Amundsen (2019)

Je leert wel het één en ander bij over de poolreiziger Amundsen en zijn expedities. In dat opzicht is dit een mooie aanvulling bij het beroemde Fram museum in Oslo over de Noorse poolexpedities. Ook over de onbewogen, bittere Amundsen die niet goed met mensen om kon gaan, wordt lang stilgestaan. Het biografische verhaal wordt verteld door de broer van de scheepvaarder aan een goede vriendin. Leerzame film, prachtige polaire beelden (hoewel duidelijk digitaal) maar te encyclopedisch en onemotioneel gebracht waardoor de film niet de gehoopte indruk maakte. Naar het einde toe werd het zelfs redelijk drakerig.

De reden waarom de naam Robert Falcon Scott wereldwijd bekender is dan die van Roald Amundsen wordt duidelijk in deze biografische film die, net als de hoofdpersoon, vrij kleurloos is en z'n kracht vooral haalt uit het camerawerk van Pål Ulvik Rokseth. Enige historische voorkennis is absoluut een pré. Als de man die de eerste succesvolle expeditie naar de Zuidpool leidde is Amundsen nog steeds een held in eigen land, maar de Britten zagen hem als een verrader en hebben zijn reputatie beschadigd.

Amundsens expeditie had aanvankelijk tot doel de Noordpool als eerste te bereiken maar het nieuws dat de Amerikaan Peary daar al in was geslaagd deed Amundsen op het allerlaatste moment beslissen om zijn zinnen te zetten op de Zuidpool. Dit kwam als een onaangename verrassing voor de Britse Scott die eveneens op het punt stond aan zijn expeditie naar de Zuidpool te beginnen. Door een combinatie van betere voorbereiding, een meer pragmatische benadering en geluk met de weersomstandigheden wist Amundsen de Zuidpool een maand eerder te bereiken dan de Scott, die vele tegenslagen kende en op de terugweg op enkele kilometers van het basiskamp als laatste lid van zijn expeditie gedesillusioneerd zou sterven in zijn tent terwijl hij tevergeefs wachtte op het einde van een sneeuwstorm. Amundsens (terechte) opmerking dat Scott grote fouten had gemaakt in zijn voorbereiding viel niet in goede aarde bij een volk dat treurde om het verlies van hun 'held'. Dat is maar een voorbeeld van hoe Amundsens kwaliteiten als expeditieleider hem tegenwerken in alledaagse menselijke contacten.

Pål Sverre Hagens interpretatie van de Noorse ontdekkingsreiziger komt authentiek over, maar Amundsens stoïcijnse karakter en gebrek aan empathie maken hem tot een weinig verheffend ankerpunt voor dit historische drama dat daarom ook wat langdradig is. Interessant wanneer het zich richt op Amundsens verschillende expeditie, de verkenning van de relatie met zijn broer en die met de vrouwen in zijn leven boeit veel minder.

Wellicht was een documentaire een beter idee geweest om te vertellen over Amundsen dan deze reguliere film, die toch wat al te veel steken laat vallen. Zo is de acteur die Amundsen moet neerzetten driekwart van de tijd versierd met een snorrebaardje wat er extreem nep uit ziet, en lijkt hij niet eens in de verte op de 'echte' Amundsen. En erger dan dat, de timing is ook niet precies gelukt, ondanks de wat krampachtige raamvertelling en het perspectief van Bess Magids. Overigens wel de enige rol die fatsoenlijk gespeeld wordt, met dank aan Katherine Waterston.

Jammer, want over Amundsen is toch echt wel een behoorlijk verhaal te vertellen - Espen Sandberg slaagt er nog net wel in om dat over te brengen, ondanks dat deze film dat vervolgens laat liggen. Wellicht wat vertild, wellicht wat teveel focus op de technologie, wellicht een wat al te krap budget voor de ambities.