0,03 Seconde (2017)

Van een documentaire die een kijkje geeft in de keuken van topsport, verwacht je een indringend relaas, diepgang, verscheurdheid, twijfels, extase - en ook reflectie. Jammer genoeg maakt deze film dat grotendeels niet waar.

Vele opgewarmde fragmenten die we al kennen van de NOS - wedstrijden, gesprekken na afloop - met soms dat inkijkje waarnaar we zo benieuwd zijn. Helaas zijn de meeste inkijkjes van een bedroevende oppervlakkigheid. We weten bijvoorbeeld dat de Franse trainer van Femke Heemskerk een tiran is en dan wil je weten wat daarachter zit, hoe de zwemster dat ervaart, waaruit de gedrevenheid voortkomt. Enfin, talrijke vragen kan ik bedenken waarop iemand een antwoord zou willen hebben. Ze worden zelden beantwoord.

Heel soms glimt er enige diepgang en dan realiseer je je hoe indringend deze documentaire had kunnen zijn, bijvoorbeeld wanneer de zwemster off screen vertelt hoezeer ze opziet tegen dat gesprekje achteraf, hoe ze draalt en mentaal een knop probeert om te draaien, dan diep ademhaalt om vervolgens het gesprek maar weer aan te gaan voor de camera.

Dit soort scènes vormen briljante uitzonderingen die hopelijk in de onontkoombare TV-versie niet weggesneden zullen worden.

0,03 seconde wekt op een weinig geforceerde manier sympathie op voor de Nederlandse zwemploeg, en maakt via degelijk camerawerk en strakke montage de weg naar Rio en de races ter plekke inzichtelijk. Het is jammer dat de documentaire over het geheel vrij oppervlakkig blijft; veel wedstrijdbeelden en interviews zullen bij volgers van het Nederlandse zwemmen al bekend zijn, veel vragen blijven openstaan. Wat gebeurt er precies in de psyche van de zwemsters bij grote tegenslagen, óók buiten de camera? Verwijt Heemskerk haar coach de overbelasting richting Rio (Heemskerk traint nu weer bij Marcel Wouda, red.)? Wat drijft deze sporters nu echt, behalve de absolute weigering tweede te worden?

Volledige recensie

Technisch fenomenaal, dramatisch teleurstellend. Sebastiaan Verschuuren vraagt zich aan het begin van de film af hoeveel nummers 2 wij ons kunnen herinneren. Het wekt min of meer de verwachting dat hier iemand op 0,03 seconde goud op de Olympische Spelen laat liggen, maar daar is geen sprake van. Dit is een film voor liefhebbers van de sport en die liefhebbers weten dat Heemskerk en Verschuuren jammerlijk faalden, dat Kromowidjojo 6e werd op 0.13 seconde van het goud en dat Ferry Weertman en Sharon van Rouwendaal goud haalden met meer dan 0.03 verschil. We weten dus al hoe het af gaat lopen en regisseur Suzanne Raes slaagt er niet in om enige spanning op te wekken, mede omdat ze bij wat het dramatische hoogtepunt zou moeten zijn [de Olympische Spelen] gemakzuchtig teruggrijpt op archiefbeelden die niets toevoegen aan het beeld dat we al hebben. Raes richt zich vooral op de grote verliezers van Rio.

Kromowidjojo is desondanks een figurant, omdat de film zich vooral richt op de uiterst innemende Heemskerk, die - nadat de veel op techniek trainende Wouda besluit dat hij zich volledig wil richten op Weertman - besluit de overstap te maken naar de Fransman Philippe Lucas, die zijn pupillen Heemskerk en Van Rouwendaal keihard laat trainen. Maar de grootste persoonlijke onthulling is dat Van Rouwendaal tijdens haar voorbereiding haar konijn in moest slapen en zelfs dat moment wekt geen emotie op.

Raes lijkt ook meer geïnteresseerd in de esthetiek van de sport: als een 21e-eeuwse Leni Riefenstahl filmt ze de afgetrainde atleten als Griekse goden. De film is echter op zijn best wanneer de camera op knappe wijze Verschuuren of Heemskerk van dichtbij volgt tijdens een race en elke slag in close-up in beeld brengt. Deze visuele dynamiek wordt versterkt door het prachtige sound design van Alex Booy die daarmee eigenlijk de echte uitblinker is in deze goed gemaakte, maar veel te oppervlakkige documentaire. Maar mijn respect en sympathie voor Heemskerk is enorm toegenomen.

Inderdaad wat oppervlakkig deze docu met weinig nieuws onder de zon en nergens heb ik het idee het gevoel te krijgen dat men heel hard traint, maar anderzijds kijkt dit ding wel lekker weg liggend vanaf bed met een zekere serene rust en zachte beelden en muziek. Maar geen docu die volle 90 minuten constant en volledig boeit. 2,5*.

Interessante documentaire die een inkijk geeft in het de harde realiteit van de zwemsport. Het is een docu over opoffering hard werken, veel twijfel en toch maar weer doorgaan. Als buitenstaander blijft het allemaal wat vlak en ergens ook wel onbegrijpelijk dat mensen zich dit zelf aan willen doen.

Voor Femke Heemskerk kon ik nog wel enige sympathie opbrengen maar tegelijkertijd bleef ik me ook steeds bedenken dat je toch niet veel zelfkennis moet hebben om structureel door te gaan met die Franse coach.

Het allerergste vond ik nog die Nederlandse coach die de ene tenenkrommende tegeltjeswijsheid naar de andere bleef uitkramen tijdens trainingen. Als ik dat steeds aan moest horen tijdens het zwemmen dan had ik mezelf waarschijnlijk verzopen.

Verder is de tomeloze ambitie regelmatig stuitend en laat deze documentaire toch vooral zien dat topsport enorm hard is en nergens echt sympathiek.

Uiteindelijk vond ik het een interessante maar ook deprimerende documentaire over het lege en eenzijdige leven van zwemsporters. Waarschijnlijk is dit alleen invoelbaar als je als kijker iets met zwemmen hebt of zelf de ambitie hebt om topsporter te worden.

Voor mij was het vooral een bevestiging van het idee dat ik er al over had. Onder de streep was het allemaal niet bijster boeiend maar wel redelijk knap gemaakt. Toch had er meer ingezeten.

Gemiddeld.

Een interessante documentaire die zich concentreert op de zwemsport, de topsporters en de aanloop naar de Olympische Zomerspelen 2016 in Rio. Een blik op hun hedendaagse activiteiten buiten de zwembanen, maar met name hoe ze moeten omgaan met telleurstellingen. Vooral als het verschil minimaal is. Deze documentaire is erin geslaagd om dit goed in beeld te brengen, maar is op sommige momenten oppervlakkig. Desondanks geschikt om eens een keertje te bekijken.

3,0 *