Stichting BREIN waarschuwt kijkers van illegale IPTV

NPO, Talpa en DPG Media hebben samen met de brancheorganisaties Streamingdiensten Nederland en NLConnect een brandbrief naar het kabinet gestuurd. Daarin dringen de partijen aan op strengere maatregelen tegen illegale IPTV-aanbieders. De mediabedrijven waarschuwen dat gebruikers via deze illegale abonnementen niet alleen auteursrechten schenden, maar ook grote risico's lopen op oplichting, datadiefstal, malware en zelfs afpersing. Tegelijkertijd stelt Bastiaan van Ramshorst, directeur van Stichting BREIN, dat de grootschalige tv-piraterij de financiering van nieuwe films, series en televisieprogramma's bij diensten als Netflix, HBO Max en Videoland rechtstreeks bedreigt.

Bij Internet Protocol Television (IPTV) wordt televisie via het internet aangeboden in plaats van via de kabel of satelliet. Als techniek is dit op zichzelf volledig legaal en het wordt dan ook door reguliere providers gebruikt. Het wordt echter illegaal zodra aanbieders zonder toestemming van rechthebbenden betaalde tv-zenders, sportuitzendingen, films en series bundelen en doorverkopen. Via een speciaal tv-kastje, een app of een website krijgen kopers voor een laag bedrag toegang tot het gecombineerde aanbod van tientallen zenders en grote streamingplatformen. De coalitie van mediabedrijven en brancheverenigingen vraagt nu van vier bewindspersonen in Den Haag een gecoördineerd actieplan met strengere strafrechtelijke handhaving door politie, FIOD en het Openbaar Ministerie, een nauwere samenwerking en gerichte consumentenvoorlichting. Het kabinet heeft vooralsnog niet op de oproep gereageerd.

Illegale IPTV

Over de precieze omvang van het aantal illegale kijkers in Nederland lopen de schattingen uiteen, mede doordat kijkers in enquêtes terughoudend zijn met het toegeven van verboden gedrag. Op basis van internationaal onderzoek en cijfers van branchevereniging NVPI wordt het aandeel geschat op circa acht procent van de Nederlandse huishoudens. Volgens berekeningen van het consumentenprogramma Kassa komt dit neer op ruim 650.000 huishoudens, al spreken andere ramingen in de mediasector zelfs van 1,3 tot 2 miljoen gebruikers in Nederland.

Van Ramshorst wijst tegenover De Telegraaf op die onzekerheid in de statistieken: "De onderzoeken laten zien dat het om zo'n acht procent van de Nederlandse huishoudens gaat die naar illegale IPTV-content kijken. Maar het blijft heel lastig precies in te schatten, omdat je dan vraagt naar een illegale gedraging. Het risico is groot dat mensen niet meer eerlijk antwoorden."

Gevolgen voor films en series

De aantrekkingskracht van de illegale pakketten hangt nauw samen met de gestegen kosten voor levensonderhoud en de versnippering van het streaminglandschap, waarbij ook dure sportrechten zoals de Formule 1 een rol spelen. Zo gaf Videoland een dag voor de noodkreet van de sector nog aan hard te willen optreden tegen illegale streams van de koningsklasse van de autosport. De directeur van Stichting BREIN ziet dat legale aanbieders inmiddels proberen in te spelen op de prijsdruk bij de kijker: "Het is lastig: want het leven is duur en wordt steeds duurder. Daar zien we ook reacties op vanuit de industrie. Zo zijn er aanbieders die het mogelijk maken om elke maand te wisselen van dienst. Ook zijn er wel mogelijkheden om voor redelijke bedragen te genieten van meer dan één streamer."

Toch kan de legale markt volgens de stichting niet concurreren met partijen die geen enkel bedrag afdragen aan de makers. "Het punt is natuurlijk dat we nog nooit zo'n groot aanbod van films, series en tv-programma's beschikbaar hebben gekregen", vervolgt de bestuurder van de antipiraterijstichting. "Dat kost gewoon geld om te maken en heeft de producent dus nodig. De illegale concurrentie stopt alles in eigen zak en vormt op die manier een bedreiging voor het maken van content bij de streamingdiensten."

Stichting BREIN

Namens de entertainmentindustrie voert Stichting BREIN de druk op de malafide netwerken dit jaar fors op via civiele rechtszaken, schikkingen en dwangsommen. Waar de teller in juni nog op 81 aangepakte websites stond en eind augustus op 104 ontmantelde IPTV-diensten - destijds al meer dan in de twee voorgaande jaren samen - is dat aantal inmiddels verder opgelopen. "Dit jaar hebben we alleen al 200 websites met illegale IPTV offline gehaald", verklaart de directeur van de stichting. "Er kan door criminelen hiermee veel geld verdiend worden, dus je ziet dat ze het continu blijven proberen en er telkens nieuwe websites in de lucht komen."

Bij de opsporing richt de handhavingsorganisatie haar pijlen voornamelijk op zowel grootschalige distributeurs als kleinere wederverkopers. Zij handelen naast streamingabonnementen in dezelfde schimmige webshops geregeld ook in verboden middelen zoals illegale vapes. Deze aanbieders en verkopers riskeren strafrechtelijk onderzoek en vervolging. Individuele consumenten worden in Nederland op dit moment niet strafrechtelijk vervolgd door de stichting, al geldt het streamen uit een illegale bron volgens de Europese rechtspraak wel als een inbreuk op het auteursrecht.

Risico's voor de kijker

Hoewel de Nederlandse kijker vooralsnog geen boete op de deurmat krijgt, waarschuwen de mediabedrijven dat de gevaren voor de consument elders liggen. Wie in zee gaat met een illegale verkoper, deelt immers betaal- en persoonsgegevens met een criminele organisatie. Eerder dit jaar meldde Stichting BREIN al een zaak waarbij klanten van een malafide IPTV-handelaar daadwerkelijk werden bedreigd en onder druk gezet om nieuwe abonnementen af te nemen.

De topman van de stichting drukt gebruikers dan ook op het hart om de digitale en persoonlijke veiligheidsrisico's niet te onderschatten: "Je koopt een abonnement van een crimineel en sommigen daarvan zijn in meer grimmigheid en kunnen mogelijk gegevens misbruiken. Er zijn voorbeelden van malware en phishing, maar ook voorbeelden van consumenten die werden afgeperst of afgeperst."