredenen werd zijn veroordeling teniet gedaan door het Hof. Wat volgt zijn wakes en protesten voor de woning van de familie van Monteverde.

Monteverde is intussen een oude aftakelende man geworden, lijdend aan de ziekte van Alzheimer. Wroeging heeft hij niet, nooit gehad overigens en ook zijn familie steunt en verzorgt hem. De focus van de film ligt bij zijn familieleden hoe ook zij lijden onder de situatie en de zware morele erfenis moeten dragen van het regime waarvoor Monteverde verantwoordelijk was. Ik moest hierbij af en toe denken aan die bejaarde voormalige nazibeulen die af en toe nog in het nieuws opduiken.

Bustamante had het niet onder de markt om zijn film uit te brengen, gaf hij ook aan tijdens zijn bespreking. Hij gaf een eigen twist door iets mysterieus - de mythe van La Llorona - of een likje “horror” toe te voegen aan de film. De film herbergt daarom een zekere spanning. De achtergrondgeluiden zijn beklemmend en komen van de protesten op straat, maar ook de priemende ogen van de menigte dringen tot je door. Sterke acteerprestaties ook en prima cinematografie/montage. Knappe film en zeker een aanrader! Dikke 4,0*!

Zwaar en donker drama dat na een uur redelijk begint aan te slepen. Een bejaarde en zieke generaal wordt vrijgesproken voor zijn genocidaire misdaden maar de bevolking komt voor zijn woning protesteren en de generaal en zijn familie zitten binnengekluisterd. Dat is nog niet het enige : de dementerende generaal hoort 's nachts gehuil van een vrouw . Toch gaat het niet zozeer over de generaal zelf en zijn geweten, want doorheen de film betuigt hij geen woord van schuld noch spijt.
Het was al snel duidelijk dat Bustamante de folkloristische figuur "la llorona" gebruikte als allegorie voor het verdriet van Guatemala en van het volk. Soms lijkt het in sommige scènes in de richting van een bovennatuurlijke thriller te gaan om het allemaal wat sexier te maken voor het publiek, maar de regisseur blijft uiteindelijk liever bij de moeilijke verwerking van de politieke trauma's van zijn land. Geen ramp maar ook niet veel soeps.

Mooi en sfeervol, alleen werkt de genremix niet altijd even goed.
Er zijn genoeg pluspunten, zoals de cameravoering met trage zoom outs en een dwalende camera, de sfeervolle beelden in het huis, de scenes met de mysterieuze Alma en de spiedende generaal, en net als in Ixcanul het gebruik van de inheemse taal.

Ik vond de scenes dat de oude vrouw als het ware de misdaden die tegen Alma en haar kinderen werden gepleegd beleeft niet zo sterk, net zoals dat de ontdekking dat Alma een geest was veel te voor de hand liggend was. Bovendien gaan spanning en mensenmenigtes vaak niet samen, als thriller komt La Llorona dan ook wat minder uit de verf. Wel wat aardige scenes in het huis maar tot een echte climax komt het eigenlijk niet. Misschien ging ik met verkeerde verwachtingen kijken want dit is bovenal een drama over de omgang van een volk met een nationaal trauma, gezien door de ogen van de schuldigen.

De hoogbejaarde Enrique [Julio Diaz] komt oog in oog te staan met de demonen uit zijn oorlogsverleden waarin hij vele vrouwen en kinderen liet executeren. Zijn agressie richt zich met name op Alma [María Mercedes Coroy], een bediende die mogelijk een link heeft met dat verleden. Sfeervolle horrorthriller weet een zekere intensiteit op te roepen maar vervalt na een uur in de valkuilen die helaas zo typerend zijn voor het genre en maakt de belofte van de opening derhalve nimmer waar.

Zeer sterke film van Bustamente. Qua verhaal wellicht niet bepaald vernieuwend, maar de manier waarop hij mysterie en politiek drama verweeft is erg goed gedaan. De invalshoek maakt hierin een groot verschil, door de familie van de voormalige dictator van Guatemala, opgesloten in hun villa, centraal te stellen.

Verwerking van het gewelddadige verleden van een getormenteerd land dus, vanuit het perspectief van de dader en diens zoekende familie. Het doet een beetje denken aan Larraín en diens altijd verrassende perspectieven op bekende personages. Bustamente voegt hier nog heel prominent een laag van lokale mystiek aan toe, die vooral stilistisch erg de moeite waard is. De scanderende of juist zwijgende massa buiten het huis, Alma, de scènes in het zwembad, en ook de dromen van de vrouw waarin haar overkomt wat haar man anderen heeft aangedaan waren sterk.

Geen hoogvlieger, daarvoor was naar mijn smaak iets te klein qua verhaal. Ook de personages zijn net iets minder interessant dan bij Larraín; vooral de dochter van de dictator was iets te 'echt' en herinnerde iets teveel aan een regulier politiek drama om daarboven uit te kunnen stijgen. Bustamente had beter iets duidelijker kunnen kiezen voor het mysterie, naast de rechtbankscenes dan die erg goed waren (die uitzoomende camera!) Maar het is wel een film die bijblijft als één van de beste die ik zag over de omgang met het revolutionaire en gewelddadige verleden in Centraal- en Zuid-Amerika.

De legende van de huilende vrouw (La Llorona) vertelt over een moeder die haar kinderen heeft verdronken, waarna ze ’s nacht naar hen op zoek gaat. Deze folklore verschilt enigszins per Zuid-Amerikaans land maar alle versies hebben gemeen dat het een droevige en beangstigende kern bevat. We weten al jaren dat het een goed uitgangspunt voor een horrorfilm is!

Maar deze film uit 2019 die op IDMB ook de horrortag kreeg toont geenszins iets wat voor echte schrik kan doorgaan. Kikkers in het zwembad zijn niet eng. Een incontinente oude vrouw is niet eng. Water in een zwembad of de douche zijn pas eng al er iets mee wordt gedaan, een natte vloer of druipend haar is niet eng. Oké de hier opgevoerde ex-generaal Enrique was een sleutelfiguur in de burgeroorlog en de volkerenmoord op de Maya-bevolking. Een gruwelijk persoon maar hier is het niet meer dan een vies oud mannetje en eng was hij dus ook niet!

Wat je wel krijg is een soort maatschappelijk en politiek verhaal waarin ietsepietsie mysterie (niet eens bovennatuurlijk) is verwerkt. Met een zeer traag tempo en spaarzame dialogen. Een film waar regisseur Jayro Bustamante vermoedelijk het uitzoomknopje had gevonden want regelmatig wordt er gezoomd van gezicht naar totaal beeld. Aan het einde is er dan eindelijk iets van gruwel...maar toen was het voor mij al te laat! Denk dat dit meer is voor bezoekers van een filmhuis zodat die kunnen zeggen dat ze ook eens een horrortje hebben meegepakt... Horrorliefhebbers kunnen beter ander werk kijken!