Tom of Finland (2017)

Vanaf 15 maart in de bioscoop (Cinemien)

Oppervlakkige biografie van de Finse illustrator Touko Laaksonen die zijn homoseksualiteit ontdekt als soldaat in WOII. In een land waar homoseksualiteit niet wordt geaccepteerd vindt hij een belangrijke uitlaatklep in illustraties van mooie, gespierde mannen tijdens seksuele handelingen. Dankzij een eigenzinnige uitgever weet hij de illustraties onder het pseudoniem 'Tom of Finland' op de markt te brengen. Het blijkt een enorm succes, vooral in de VS waar hij een enorme invloed blijkt te hebben op de mode en de psyche van de homogemeenschap.

Het scenario van Aleksi Bardy wil veel vertellen in korte tijd, maar daardoor is het resultaat vrij ééndimensionaal. Sterker nog: het schildert Laaksonen af als een ietwat treurig, seksueel gefrustreerd ventje dat zijn illustraties als weinig meer ziet dan een manier om zijn eigen seksuele behoeften te bevredigen. Je zou verwachten dat een film over een man die zo is omarmd door de gay-scene een positiever beeld van die gemeenschap zou schetsen.

Dezelfde acteur speelt een man van 20 en een man van 70. Doe het gewoon niet! Er zijn andere oplossingen. Ook is het mede daardoor niet duidelijk wanneer Tom voor het eerst naar California komt (1978, ik moest het opzoeken). De tijd tussen 1956 en 1978 is terecht onderbelicht, dus ze hadden voor de rest van het verhaal makkelijk een oudere acteur kunnen gebruiken.

De hele biografie verfilmen van begin tot eind is altijd een beetje tricky. Maar met een paar creatieve oplossingen of een groter budget hadden ze hier best een groot succes van kunnen maken.

Ik ben zelf geen liefhebber van het type iconografie in het werk van Finland, maar het was natuurlijk een fantastische illustrator en het is interessant om te zien hoe de sfeer van zijn werk ook in de film wordt geïmiteerd. Echter wordt dat niet extra uitgebuit en consequent doorgevoerd. Dat is jammer want de film mist daardoor een paar broodnodige schandalige, campy scenes.

Het personage wordt wel sterk neer gezet en de relatie met zijn vaste partner Velio is een mooi afgerond geheel binnen de film. Hij kwam op mij niet seksueel gefrustreerd over, en als hij dat al zou zijn, vind ik dat geen diskwalificatie. "Een positiever beeld van de homo gemeenschap" is ook altijd zo'n dooddoener. Waarom? Finland werd omarmd door een subcultuur (binnen de gay-scene) waarin sex, fetisj en macho identiteit belangrijke waarden zijn. Het is zoals het is. Voor meer "moreel correcte" voorbeelden in de geschiedenis van de homo-emancipatie moet je verder kijken dan Tom van Finland. Er zijn er genoeg.

Schrijnend is het juiste woord voor de problemen van homo's in die tijd, vorige eeuw. Dat was niet alleen in Finland, maar overal en nog steeds. Ook in Nederland zijn er opinies van mensen die z.g. therapieën zouden hebben, om mannen z.g. te genezen, net als vroeger. Kringen van mensen, die hun geaardheid nog steeds moeten onderdrukken, ook vrouwen. Het maakt de film soms heftig, eerst de gruwelijke oorlog, dan de emotionele tekorten van de mannen.

Diepzinnig is deze film allerminst, het thema wordt hier en daar heftig, doch ook oppervlakkig getoond.

Laaksonen heeft gelukkig zijn creatieve kunst, de homo-revolutie wakkert aan: dat werd/wordt tijd!!!

Bijzonder jammer dat zijn kunst niet bekender is geworden. Herkenning en troost voor de homowereld!